---
title: "10 milyon kardeş incelendi! Doğum sıranız hangi hastalıklara işaret ediyor?"
date: "2026-09-28 12:42:58"
author: "Mynet"
tags: "Trend Haber"
canonical_url: "https://www.mynet.com/10-milyon-kardes-incelendi-dogum-siraniz-hangi-hastaliklara-isaret-ediyor-190101301647"
original_url: "https://www.mynet.com/10-milyon-kardes-incelendi-dogum-siraniz-hangi-hastaliklara-isaret-ediyor-190101301647"
---
# 10 milyon kardeş incelendi! Doğum sıranız hangi hastalıklara işaret ediyor?
Araştırmada ilk doğan çocuklarda otizm, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), Tourette sendromu ve bazı alerjik hastalıklarla daha güçlü ilişkiler görülürken, ikinci doğanlarda ise bazı sindirim sistemi sorunları ve madde kullanımıyla ilişkili tanıların daha yüksek olduğu belirlendi.
Araştırmacılar ise bulguların doğum sırasının bu hastalıklara doğrudan neden olduğunu göstermediğinin altını çizdi.
## 10,3 MİLYON ÇOCUĞUN VERİLERİ İNCELENDİ
University of Chicago ve Columbia University araştırmacıları tarafından gerçekleştirilen çalışmada, ABD'deki sağlık sigortası kayıtlarından yararlanıldı. Araştırmacılar, 5,1 milyon iki çocuklu aileden toplam 10 milyon 270 bin 12 kardeşin verilerini analiz etti.
Çalışmada çocukların ailedeki doğum sırası ile 569 farklı hastalık arasındaki ilişki araştırıldı. Araştırmacılar hem farklı ailelerdeki ilk ve ikinci doğan çocukları karşılaştırdı hem de aynı aile içerisindeki kardeşlerin sağlık kayıtlarını inceledi. Böylece aile geliri, genetik yapı ve yaşam koşulları gibi ortak faktörlerin sonuçları ne ölçüde etkileyebileceği azaltılmaya çalışıldı.
![iStock-2191322915](https://imgrosetta.mynet.com.tr/file/26432798/1200xauto.jpg)
## 569 HASTALIKTAN 150'SİNDE ANLAMLI İLİŞKİ BULUNDU
Araştırmada incelenen 569 hastalıktan 418'i, yeterli vaka sayısına sahip olduğu için ana istatistiksel analizlere dahil edildi. Bunların 150'sinde doğum sırasıyla anlamlı bir ilişki tespit edildi.
Araştırmacıların oluşturduğu "hastalık atlası", doğum sırasına bağlı ilişkilerin yalnızca birkaç hastalıkla sınırlı olmadığını ortaya koydu. Bulguların farklı sağlık alanlarına yayıldığı görüldü.
Ancak araştırmacılar, bu ilişkilerin büyüklüğünün genel olarak mütevazı olduğunu belirtiyor. Çalışmanın temel sonucu, ilk veya ikinci doğan olmanın tek başına bir hastalığın nedeni olduğunu ortaya koymak değil; doğum sırası ile bazı hastalıkların görülme olasılığı arasında istatistiksel bağlantılar bulunduğunu göstermek.
## İLK ÇOCUKLARDA DİKKAT ÇEKEN HASTALIKLAR
Araştırmada ilk doğan çocuklarda özellikle nörogelişimsel ve nöropsikiyatrik hastalıklarla ilişkili bir artış dikkat çekti.
**İlk doğanlarda daha güçlü ilişki görülen durumlar arasında:**Otizm Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) Tourette sendromu ve tik bozuklukları Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) Bazı yaygın gelişimsel bozukluklar Gıda alerjisi Alerjik rinit yer aldı.
Örneğin araştırmanın ana analizinde otizm için ikinci doğanların ilk doğanlara kıyasla odds oranı 0,737 olarak hesaplandı.
Bu sonuç, araştırmacıların analizinde ilk doğanlarda daha yüksek bir ilişkiye işaret ediyor. Ancak bu tür istatistiksel oranlar kişisel olarak bir çocuğun hastalığa yakalanacağı anlamına gelmiyor.
![iStock-2208189035](https://imgrosetta.mynet.com.tr/file/26432801/1200xauto.jpg)
## İKİNCİ DOĞANLARDA HANGİ SORUNLAR ÖNE ÇIKTI?
Araştırmada ikinci doğan çocuklarda ise farklı sağlık alanlarında daha yüksek ilişkiler görüldü.
**Bunlar arasında özellikle:**Bazı mide ve bağırsak hastalıkları Madde kullanımıyla ilişkili bozukluklar Migren Zona (herpes zoster) dikkat çekti.
Araştırmacılar, doğum sırasına bağlı ilişkilerin her hastalıkta aynı yönde olmadığını vurguladı. İncelenen 150 anlamlı ilişkinin 79'unda ilk doğanlarda, 71'inde ise ikinci doğanlarda daha yüksek ilişki görüldü.
Bu dağılım, doğum sırasının tüm hastalıklar açısından tek yönde etkili olduğu şeklinde yorumlanamayacağını gösterdi.
## KARDEŞLER ARASINDAKİ YAŞ FARKI DA ETKİLİ OLDU
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de kardeşler arasındaki yaş farkının bazı ilişkileri değiştirmesiydi.
Örneğin kardeşler arasındaki yaş farkı arttıkça **ilk doğan çocuklarda otizmle ilişki güçlenirken**, ilk doğanlarda bazı alerjilerle görülen ilişki azaldı.
Bu durum, araştırmacılara göre doğum sırasının yanında ebeveyn yaşı, kardeşler arasındaki yaş farkı, çevresel koşullar ve aile dinamikleri gibi faktörlerin de sonuçlarda rol oynayabileceğini düşündürdü.
## DOĞUM SIRASI NEDEN HASTALIKLARLA İLİŞKİLİ OLABİLİR?
Araştırmanın en önemli sorularından biri de bu ilişkilerin neden ortaya çıktığı. Bilim insanları henüz tek bir mekanizma ortaya koymuş değil.
Çalışmada doğum sırasının sağlıkla ilişkisinde fizyolojik, bağışıklık sistemiyle ilgili ve sosyal mekanizmaların birlikte rol oynayabileceği değerlendirildi.
***İlk çocuk dünyaya geldiğinde*** annenin yaşı, gebelik koşulları ve ailenin yaşam biçimi farklı olabilir.
***İkinci çocukta ise*** anne-babanın yaşı değişmiş, ailede daha önce doğmuş bir çocuğun bulunmasıyla çevresel ve sosyal koşullar farklılaşmış olur.
Dolayısıyla araştırmacılar, gözlemlenen ilişkilerin nedenlerini kesin olarak ortaya koymak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirtti.
![iStock-2211793949](https://imgrosetta.mynet.com.tr/file/25471325/1200xauto.jpg)
### "İLK ÇOCUK KESİN OLARAK DAHA RİSKLİ" ANLAMINA GELMİYOR
Araştırmanın sonuçları dikkat çekici olsa da uzmanların ve araştırmacıların kullandığı istatistiksel yaklaşımın doğru yorumlanması gerekiyor.
Çalışma gözlemsel sağlık sigortası verilerine dayanıyor. Bu nedenle doğum sırasının otizm, DEHB veya başka bir hastalığa doğrudan neden olduğu sonucuna varılamaz.
Araştırmacılar da çalışmalarının doğum sırası ile hastalık riski arasında daha önce düşünülenden daha geniş kapsamlı ilişkiler bulunduğunu gösterdiğini, ancak bu ilişkilerin arkasındaki mekanizmaların ayrıca araştırılması gerektiğini belirtti.
## ARAŞTIRMA ABD VERİLERİNE DAYANIYOR
Çalışmanın önemli bir sınırlaması da verilerin ABD'deki ticari sağlık sigortası kayıtlarından elde edilmiş olması.
Araştırmada 2003-2024 yılları arasındaki Merative MarketScan verileri kullanıldı. Bu veri tabanı, işveren destekli sağlık sigortası planlarına ait kayıtları içeriyor. Dolayısıyla bulguların Türkiye'deki çocuklara doğrudan ve aynı oranlarda uygulanması mümkün değil.
Araştırma, Benjamin Kramer, Steven A. Kushner ve Andrey Rzhetsky tarafından gerçekleştirildi ve 3 Ağustos 2026'da Nature Health'te yayımlandı.