Enflasyon Mayıs'ta yıllık yüzde 11,39 oldu, ekonomistler veriyi nasıl yorumladı?

Türkiye'de enflasyon Mayıs ayında yıllık bazda %11,39 oldu. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre enflasyon bir önceki aya göre %1,36, bir önceki yılın aralık ayına göre %4,57 ve 12 aylık ortalamalara göre %12,10 olarak gerçekleşti. Ekonomistler, beklentilerin üzerindeki veriler için ne diyor?

Enflasyon Mayıs'ta yıllık yüzde 11,39 oldu, ekonomistler veriyi nasıl yorumladı?

Türkiye'de enflasyon Mayıs ayında yıllık bazda %11,39 oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre enflasyon bir önceki aya göre %1,36, bir önceki yılın aralık ayına göre %4,57 ve 12 aylık ortalamalara göre %12,10 olarak gerçekleşti.

Bu veri beklentilerin üzerinde.

Reuters ajansının anketinde enflasyonun Mayıs ayında düşük enerji fiyatları ve zayıf seyreden talebin temel gıda grubundaki kısmi fiyat artışlarını dengelemesiyle bir önceki yılın aynı ayına göre sınırlı bir artışla %11 seviyesinde olması bekleniyordu.

Reuters'ın 15 katılımcıyla gerçekleştirdiği ankette yıllık enflasyon için tahminler %11,73 ila %10,55 bandında yer alıyordu.

Bloomberg HT'nin anketine göre ise enflasyonun aylık yüzde 0,7; yıllık yüzde 10,66 olması bekleniyordu.

Dolar/TL kuru yükseldi

Enflasyon verisinin beklentilerin üzerinde gelmesinin ardından Dolar/TL kurunda yükseliş yaşandı.

Dün yüzde 1'in üzerinde düşüşle 6,81'den 6,69'a kadar gerileyen dolar bu sabaha 6,70 seviyesinde başladı; tahminleri aşan enflasyon verisinin ardından 6,74'e kadar yükseldi.

En yüksek artış alkollü içecekler ve tütünde

Bir önceki yılın aynı ayına göre ana gruplarda yaşanan tüketici fiyat endeksindeki artış şu şekilde gerçekleşti:

  • Eğlence ve kültür %3,74
  • Ulaştırma %6,69
  • Giyim ve ayakkabı %7,68
  • Konut %14,45
  • Çeşitli mal ve hizmetler %20,86
  • Alkollü içecekler ve tütün %21,41

Mayıs ayında bir önceki aya göre tüketici fiyatlarında yaşanan değişimde ise en az artış gösteren gruplar %0,16 ile lokanta ve oteller, %0,22 ile sağlık ve %0,24 ile gıda ve alkolsüz içecekler oldu.

Aylık artışın yüksek olduğu gruplar ise sırasıyla, %6,85 ile giyim ve ayakkabı, %3,30 ile ulaştırma ve %1,92 ile çeşitli mal ve hizmetler oldu.

Mayıs ayında endekste kapsanan 418 maddeden, 66 maddenin ortalama fiyatında düşüş gerçekleşirken 70 maddenin ortalama fiyatında değişim olmadı. 282 maddenin ortalama fiyatında ise artış gerçekleşti.

Politika faizi ve enflasyon arasındaki fark açıldı

Kurdaki sert değer kaybı ardından Ekim 2018'de yıllık enflasyon %25,24 ile son 15 yılın rekor seviyesini görmüştü.

Yıllık enflasyon bu tarihten itibaren düşüş eğilimine girdi ancak enflasyonda kalıcı tek haneye henüz ulaşılmadı.

Mayıs ayı enflasyon verisi ile birlikte TCMB'nin %8,25 seviyesindeki politika faizi ile yıllık enflasyon arasındaki fark 3 puanı aştı.

Reuters'ın haberine göre politika faizinin enflasyonun bu denli altında kalması TCMB'nin devam eden faiz indirimlerine ilişkin soru işaretlerini artırıyor.

Reuters'a konuşan Capital Economics'ten Jasson Tuvey, "Enflasyonunun Mayıs ayında yıllık bazda %11,4'e yükselmesi, ayın ilk günlerinde TL'deki sert değer kaybı etkisinin zayıf iç talebin fiyat baskısı üzerindeki etkisini dengelediğini ortaya koyuyor. Ancak TL'nin son birkaç hafta toparlanmasıyla TCMB'nin bu ayki PPK toplantısında da faizleri düşürmesini engellemek pek mümkün değil" dedi.

Çekirdek enflasyonun yıllık olarak %10,32 geldiğine dikkati çeken BlueBay portföy yönetiminden piyasalar masası stratejisti Timothy Ash, "Merkez Bankası'nın enflasyonu dikkate almadığını, asıl gündeminin büyüme ve AKP'nin yeniden seçilmesi olduğunu" öne sürdü.

https://twitter.com/tashecon/status/1268096436580888577?s=20

Ekonomist Fatih Özatay ise "Kırılgan olmayan ama Covid-19 salgını nedeniyle küçülen bir ülkede eksi reel faiz normal; ama riski yüksek, salgın öncesinde kırılgan, salgınla daha da kırılganlaşan bir ülke için normal değil" yorumunda bulundu.

https://twitter.com/OzatayFatih/status/1268099825737912322?s=20

Enflasyonda vergi etkisi

Ekonomist Banu Kıvcı Tokalı, enflasyonun haziranda düşmesini beklediğini şu sözlerle açıkladı:

"Yüksek Mayıs enflasyonunda, mevsimsellik, petrol ve altın fiyatlarında yükseliş, kurun bazı dayanıklı tüketim sektörlerine yansıması ve virüs kaynaklı artışlar etkili. Yıllık enflasyonun haziranda %12'ye yakın tepe yapıp sonrasında düşüş trendiyle tek haneye inmesini bekliyorum."

https://twitter.com/Banu\_KT/status/1268092837859602432?s=20

Prof. Dr. Burak Arzova ise mayıs enflasyonunun beklentilerin üzerinde gelmesini şu etmenlere bağladı:

1. Sigara ve tütün zammının etkisi

2. Giyim ve ayakkabıda beklenti üzeri artış

3.Ulaştırmada beklenti üstü artış

3. İthal ürünlere getirilen ithal vergi artışlarının etkisi

https://twitter.com/arzovaone/status/1268079459929862145?s=20

Ekonomist Mustafa Sönmez, Twitter'dan yaptığı değerlendirmede enflasyonda verginin etkisine dikkati çekti:

"Devletin içki-sigara, akaryakıt fiyatlarını dolaylı vergilerle yönlendirdiği bilinir. Bu ürünler dışarıda bırakılsa yıllık TÜFE %9,5 gibi. Demek ki 2 puan enflasyona doğrudan devlet sebep oluyor."