---
title: "Bilim insanları binlerce iç çamaşırını toprağa gömdü! Nedeni şaşkına çevirdi"
date: "2026-09-01 09:06:57"
author: "Nilgün Arabacı"
tags: "Trend Haber"
canonical_url: "https://www.mynet.com/bilim-insanlari-binlerce-ic-camasirini-topraga-gomdu-nedeni-saskina-cevirdi-190101300748"
original_url: "https://www.mynet.com/bilim-insanlari-binlerce-ic-camasirini-topraga-gomdu-nedeni-saskina-cevirdi-190101300748"
---
# Bilim insanları binlerce iç çamaşırını toprağa gömdü! Nedeni şaşkına çevirdi
İlk bakışta tuhaf bir deney gibi görünen çalışma, aslında dünyanın en önemli kaynaklarından biri olan toprağın durumunu ortaya koymayı amaçlıyordu. Zürih Üniversitesi'ndeki bilim insanlarının öncülüğünde gerçekleştirilen "Proof by Underpants" (İç Çamaşırıyla Kanıt) adlı projede, farklı arazilere gömülen pamuklu iç çamaşırlarının iki ay sonra ne kadarının ayrıştığı incelendi.
## İÇ ÇAMAŞIRLARI İKİ AY SONRA ÇIKARILDI
İsviçre'nin farklı bölgelerindeki bahçe, çayır, tarla ve çim alanlara 2 binden fazla çift pamuklu iç çamaşırı gömüldü. Beş yıl önce gerçekleştirilen deneyde yaklaşık 1000 gönüllü de araştırmacılara destek verdi.
Gönüllüler yalnızca iç çamaşırlarını değil, yaklaşık 12 bin çay poşetini de farklı arazilere gömdü. İki ayın ardından tüm malzemeler topraktan çıkarılarak laboratuvara gönderildi.
Bazı iç çamaşırlarının yalnızca dikişlerden oluşan bir "iskelete" dönüştüğü, bazılarında ise yalnızca birkaç deliğin oluştuğu görüldü.
Araştırmanın sonuçları Plants, People, Planet dergisinde yayımlandı.
## İÇ ÇAMAŞIRI TOPRAĞIN SAĞLIĞINI NASIL GÖSTERİYOR?
Araştırmacılara göre pamuklu kumaşın toprakta ne kadar hızlı parçalandığı, o bölgede yaşayan solucanlar, mantarlar ve bakteriler gibi organizmaların biyolojik aktivitesi hakkında fikir verebiliyor.
Bu nedenle bilim insanları, toprağın durumunu topluma daha anlaşılır ve eğlenceli bir şekilde göstermek amacıyla "İç Çamaşırı Endeksi" adı verilen bir yöntem önerdi.
Toprağa gömülen iç çamaşırının neredeyse hiç parçalanmadan kalması, biyolojik aktivitenin düşük olduğuna ve toprakta organik maddelerin parçalanma sürecinin yeterince aktif olmadığına işaret edebiliyor.
## TOPRAK DÜNYADAKİ GIDANIN YÜZDE 95'İNE KATKI SAĞLIYOR
Araştırmacılar, toprağın yalnızca bitkilerin üzerinde yetiştiği bir yüzey olmadığını vurguluyor. Gezegenin üst toprağı, insanların tükettiği gıdanın yaklaşık yüzde 95'inin üretimine katkı sağlıyor.
Aynı zamanda küresel biyoçeşitliliğin yaklaşık yüzde 59'una ev sahipliği yapan toprak, okyanuslardan sonra dünyadaki en büyük ikinci karbon deposu olarak kabul ediliyor.
Ancak bilim insanları, toprakların hızla bozulduğunu ve bunun gıda üretimi, biyoçeşitlilik ve ekosistemlerin işleyişi açısından ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirtiyor.
## EN FAZLA AYRIŞMA ÖZEL BAHÇELERDE GÖRÜLDÜ
Deneyin en dikkat çekici sonuçlarından biri, arazi kullanım şeklinin iç çamaşırlarının parçalanma hızındaki en önemli belirleyici olmasıydı.
Çim alanlarda, ekili tarım arazilerinde ve çayırlarda biyolojik aktivitenin daha düşük olduğu görüldü. Özellikle evlerin ve binaların çevresindeki tek tip çim alanlar, en düşük toprak verimliliğinin görüldüğü bölgeler oldu.
Buna karşılık özel bahçelerde solucanlar, mantarlar, bakteriler ve diğer toprak canlıları daha aktifti. Bu alanlarda organik karbon ve besin seviyelerinin de daha yüksek olduğu tespit edildi.
Özel bahçelere gömülen iç çamaşırlarının yaklaşık yüzde 58'i iki ay içerisinde ayrıştı. Çim alanlarda ise bu oran ortalama yüzde 40'ta kaldı.
"EN FAZLA AYRIŞMA HER ZAMAN EN SAĞLIKLI TOPRAK DEMEK DEĞİL"
Araştırmacılar, iç çamaşırının hızlı parçalanmasının doğrudan "sağlıklı toprak" anlamına gelmediğinin de altını çiziyor.
Özel bahçelerde fosfor, azot ve potasyum seviyelerinin daha yüksek olduğu belirlendi. Bunun gübre kullanımının bir sonucu olabileceği belirtiliyor.
Özellikle bazı bahçelerde fosfor seviyelerinin toprak yönetimi ve tarımsal üretim açısından belirlenen eşiklerin oldukça üzerine çıktığı görüldü. Fazla miktardaki besin maddelerinin çevredeki su kaynaklarına ve yerel biyoçeşitliliğe zarar verebileceği ifade edildi.
Araştırmacılardan Franz Bender, en hızlı ayrışmanın her ekosistem için arzu edilen bir durum olmadığını belirterek doğal yaşam alanlarında aşırı yüksek besin seviyelerinin ekosistemdeki doğal dengenin bozulduğuna işaret edebileceğini söyledi.
## "İÇ ÇAMAŞIRI ENDEKSİ SADECE BİR BAŞLANGIÇ"
Araştırmanın eş liderlerinden agroekolog Marcel van der Heijden ise toprağın nasıl kullanıldığının toprak canlıları ve kalitesi üzerinde önemli bir etkisi olduğunu belirtti.
Bilim insanları daha önce toprak sağlığını değerlendirmek için çay poşetleri ve pamuk şeritlerden yararlanmıştı. İsviçreli araştırmacılar ise iç çamaşırlarının daha dikkat çekici ve eğlenceli olması nedeniyle toplumsal farkındalık oluşturmak için daha etkili bir araç olduğunu düşünüyor.
İç çamaşırları ve çay poşetlerinin verdiği sonuçların birbirine benzer olduğu, her ikisinin de en hızlı özel bahçelerde parçalandığı belirtildi.
Araştırmacılara göre "İç Çamaşırı Endeksi", hangi topraklarda biyolojik aktivitenin daha yüksek olduğunu anlamaya yardımcı olabilir. Ancak bir toprağın gerçekten sağlıklı olup olmadığını belirlemek için daha kapsamlı analizlere ihtiyaç duyuluyor.
İsviçre'deki gönüllülerin katkısıyla gerçekleştirilen çalışma, ülkedeki toprak canlıları hakkında şimdiye kadar oluşturulan en kapsamlı veri setlerinden birinin ortaya çıkmasını sağladı. Araştırmacılar, elde edilen verilerin daha fazla korunmaya ve iyileştirmeye ihtiyaç duyan toprakların belirlenmesine yardımcı olabileceğini belirtiyor.