MS hastalığına dikkat! Halsizlikle başlayıp ciddi boyutlara ulaşıyor

Multipl Skleroz yani MS hastalığı merkezi sinir sistemini etkileyen nörolojik bir hastalık olarak bilinir. Uzun süreli ve ciddi bir hastalık olarak görülen ms hastalığı sebepleri tam olarak belirlenememiştir. Ms hastalığı belirtileri ile belli olur. Genelde ekonomik düzeyi yüksek kişilerde görülen ms hastalığı bazı bulgularla saptanmaktadır. En yaygın görüldüğü bölge kuzey yarımküre olarak sınırlandırılsa da ülkemizde de görülme sıklığı giderek artmaktadır.

MS hastalığına dikkat! Halsizlikle başlayıp ciddi boyutlara ulaşıyor

Nörolojik hastalıklar arasında genç erişkin yaş gurubunu etkileyen ve bu yaş gurubunda travmadan sonra en sık özürlülük nedeni olan Multipl Skleroz (MS) hastalığı ile ilgili bilinmeyenleri nöroloji uzmanı Doç. Dr. Emin Özcan anlattı.

MS HASTALIĞI NEDİR?

Multipl Skleroz (MS) merkezi sinir sisteminin (MSS) etkileyen nörolojik bir hastalıktır. MSS, beyin ve omurilikte oluşmaktadır. MS hastalığında bağışıklık sistemimiz MSS’ deki sinir liflerine saldırarak hasar vermektedir. Sinir lifleri beyinden vücudumuza ve vücudumuzdan da beynimize her türlü bilgiyi taşıyan kablolar gibidir. Sinir liflerinin birçoğu miyelin adı verilen bir katman ile örtülüdür. Miyelin sinir liflerini sararak diğer sinirler ve hücrelerle izolasyon görevi görmektedir. Ayrıca sinir lifleri boyunca bilginin, sinyalin hızlı bir biçimde aktarılmasında görev almaktadır. MS hastalığında bağışıklık sistemimiz bu miyelin kılıfa saldırarak hasar vermektedir. Bu hasar, sinyal iletiminin durmasına veya aksamasına dolayısıyla da beyin ve omuriliğin görevinin tam anlamıyla yerine getirememesine yol açmaktadır. MSS, bu saldırıların bir kısmını geri döndürebilmektedir ancak bazı ataklar tam olarak geri döndürülemeyebilmektedir.

Her ne kadar MS uzun süreli kronik ve ciddi bir durumsa da, çok sayıda insan bu hastalıkla beraber başarılı ve tatmin edici bir yaşam sürmektedir. MS hastalarının bir çoğu normal veya normale yakın bir ömür geçirmektedir. Yine birçok hasta belirgin fiziksel özürlülüğü olmadan hayatlarına devam etmektedir.

MS HASTALIĞI KİMLERDE GÖRÜLÜR?

MS çoğunlukla genç erişkinlerde görülür. Tanı sırasında ortalama yaş 30’ dur. Daha çok kadınlarda görülür. Daha çok sosyo-ekonomik düzeyi yüksek kesimde görülür. Ekvatordan uzaklaştıkça özellikle kuzey yarımkürede daha sık görülmektedir. Ülkemizde de sıklığının giderek arttığı bildirilmektedir.

MS HASTALIĞI SEBEPLERİ NELERDİR?

MS, bağışıklık sistemimizin kendi kendine saldırması sonucu ortaya çıkan (otoimmun) bir hastalıktır. Nedeni tam olarak belirlenememiştir. Bazı virüslere veya enfeksiyöz ajanlara yaşamın erken safhalarında maruziyet MS ile ilişkili olabilir ancak bu konudaki veriler net değildir. Genetik bir hastalık değildir, ancak bazı genetik faktörler MS gelişiminde eğilime yol açabilmektedir. MS, bulaşıcı bir hastalık değildir.

MS HASTALIĞI BULGULARI NELERDİR?

MS’ in birkaç çeşidi vardır. En sık alevlenme ve sönmelerle (relapsing, remitting) seyreden tipi görülür. Bu bulguların ortaya çıkması ve bir süre devam etmesi ve tamamen ya da kısmen kaybolması anlamına gelir. Şikayetler genellikle saatler ve günler süren zamanlarda ortaya çıkar ve günler, bazen haftalar sürer. Sonrasında kısmen sekel kalır veya tamamen geçer. Ataklar düzenli olarak ortaya çıkmaz, bazen tek atak olur ve yıllarca hiç atak gözlenmez.

Bu bulgular;

Görme kaybı

Çift görme

Uyuşukluk ya da hissizlik

Güç kaybı

Yürüme güçlüğü

Dengesizlik, şeklinde ortaya çıkabilir.

Zamanla relapsing remitting MS’ lerin (RRMS) birçoğu, ikincil ilerleyici (sekonder progresif) forma döner. Sekonder progresif MS (SPMS)’ te yavaş ve uzun süren bulguların kötüleşmesi hali görülür. Bu süreçte nadiren atak görülür.

MS hastaların %10-15 kadarında primer progresif MS (PPMS) tipi görülür. Bu MS tipinde bulgular başlangıçtan itibaren tedrici olarak kötüleşir. PPMS’ de atak gözlenmez. Bulguların kötüleşme hızı ve şekli kişiden kişiye değişir.

MS TEŞHİSİ NASIL KONULUR?

MS’ te görülen bulgular birçok farklı nörolojik hastalıkta da görülebilmektedir. Bu nedenle MS ile ilgilenen nöroloji uzmanı hekim, diğer hastalıkları mutlaka dışlamalı, ayrıntılı nörolojik muayene ve öykü ile teşhis koymalıdır. MS konusunda uzman nöroloji hekimi size;

Şikayetlerinizi ayrıntılı olarak sormalı ve ne zaman ortaya çıktığını kaydetmelidir.

Nörolojik fonksiyonlarınızı test etmelidir. (yürüme, refleksler ve dokunma duyusu gibi)

Gözlerinizi, anormal görme, gözöün arka tarafının anormallikleri, anormal göz bebeği fonksiyonlerı ve anormal göz hareketleri açısından değerlendirmelidir.
MS plaklarının değerlendirilmesi için beyin MR’ ı ve çoğunlukla da omurilikteki plakların değerlendirilmesi için omurilik MR’ ı istemelidir.

MS tanısı MR ve klinik bulgulara rağmen şüpheliyse veya beklenmedik bir yaşta ortaya çıkmışsa (örneğin 50 yaş üzerinde) MS teşhisini kesinleştirmek için lomber ponksiyon yapabilmelidir.

Diğer benzer nörolojik hastalıkların dışlanması için ayrıntılı kan tahlili istemelidir.

TEDAVİ SEÇENEKLERİ NELERDİR?

MS’ in tedavisinde günümüzde çok sayıda tedavi seçeneği mevcuttur. Bazıları şikayetlerin kötüleşmesini engelleyerek ve atak sıklığını azaltarak etki gösterir. Bu ilaçlara hastalık modifiye edici ilaçlar denilmektedir. Diğer ilaçlar MS’ te orata çıkan şikayetlerin ortadan kaldırılması ya da azaltılması için verilebilir. Halsizlik bitkinliğin, kollarda veya bacaklarda ortaya çıkan katılık kas kramplarının, ağrının, idrar kaçırma gibi mesane problemlerinin ve duygudurum bozukluklarının giderilmesi veya azaltılması için verilen ilaçlar bu kategoride sayılabilir. Ayrıca atak sırasında atağın daha kısa sürmesi veya atak sırasında ortaya çıkan şikayetin ilerlememesini sağlamak için de ilaçlar verilmektedir.

Birçok kılavuz güncel olarak RRMS tanısı konulduktan sonra mümkün olan en kısa zamanda hastalık modifiye edici ilaçların (DMT) başlanmasını önermektedir. Hangi ilaç seçeneğinin sizin hastalık tipinize, yaşam biçiminize ve kullanımıza uygun olacağını MS konusunda deneyimli nöroloji uzmanınıza danışın. DMT’ ler sizin mevcut şikayetlerinizin ortadan kaldırılması için değil, hastalığın kötüye gitmemesi ve yeni atak geçirmemeniz için verilmektedir.

MS konusunda deneyimli nöroloji uzmanı ile iletişim halinde olmanın önemine vurgu yapan Doç. Dr. Emin Özcan, MS hastalığı süresince yaşanan olumsuzlukların büyük bölümünün bu sayede kontrol altına alınabileceğini belirterek sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının hayata geçirilmesi, hastanın şikayetlerinin azalmasına ya da ortadan kalkmasına yardımcı olacağı gibi kendini iyi hissetmesine de yol açacağını kaydetti.


YORUMLARI GÖR ( 0 )
Okuyucu Yorumları 0 yorum
Tüm Yorumları Görmek İçin Tıklayın
Diğer Haberler