---
title: "İki Avrupa ülkesi yavaş yavaş dönüyor! Bilim insanları nedenini açıkladı"
date: "2026-11-03 12:39:57"
author: "Gökçen Kökden"
tags: "Trend Haber"
canonical_url: "https://www.mynet.com/iki-avrupa-ulkesi-yavas-yavas-donuyor-bilim-insanlari-nedenini-acikladi-190101302782"
original_url: "https://www.mynet.com/iki-avrupa-ulkesi-yavas-yavas-donuyor-bilim-insanlari-nedenini-acikladi-190101302782"
---
# İki Avrupa ülkesi yavaş yavaş dönüyor! Bilim insanları nedenini açıkladı
Bilim insanlarına göre Afrika ve Avrasya levhaları günümüzde de birbirlerine yılda yaklaşık 4 ila 6 milimetre yaklaşıyor. Bu hareket son derece küçük görünse de milyonlarca yıl boyunca devam ettiğinde kıtaların ve dağların şekillenmesinde önemli rol oynuyor.
Yeni araştırma, Afrika'nın kuzeye doğru hareketinin İber Yarımadası üzerinde oluşturduğu kuvvetleri ve bölgedeki deprem tehlikesini anlamak açısından da yeni bilgiler sunuyor.
## AKDENİZ MİLYONLARCA YILDIR DEĞİŞİYOR
![iStock-2167764241](https://imgrosetta.mynet.com.tr/file/26937053/1200xauto.jpg)
Akdeniz, birden fazla tektonik levhanın kesiştiği oldukça karmaşık bir bölgede bulunuyor. Bugün gördüğümüz coğrafyanın önemli bölümü, yaklaşık 90 milyon yıl önce başlayan Alp dağ oluşumu süreci sırasında şekillendi. O dönemde bugünkü haliyle Akdeniz henüz bulunmuyordu. Bölgede Alp Tetis Okyanusu olarak adlandırılan eski bir okyanus yer alıyordu.
Kuzey Atlantik Okyanusu'nun açılmasıyla Afrika levhasının hareket yönü değişti ve Avrasya'ya yaklaşmaya başladı. Milyonlarca yıl devam eden bu süreç, yaklaşık 30 milyon yıl önce Afrika ile Avrupa arasındaki çarpışmaya ve Alpler'in oluşumuna katkıda bulundu. Ancak bu tektonik hareketler geçmişte kalmadı. Afrika ve Avrupa arasındaki hareket bugün de devam ediyor.
## İSPANYA VE PORTEKİZ'İN BULUNDUĞU YARIMADA YER DEĞİŞTİRDİ
![iStock-2287979763 (1)](https://imgrosetta.mynet.com.tr/file/26937059/1200xauto.jpg)
İber Yarımadası da bu büyük jeolojik değişimin önemli parçalarından biri. Atlantik Okyanusu açılmadan önce günümüzde İspanya ve Portekiz'in bulunduğu kara parçası, bugünkü Fransa'nın batı kıyılarına bağlıydı.
Kuzey Atlantik'in açılmasıyla İber kara bloğu zamanla Avrasya'dan ayrıldı. Biscay Körfezi'nin oluşumuyla birlikte İber mikrolevhası güneybatıya doğru hareket ederken saat yönünün tersine dönmeye başladı. Daha sonraki tektonik hareketler yarımadayı yaklaşık 200 kilometre doğuya taşıyarak bugünkü konumuna yaklaştırdı. İber bloğunun Avrupa kıtasıyla etkileşimi ise günümüzde İspanya ile Fransa arasında uzanan Pirene Dağları'nın oluşumuna katkı sağladı.
## AFRİKA AVRUPA'YA YAKLAŞMAYA DEVAM EDİYOR
Bask Ülkesi Üniversitesi'nden araştırmacı Asier Madarieta'ya göre Afrika ve Avrasya levhaları günümüzde birbirlerine yılda yaklaşık 4 ila 6 milimetre yaklaşmaya devam ediyor. Ancak bu hareketin İber Yarımadası üzerindeki etkisini anlamak oldukça karmaşık.
Afrika ile Avrasya arasındaki levha sınırı Atlantik'te ve Cezayir yakınlarında daha belirgin şekilde izlenebilirken İspanya ve Portekiz'in güneyinde yapı çok daha karmaşık hale geliyor. Özellikle Cebelitarık Boğazı çevresindeki kavisli jeolojik yapı, iki büyük levha arasındaki yoğun deformasyon bölgesinin içinde bulunuyor.
## BU KEZ SAAT YÖNÜNDE DÖNÜYOR
Uluslararası araştırma ekibi bölgedeki hareketleri daha iyi anlamak için uydu tabanlı jeodezik ölçümleri deprem verileriyle bir araya getirdi. Yerkabuğunun hareketlerini ve bölgede oluşan gerilimleri inceleyen bilim insanları, İber Yarımadası'nın günümüzde çok yavaş bir şekilde saat yönünde döndüğünü belirledi. Bu hareket özellikle yarımadanın batı ve güneybatı kesimlerinde daha belirgin.
İlginç olan ise İber Yarımadası'nın jeolojik geçmişinin bir döneminde bunun tam tersini yapmış olması. Yarımada geçmişte saat yönünün tersine dönerken günümüzde hareketin yönü değişmiş durumda. Bilim insanlarına göre günümüzdeki dönüş, Afrika ve Avrasya levhalarının birbirine yaklaşmaya devam etmesiyle bağlantılı.
Cebelitarık Boğazı'nın batısında Afrika levhasının oluşturduğu sıkıştırma kuvvetleri İber Yarımadası'nın kenarına aktarılıyor. Doğu kesimlerinde ise bu kuvvetlerin bir bölümü Cebelitarık yayı ve Alboran bölgesindeki yerkabuğu tarafından karşılanıyor. Bu nedenle yarımadanın her bölgesi tamamen aynı şekilde hareket etmiyor.
## DEPREM RİSKİNİN ANLAŞILMASINA DA YARDIMCI OLABİLİR
Gondwana Research dergisinde yayımlanan araştırmanın sonuçları, Avrupa ile Afrika arasındaki aktif tektonik yapıların daha iyi anlaşılmasını sağlayabilir. Bilim insanları elde edilen verilerin bölgedeki aktif fayların araştırılmasına ve Pireneler dahil daha geniş bir coğrafyadaki deprem tehlikesinin değerlendirilmesine katkıda bulunabileceğini belirtiyor.
İspanya ve Portekiz'in bulunduğu kara parçasının hareketi günlük yaşamda fark edilemeyecek kadar küçük. Ancak yeni araştırma, Avrupa'nın güneyindeki coğrafyanın aslında bugün bile hareket etmeye ve şekil değiştirmeye devam ettiğini ortaya koyuyor.