---
title: "Bilimsel Bir Araştırmaya Göre Komplo Teorilerine İnanmaya Meyilli İnsanların Düşük Zekalı Olma İhtimali Daha Fazla"
date: "2015-12-03 11:06:14"
author: "ali halit diker @mentulaetauri"
tags: "Eğlence"
canonical_url: "https://www.mynet.com/bilimsel-bir-arastirmaya-gore-komplo-teorilerine-inanmaya-meyilli-insanlarin-dusuk-zekali-olma-ihtimali-daha-fazla-190101071475"
original_url: "https://www.mynet.com/bilimsel-bir-arastirmaya-gore-komplo-teorilerine-inanmaya-meyilli-insanlarin-dusuk-zekali-olma-ihtimali-daha-fazla-190101071475"
---
# Bilimsel Bir Araştırmaya Göre Komplo Teorilerine İnanmaya Meyilli İnsanların Düşük Zekalı Olma İhtimali Daha Fazla
Güncel bir araştırmaya göre ***[sahte bilim](http://www.mynet.com/my/evrimagaci/kotu-bilim-abartili-ve-yanlis-arastirmanin-arkasindaki-psikoloji-1060149)/sahte-bilgelik\* ****ve* ***kurnaz saçmalık**lara* inanan insanların *zeka seviyelerinin düşük olma ihtimali* inanmayanlara göre daha yüksek. Ayrıca bu insanların *komplo teorileri ve paranormal olaylara da inanma olasılığı* *daha yüksek*.
Ontario'daki Waterloo Üniversitesi'nde doktora tezi üzerinde çalışan **Gordon Pennycook** ve ekibi, yüzlerce katılımcı üzerinde sürdürdüğü araştırmaların detaylı sonucunu *"[Sahte-bilimin (sahte-bilgeliğin) Saçmalığının\*\* Algılanması ve Tespit Edilmesi Üzerine](http://journal.sjdm.org/15/15923a/jdm15923a.pdf)"* başlıklı makalelerinde yayınladı.
***Saçmalık*** tespit edilmesi çok kolay bir şey değil. Kulağa ne kadar sıradışı gelse de gerçeğe ne kadar uzak görünse de komplo teorisi veya new-age *saçmalıklar**ın* kendi içlerinde bir tutarlılığı vardır.
Pennycook ***sahte bilgelik*** ***saçmalığı*** tanımına örnek vermek için şu alıntıyı kullanıyor: ***"Gizli anlamlar benzersiz güzelliklere dönüşür"***
Makalede bu ifadeyle ilgili ***"ne kadar derin görünse de, rastgele kelimelerin doğru bir sözdizimsel sıralama ile yanyana gelmesiyle ortaya çıkan sıradan bir cümleden fazlası değil"*** deniyor. Daha amiyane bir tabirle anlatmak gerekirse: ***bu ifadedeki derinlik bir kamyon arkası yazısındakinden fazla değil!***
Ayrıca makalede değinilen başka bir nokta ise ***saçmalık*** ve ***safsata*** arasındaki fark: ***"safsatanın aksine saçmalık, bir şey ima eder fakat yeterli anlam ve gerçeklikten yoksundur."***
Hatta **Pennycock** bu tarz **bilgece görünen** rastgele aforizmalar oluşturan bir [*websitesi*](http://sebpearce.com/bullshit/) hazırlamış. Websitesinde bize gelen bazı aforizmalar şöyle:
***"Yersizleşme sezgilerimizin, benliğimizin ve toplumun gelişimini sağlar."***
***"Hayat yükselen paradigma değişikliklerinin öz-kabulümüze giden yoludur. Bir miti kabullenmek o mite dönüşmektir."***
***"Yaşam sabittir. Bugün bilim bize doğanın özünün hakikatten geçtiğini gösteriyor."***
*Örnekleri, yukarıdaki bağlantıdan dilediğiniz gibi çoğaltabilirsiniz.*
**Pennycook** çalışmasında 300'den fazla gönüllüden, websitesinde oluşturduğu bu aforizmaların derinliklerini birden beşe kadar bir ölçekte değerlendirmelerini istedi. Değerlendirmenin sonunda aforizmaların ***derinlik ortalaması 2,6 çıktı.*** Katılımcıların %27'si aforizmaları 3 veya üzerinde değerlendirdi.
![](https://imgrosetta.mynet.com.tr/file/9845276/640xauto.jpg)​
İkinci bir testte ise, son yılların en popüler ruhani new-age ikonlarından **Deepak Chopra**'nın twitter hesabından bir takım iletiler okutuldu. Fakat araya **Pennycook**'un websitesi tarafından üretilen aforizmalar da eklendi ve katılımcılara okuduklarının **Deepak Chopra**'nın kendi iletisi olup olmadığını tahmin etmeleri beklendi. Bu testte *katılımcıların büyük bölümü gerçek tweetlerle sahteleri ayırt edemedi.*
Araştırmanın üçüncü ve dördüncü aşamalarında *"yeni doğan bebeklerin aşırı ilgiye ihtiyacı vardır"* gibi sıradan veya *"ıslak biri yağmurdan korkmaz"* gibi bilinen ve *bilgece kabul edilen* cümleler okutuldu ve katılımcıların önlerine gelen her şeyi *derin* diye etiketlemediğinden emin olunmak istendi.
Tahmin edebileceğiniz gibi katılımcıların büyük kısmı *sıradan cümlelerin* derin anlamları olmadığını, *bilinen cümlelerin* ise derin anlamları olduğunu ifade etti.
Bu testlerin yanı sıra araştırmacılar, katılımcıların kendileri hakkındaki genel görüşleri ve dünya algıları gibi özelliklerinin de notlarını tuttular.
Bu veriler ışığında, makalenin bir bölümünde ***sahte bilgeliğe derin anlamlar yükleyen katılımcıların "tefekkür ve kognitif bilişsel kapasitelerinin (akıcı sözlü anlatım, sayısal beceriler vb.) düşük olduğu; varoluşsal karmaşa ve komplocu kavrayışa daha açık" oldukları**ndan* bahsediliyor.
Makale, bunlara ek olarak bu katılımcıların önemli bir bölümünün de aynı zamanda dini ve/ya paranormal inançlara daha eğilimli olduğunu bildiriliyor ve ***alternatif tıp (bizdeki üfürükçü hocalar)*** gibi bilimsel dayanağı olmayan tedavi yöntemlerine güvenebildiğini ekliyor.
**Pennycook** *"bulgularımız, müphem ve anlamsız ifadeleri derin bulmanın psikolojik bir olgu olduğunu destekleyecek meşruiyete sahip"* diyor. İnternetin yaygınlığı ise insanların bu tarz ***sahte bilgeliğe*** hiç olmadığı kadar fazla maruz kalmasına neden oluyor.
İnternette henüz Türkçe tercümesi yok fakat İngilizceniz yeterliyse ve kendinizi *irrasyonel düşüncenin* pençesinden kurtarmak istiyorsanız makaleyi okumanızı tavsiye ederiz.
> Kuantum düşünce vb. new age felsefesine yaklaşımınız nedir? (içerik için tıklayın > )
> 
>  — Mynet Trend (@MynetTrend) [3 Aralık 2015](https://twitter.com/MynetTrend/status/672382272465534977)
***\*İçeriğin orijinalinde "pseudo-profound" olarak geçen ifade "sahte-bilgelik" şeklinde tercüme edilmiştir.  
\*\*İçeriğin orijinalinde "bullshit" olarak geçen ifade "saçmalık" şeklinde tercüme edilmiştir.***
