---
title: "(özel Haber) Geleneksel Dövme Sanatı"
date: "2013-04-01 09:31:44"
author: "İHA"
tags: "İzmir", "suriye", "Ege Üniversitesi", "Mardin", "Şanlıurfa", "Türkiye"
canonical_url: "https://www.mynet.com/ozel-haber-geleneksel-dovme-sanati-180100787469"
original_url: "https://www.mynet.com/ozel-haber-geleneksel-dovme-sanati-180100787469"
---
# (özel Haber) Geleneksel Dövme Sanatı
Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde, unutulmaya yüz tutmuş kültürlerden ‘geleneksel dövme’, UNESCO Dünya Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’nde yer almak için Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan yeşil ışık bekliyor.
Özellikle Arap kültürünün bir parçası olan geleneksel dövmenin hikayesi için 2006 yılından bu yana omuz omuza çalışan Yazar Yönetmen Mehmet Sait Tunç, Uğraş Salman ve Yrd.Doç. Dr. Uysal Yenipınar, çalışmalarının meyvesini sınırları aşan belgesel yapımı ve tarihe iz bırakacak nitelikteki bir kitap ile taçlandırdı. 2011 yılında Suriye, Şanlıurfa ve Mardin illerinin sınır köylerinde çekimleri tamamlanan ‘Anlat Bana’ isimli belgesel sınırları aştı ve Cannes, Roma ve İstanbul Film Festivali’nde boy gösterdi. Bölgeden derlenen hikayelerle vücut bulan ‘Beden Yazıtları’ isimli kitapta ise 70-80 yaş aralığındaki çınarların yıllar öncesindeki motiflere yükledikleri duyguların tercümanlığı, dövme terimleri sözlüğü ile bütünleştirilerek okuyucu karşısına çıktı.
Belgeselin zengin bir topluluğa hitap ettiğini söyleyen Mehmet Sait Tunç; şöyle konuştu: “Yörede Kürt, Arap, Süryani, Alevi ve Yezidiler Türk kökenli kadınlar ve erkekler ile yapılan röportajlar mevcut. 51 dakikalık belgesel ancak uzun uğraşlar sonucu emekle ortaya çıkan bir belgesel. Daha önce hiçbir televizyon kanalında yayımlanmadı. Geçen yıl Türk sinemasını temsilen Cannes Film Festivali’nde yer aldı. Roma Film Festivali’ndeki iki Türk belgeselden biri oldu. Ayrıca, İstanbul Film Festivali’nde de ayakta izlendi. Çekimler Suriye, Şanlıurfa ve Mardin’de daha çok sınır köylerde yapıldı.”
ALANINDA İLK KİTAP
Yrd.Doç. Dr. Uysal Yenipınar; zerafeti sergileme, inancı destekleme, korkuya karşı koyma ve kendini güçlü hissetmenin aracı olarak kullanılan geleneksel dövmeye ilişkin alanında yazılan ilk kitap olduğunu söyledi. Yenipınar; Güneydoğu Anadolu Bölgesini seçmelerinin özel bir nedeni olduğunu belirterek "Kitabı yazmadan önce literatür taraması yaptık ve 59’a yakın bilimsel makale ve kitap incelemesi yaptık. Dövme ile ilgili bilimsel makaleler yeterli değildi. Bunlar bizi kitap yazmaya itti” dedi.
Ege Üniversitesi adına İnanç ve Kültür Turizmi Projesi adına sosyal bir proje yürütürken yörede bulunan dövmeli kadın ve erkeklerin görünüşlerinin dikkatini çektiğini açıklayan Yenipınar; sözlerini şöyle sürdürdü: “Konuştukça inançlarla ilgili olduğunu öğrendim, yok olmaya yüz tutmuş bir hikaye gelenek olduğunu öğrendim. 80-90 yaşındaki kadınların dövme ile ilgili en iyi temsilciler olduğunu gördüm. Dövme geçmişten günümüze toplumun sosyal yaşantısının değerlerinin inançlarının kuşaktan kuşağa motiflerle aktarılması, gelecek kuşaklara taşınması bir soyut kültürdür. UNESCO’nun araştırmaları da dikkatimi çekti. UNESCO manevi anlamdaki soyut dünyaya mal olabilecek kültürlerin de kaybolmakta olduğunu fark ediyor ve 2003 yılında bir genelge yayımlıyor. Ülkeler bu konuda duyarlı hale geliyor."
Türkiye'nin 2006 yılında bu araştırmaya imza attığını belirten Yenipınar, şunları söyledi: "Tam turizme yatkın, Türkiye’nin soyut kültürüne yatkın bir araştırma olduğu için tercih ettik. Kitabın temel amacı UNESCO’nun Dünya Soyut Kültür Mirası’ndan miras listesinde acil koruma altına alınacak kültürler listesine alınmasını sağlamak. Belki Kültür ve Turizm Bakanlığı’mız kitabımızı bir belge olarak UNESCO’ya sunar ve dünyanın acil koruma altına alınması gereken kültür mirasları listesine girer.”
MOTİFLERİN ANLAMLARI
Yenipınar; 398 sayfalık araştırma-inceleme dalında Uysal Yenipınar ve Mehmet Sati Tunç imzalı yayımlanan kitapta yer alan terimler sözlüğünde e söz konusu motiflerin anlamlarının yer aldığını belirtti. Geleneksel dövmenin şimdiki zamanda yapılan dövmeden malzemesi ve yapım aşamasıyla farklı olduğuna dikkat çeken Yenipınar; sözlerine şöyle devam etti: “kız çocuğu doğuran anne sütü, hayvanları öz sıvısı, çıra ve is kullanıyorlar. İğneler yardımıyla motifleri işliyorlar Örneğin sıklıkla rastlanılan bir motiftir, kadınların alınlarının ortasındaki motif. Bu ‘baş tacı’ anlamına gelmektir.Ayrıca boy soy simgesi dövmeler hangi aileye ait olduğunu belirtmek içindir. Geometrik motifler de daha çok tılsım ve inançlarla ilgilidir.”
