Sorular

/

Kültür-Sanat

misafir
ordinaryüs

anadolu selçuklu devletlerinde yer alan has, vakıf, miri gibi arazi çeşitlerinden hangileri sosyal devlet anlayışının varlığına kanıt olarak gösterilebilir

0 0    değerlendirin
 
Cevaplar :
aysegezer
ilgili

razi-i Emiriyye veya kısaca Mîrî denilen devlet toprakları beşe ayrılıyordu. Bunlar;

1. Has
2. İkta
3. Haraci
4. Mülk
5. Vakıf topraklar



Şimdi sırasıyla bu kısımları inceleyelim:



1. Hass: Arzü's-Sultani, hükümdarın şahsına ait tarla, bağ, bahçe, koru, otlak gibi yerlerdir. Bunlardan alınan aşar ve vergiler doğrudan doğruya ihtiyat hazinesine yatırılıyordu.


2. İkta: İkta'nın lugat manası kat'etmek yani kesmek demektir. Osmanlılar bu terim yerine “dirlik” tabirini kullanmışlardır. İkta bir vazife karşılığında meliklere, emirlere, valilere, komutanlara, hassa ordusu askerlerine ve tımarlı sipahilere verilen topraklardır.

Büyük Selçuklular zamanına kadar, Türk ve Müslüman hükümdarlarının yakınlarına, yararlılığı görülenlere, dostlarına mükafat olarak geniş topraklar verdikleri görülmüştür. Fakat büyük vezir Nizamü'l-mülk, yeni bir usulle geniş toprakları küçük parçalara ayırmış, memurlara ve askerlere maaş karşılığı vermiştir. Böylece hem devlet masraflarını azaltmış hem de memleketin daha mamur olmasını sağlamıştır. Çünkü ikta sahipleri devletten maaş almazlar, kendilerine verilen topraklardan topladıkları vergilerden geçimlerini sağlıyorlardı. Ancak kanunlarda yazılan vergiden fazla almaları kesinlikle yasaktı. Aksini yapanlardan iktaları derhal geri alınırdı.

İkta sahibinden memnun olmayan halk, başka bir iktaya gidip oturabilirdi. Bu yüzden memurlar, askerler gelirlerinin azalmaması için iktanın ve üzerinde yaşayan halkın kalkınmasına çalışırlardı. Çünkü gelir azaldıkça dirlik sahibinin eline geçen para da az olurdu. İşte bu sebeple ikta sahipleri iktalarında yaşayan halkı çalışmaya zorlarlar, onlara tohumluk dağıtırlar ve çift hayvanları verirlerdi. Bu yardım ve teşvik sayesinde, tarlalar, bağ ve bahçeler boş kalmaz, memleketin şen ve bayındır olmasına çalışılırdı. Eğer toprak sahibi ardı ardına üç sene toprağını sebepsiz yere boş bırakırsa arazisi elinden alınır ve başka yarar birine verilirdi.

İkta sahipleri ölünce veya azledilince toprakları ellerinden alınırdı. Hassa askerlerinin ve tımarlı sipahilerin ölümlerinde iktaları babaları yerine hizmet görmek şartıyla oğullarına verilirdi. Böyle iktalara “Ocak zade iktaları”denirdi. Eğer oğulları yoksa en yararlı askerlerden birisine bırakılırdı.

Selçuklular'da has ile tımar arasındaki dirliğe zeamet denilmeyip, hepsine birden ikta tabiri kullanılmıştır.

2 ay önce



Dükkandaki Ürünler


Tüm Ürünler

Kültür-Sanat kategorisindeki diğer sorular

 

Cevap Sayısı : 2
misafir - 3 hafta önce
Cevap Sayısı : 1
misafir - 1 ay önce



İletişim Kurumsal Yardım Üyelik Site Haritası

Copyright © MYNET A.Ş. Telif Hakları MYNET A.Ş.'ye Aittir