---
title: "3 bin 700 yıldır ayakta! Bronz Çağı'ndan kalan ağaç hala meyve veriyor"
date: "2026-08-29 08:54:50"
author: "Gökçen Kökden"
tags: "Trend Haber"
canonical_url: "https://www.mynet.com/3-bin-700-yildir-ayakta-bronz-cagi-ndan-kalan-agac-hala-meyve-veriyor-190101300682"
original_url: "https://www.mynet.com/3-bin-700-yildir-ayakta-bronz-cagi-ndan-kalan-agac-hala-meyve-veriyor-190101300682"
---
# 3 bin 700 yıldır ayakta! Bronz Çağı'ndan kalan ağaç hala meyve veriyor
Portekiz'in Alentejo bölgesinde bulunan ve Oliveira do Peso adıyla bilinen zeytin ağacının yaklaşık 3 bin 700 yaşında olduğu tahmin ediliyor. Yayımlanan bazı verilere göre ağacın yaşı 3 bin 712'ye kadar çıkıyor. Bu hesaplama doğruysa Oliveira do Peso, yaklaşık MÖ 1700 yılında, yani Roma'nın kuruluşundan yüzyıllar önce topraktan filizlenmeye başladı. Ağaç, şu ana kadar Portekiz'de yaşı belirlenen en eski zeytin ağacı olarak gösteriliyor.
## BİNLERCE YILLIK AĞAÇLARIN YAŞINI BELİRLEMEK KOLAY DEĞİL
Ancak bilim insanları Oliveira do Peso'nun kesin olarak 3 bin 712 yaşında olduğunu söylemenin mümkün olmadığına dikkat çekiyor. Normal şartlarda ağaçların yaşı gövdelerindeki yıllık büyüme halkaları incelenerek belirlenebiliyor. Radyokarbon tarihleme yöntemi de belirli bir odun parçasının ne zaman oluştuğunun anlaşılmasına yardımcı oluyor. Çok yaşlı zeytin ağaçlarında ise durum oldukça farklı.
Zeytin ağacı yaşlandıkça gövdesinin merkezindeki bölümler çürüyerek ortadan kaybolabiliyor. Binlerce yıllık ağaçların gövdelerinin içi zamanla tamamen boşalabiliyor. Böylece ağacın ilk yıllarına ait ve yaşını belirlemede en değerli bilgiyi sağlayacak odun da yok oluyor.
Üstelik zeytin ağaçlarının büyüme halkaları her zaman düzenli değil. Ağacın asimetrik büyümesi ve su miktarındaki değişiklikler, yıllık halkalara benzeyen farklı yapılar oluşturabiliyor.
## ARAŞTIRMA, HESAPLAMALARIN NE KADAR ZOR OLDUĞUNU GÖSTERDİ
2017 yılında yayımlanan bir araştırma da bu problemi ortaya koydu. Bilim insanları bir zeytin ağacının gövdesindeki farklı bölümlere radyokarbon tarihlemesi uyguladı ve büyüme halkalarının sayısıyla elde edilen tarihlerin her zaman birbirini tutmadığını gördü. İncelenen ağacın tarihlendirilebilen en eski odun kısmının bile 200 yıldan genç olduğu belirlendi.
Bu durum binlerce yıllık olduğu düşünülen zeytin ağaçlarının aslında genç olduğu anlamına gelmiyor. Aksine, ağacın en eski merkez bölümünün yüzyıllar içerisinde tamamen yok olabileceğini gösteriyor.
Zeytin ağaçlarının yeni sürgünler ve gövdeler oluşturabilmesi de hesaplamayı daha karmaşık hale getiriyor. Bu nedenle yalnızca gövdenin kalınlığına bakarak yaş belirlemek yeterli olmuyor.
## AĞACIN GÖVDESİNİ ADETA BİR SAATE DÖNÜŞTÜRDÜLER
Portekiz'deki Trás-os-Montes ve Alto Douro Üniversitesi (UTAD) araştırmacıları ile Oliveiras Milenares, 2007 yılından itibaren çok yaşlı ve içi boşalmış zeytin ağaçlarının yaşını belirleyebilmek için ağaca zarar vermeyen özel bir yöntem geliştirdi.
Yöntemde ağacı kesmek veya gövdenin merkezine ulaşmaya çalışmak yerine; gövde yarıçapı, çapı, çevresi ve ağacın yüksekliği gibi ölçümler kullanılıyor. Elde edilen veriler, ağacın fiziksel özellikleriyle yaşı arasındaki ilişkiyi temel alan matematiksel bir modele aktarılıyor. Böylece merkezindeki en eski odun tamamen kaybolmuş olsa bile ağacın yaklaşık yaşı hesaplanabiliyor.
Patentlenen yöntem Portekiz'in yanı sıra başka ülkelerdeki zeytin ağaçlarında da kullanılmaya başlandı. Portekiz'deki Oliveira do Mouchão adlı başka bir zeytin ağacının yaşının yaklaşık 3 bin 350 yıl olduğu da bu yöntemle hesaplandı.
Ülkede ayrıca Santa Iria de Azóia'da yaklaşık 2 bin 850, Monsaraz'da ise yaklaşık 2 bin 450 yıllık olduğu tahmin edilen zeytin ağaçları bulunuyor. Araştırmacılar yüzlerce eski zeytin ağacını inceleyerek 2 bin yaşını aşan örnekler de belirledi.
## 10 METRELİK GÖVDESİ VAR, HALA ZEYTİN VERİYOR
2021 yılında değerlendirilen Oliveira do Peso'nun tahmini yaşı ise 3 bin 700 yılın üzerinde çıktı.
Yaklaşık 6 metre yüksekliğindeki ağacın gövde çevresi 10 metreye ulaşıyor. Ancak onu sıra dışı yapan yalnızca binlerce yıldır ayakta kalması değil.
Bronz Çağı'ndan bu yana yaşadığı tahmin edilen ağaç bugün hâlâ zeytin üretmeye devam ediyor. Araştırmacılara göre zeytin ağaçlarının kendilerini yenileyebilme yeteneği, bu olağanüstü uzun yaşamın arkasındaki önemli nedenlerden biri olabilir.
## GÖVDENİN BİR BÖLÜMÜ ÖLÜYOR, AĞAÇ KENDİNİ YENİLİYOR
Zeytin ağaçları dikkat çekici bir yenilenme kapasitesine sahip. Çok eski bir gövdenin belirli bölümleri ölürken canlı kalan kısımlarından yeni sürgünler çıkabiliyor.
UTAD araştırmacısı José Luís Louzada da çok yaşlı bir gövde parçasının dahi yeniden filizlenme kapasitesine sahip olabildiğini belirtiyor.
Bir anlamda ağaç, binlerce yıl içerisinde bazı parçalarını kaybederken kendisini sürekli yenileyerek yaşamını sürdürüyor.
Zeytin ağacının Akdeniz iklimine uyumu da uzun ömründe önemli rol oynuyor. Sıcak ve kurak koşullara dayanabilen ağaçlar, aşırı sıcaklık ve düşük nem dönemlerinde faaliyetlerini azaltabiliyor. Yavaş büyümeleri ve zorlu çevre koşullarına dayanabilmeleri de çok uzun süre hayatta kalmalarına yardımcı oluyor.