---
title: "Satranç nasıl oynanır, kuralları nedir?"
date: "2020-10-13 09:33:24"
author: "Ali Gövel"
tags: "Eğlence"
canonical_url: "https://www.mynet.com/satranc-nasil-oynanir-kurallari-nedir-190101215703"
original_url: "https://www.mynet.com/satranc-nasil-oynanir-kurallari-nedir-190101215703"
---
# Satranç nasıl oynanır, kuralları nedir?
Satranç oynamaya yeni başlayanlar bu oyunu karmaşık bulabilir. Gerçekten de her taşın farklı özellikleri bulunması ya da her el onlarca farklı hamle seçeneği olması, satrancı diğer masa oyunlarından ayırıyor. Her şeye rağmen, bazı ipuçları ve taktikler sayesinde satrançta başarılı olabilirsiniz. Tabii bol bol pratik yapmayı da unutmamak gerekiyor. Satranç hakkındaki detayları öğrenmeden önce, oyunun kısa tarihine göz atalım. Daha sonra "Satranç oyunu nasıl oynanır?'' sorusunu yanıtlayalım.
## Satrancın Tarihçesi
Satrancın kökeni, 600'lü yıllara dayanıyor. Çoğunlukla kabul edilen görüşe göre satranç, bu yıllarda Hindistan'da ortaya çıkmış ve sonrasında Orta Doğu'ya, Asya'ya ve ardından tüm dünyaya yayılmış. Modern anlamda satranç ise 1850'li yıllarda oynanmaya başlıyor. Dünya Satranç Federasyonu'nun da kurulmasıyla satranç, uluslararası turnuvaları yapılan bir spor haline gelmiş. Günümüzde internet üzerinden de oynanabilen satranç, yapay zekâ programlarının en çok kullanıldığı sporlardan birisi durumunda.
## Satranç Nasıl Oynanır?
Satranç; 64 kareli tahta üzerine, 32 adet taşla oynanır. Oyunun amacı, iki kişinin karşılıklı hamleler yaparak birbirlerinin taşlarını yemesi üzerine kurulu. Oyunun daha iyi anlaşılması için her biri farklı özelliklerde olan satranç taşlarını, bu taşların özelliklerini ve turnuva puanlarını tanıyalım. Daha sonra satranç terimlerine göz atalım.
### Satranç Taşları
- **Piyon**: Satrancın en zayıf taşı. Eğer hareket alanı boşsa, bir kare ileri sürülebilir. Oyunun başlangıcında iki kare hareket hakkı bulunur. Geri hareket edemez. Çapraz biçimde rakip taşları alabilir. Piyon, 1 puan değerindedir.
- **At**: "At nasıl oynanır ve at kuralları nedir?" sorularının yanıtı oldukça basit. At, taşların üzerinden atlar ve L harfi çizerek hareket eder. 3 puan değerinde kabul edilir.
- **Kale**: Hareket alanı boşsa, düz ve yan olarak sütun boyunca hareket edebilir. Kale puanı 5 olarak kabul edilir.
- **Fil**: Hareket alanı boşsa, çapraz şekilde istediği kadar hareket edebilir. 3 puan değerinde kabul edilir.
- **Vezir**: Oyundaki en kuvvetli taş. Tahta boyunca istediği her yere, yan, düz ya da çapraz biçimde hareket edebilir. Taşların üzerinden atlayamaz. 9 puanla oyunun en değerli taşıdır.
- **Şah**: Oyundaki en önemli taş. Yan, düz veya çapraz yönde bir kare hareket edebilir. Bu taş, tehdit altındayken hareket alanı kalmazsa oyun kaybedilir. Şah, başka bir taş tarafından alınamadığı için puan değeri bulunmaz.
### Satranç Terimleri
**Taş alma**: Satrançta taşlar, birbirlerini üzerine geldiklerinde o taşı almış olurlar. Bu hamlelere taş yemek de denebilir.
**Şah çekme**: Kiş çekme olarak da adlandırılır. Bir taş, rakip şahı tehdit edecek bir kareye geldiğinde şah çekilmiş olur. Şah çekildiğinde; oyuncu şahını kaçmak, şahını tehdit eden taşı yemek ya da bu taşla şahı arasına engel koymak zorunda kalır.
**Mat**: Şah çekildiğinde; kaçacak hareket alanı bulamayan, şahı tehdit eden taşı alamayan ya da önüne engel koyamayan oyuncu kaybeder. Yani, mat olur. "Şah şahı yer mi?" sorusunun yanıtı ise Satranç Federasyonu tarafından yanıtlanmış: Şah, başka bir şah tarafından alınamaz.
**Pat**: Oyundaki beraberlik durumu. Şah tehdit altında değilken hareket edecek yer yoksa ve şahtan başka hareket edecek taş kalmamışsa oyun pat olur.
**Terfi:** Bir piyon, tahtanın diğer ucundaki karelere kadar ilerlemeyi başarırsa oyuncunun istediği taşa dönüşür. Bu olaya terfi denir.
### Diziliş
Satranç tahtası; soldan sağa A-H arası harflerle, aşağıdan yukarı ise 1-9 arası rakamlarla kodlanmış durumda. Buna göre A1 karesine beyaz kale gelecek şekilde taşlar sıralanır. Buna göre soldan sağa doğru; at, fil, vezir, şah, fil, at ve yeniden kale dizilir. Bu sütunun ön tarafında piyonlar yer alır. Siyah taşlar da simetri olacak biçimde tahtanın öbür ucuna dizilir.
### Satranç Kuralları ve Oynanış:
- Satrançta ilk hamleyi beyazlar yapar. Piyon ya da atlar ileri hareket ettirilerek oyun başlatılır.
- Siyahlar da buna cevap olarak bir hamle yapar. Oyun bu şekilde devam eder. Oyuncular, birkaç hamle sonra birbirlerinin taşlarını tehdit eder hale gelir.
- Oyuncular, birbirlerinin taşlarını almaya başlarlar. Taşlar alınmaya başladıkça oyun açılır ve şah da savunmasız kalır.
- Şah, kaçamayacak ve şah çekilmesini engelleyemeyecek şekilde tehdit edildiğinde oyun biter.
## İyi Satranç Nasıl Oynanır? 
Satrançta başarılı olmak için uygulamanız gereken bazı taktikler bulunur. Bu uygulamaları öğrenerek ve bol bol antrenman yaparak rakiplerinizi alt edebilirsiniz.
### Merkez Kare Kontrolüne Sahip Olun
Tahtanın tam ortasında bulunan 4 kareye sahip olmaya çalışın. Bu sayede tüm tahta üzerinde hakimiyet kurabilirsiniz. Özellikle atlar bu bölgede son derece etkilidir.
### Taşlarınızı Feda Etmekten Çekinmeyin
Eğer bir planınız varsa, bu planı uygulamak adına kendi taşlarınızı feda edebilirsiniz. Söz gelimi taşlarınızın hareket alanını tıkayan rakip taşları hareket ettirmek için rakibinizi yemleyebilirsiniz. Planınız ne kadar büyükse, gözden çıkaracağınız taş da o kadar büyük olabilir.
### Rakibinizi Gözlemleyin
Satrançta, rakibinizin hamleleri de en az sizin hamleleriniz kadar önemli. Oyun içinde rakibinizi gözlemleyerek onun bir sonraki hamlesini tahmin edebilirsiniz. Bunun dışında genel bir izlenime sahip olmak da son derece etkili olabilir. Rakibinizin agresif ya da pasif bir oyuncu olduğunu bu şekilde ayrıt edebilirsiniz.
### Piyon Taktikleri Uygulayın
Piyon; satrançtaki en zayıf taş olsa, doğru hamlelerle oyunun seyrini değiştirebilir. Piyonu vezir yapma taktiğiyle hiç beklenmedik bir anda öne geçebilirsiniz. Bunun yanı sıra, satrançta piyon alma kurallarından birisi olan "en passant" hamlesi sayesinde rakip oyuncuyu şaşırtabilirsiniz. Bu hamle, Fransızca "geçerken alma" anlamına gelir. Bu hamleye göre piyon; ilk hamlesinde 2 kare hareket ederek yan karesinde bulunan rakip piyonu alabilir.
### Öndeyseniz Değiş Tokuş Yapın
Eğer taş alışverişinde öndeyseniz, değiş tokuşa açık olabilirsiniz. Rakibinizin taşları daha fazlaysa değiş tokuştan uzak durmalısınız.
