Bu konuda yapman gereken hazırlıklara birlikte bakalım!
Evden ayrılmadan önce yapacağın ilk iş, romantik hayalleri bir kenara bırakıp hesap makinesini masaya koymak olmalı. Aylık net gelirini belirledikten sonra kira, faturalar, ulaşım, market, kişisel bakım, sosyal hayat ve diğer düzenli harcamalarını tek tek yaz. Özellikle aile evindeyken fark etmediğin bazı masrafların tek başına yaşarken bütçende ciddi yer kaplayabileceğini unutma. Evde kahvenin bedava olması, kendi evinde kahvenin de bedava olacağı anlamına gelmiyor.
Yeni evin güzel manzaralı, metroya yakın ve tam hayallerindeki gibi olabilir ama ayın geri kalanında makarna yiyerek yaşayacaksan burada bir sıkıntı var. Kira belirlerken kira dışındaki zorunlu giderlerine de bakmalısın. Aidat, faturalar, ulaşım ve market masrafları eklendiğinde başlangıçta makul görünen bir kira bir anda bütçenin hepsini yutar. Bundan sebeple ev aramaya başlamadan önce kendine gerçekçi bir aylık konut bütçesi belirle.
İnsanlar genellikle taşınma bütçesi deyince sadece kira ve depozitoyu düşünüyor. Oysa nakliye, emlakçı komisyonu, abonelikler, ev eşyaları, temizlik malzemeleri ve ilk market alışverişi derken küçük küçük masraflar ciddi bir masraf çıkarıyor. Üstelik yeni eve girince bir anda perde, tava, çöp kovası ve ampul ihtiyacının ortaya çıkması finansal olarak pek de hoş bir deneyim değil. Taşınmadan önce tek seferlik giderlerin tamamını ayrı bir listede hesapla. Böylece eve taşındığın gün banka hesabının da seninle birlikte taşınmasını önlemiş olursun.
Ev bulduğun anda bütün paranı sıfırlamana gerek yok. İlk kira, depozito ve varsa diğer başlangıç ödemelerini önceden biriktirmen çok daha iyi olacaktır. Böylece taşındığın ay maaşının büyük bölümünü daha eve yerleşmeden harcamak zorunda kalmazsın. Depozito konusunda da kira sözleşmesini ve ödeme koşullarını dikkatlice incelemek mühim. Taşınma bütçenin tamamını eve giriş masraflarına gömmek yerine, taşındıktan sonraki hayat için de mutlaka para bırakmalısın.
Bağımsız yaşamanın en önemli finansal kuralı, her şey yolundayken kötü ihtimali de hesaba katmak. İş kaybı, beklenmedik bir sağlık gideri, evde ciddi bir arıza veya ani bir taşınma ihtiyacı gibi durumlarda kredi kartına sarılmamak için acil durum fonu oluşturabilirsin. Türkiye Finansal Okuryazarlık Platformu, başlangıç için en az üç aylık temel giderleri karşılayacak bir fonu öneriyor; daha uzun süreli bir güvence ise elbette daha rahat bir alan yaratıyor. Bu parayı günlük harcamalardan ayrı, gerektiğinde hızlıca ulaşabileceğin güvenli bir hesapta tutmak da önemli.
Aile evindeyken bazı masraflar görünmez olabiliyor çünkü elektrik, su, internet, temizlik ürünleri veya mutfak alışverişi ortak bütçeden karşılanıyor. Kendi evine çıktığında ise bu giderlerin tamamı doğrudan senin bütçene yazılacak. Üstelik sadece faturaları değil, deterjandan tuvalet kağıdına kadar daha önce düşünmediğin onlarca küçük harcamayı da hesaba katman gerekmekte.
Kendi evine çıkarken yanında yüksek borçlarını da götürmek pek iyi bir taşınma planı sayılmaz değil mi? Kredi kartı borçları, tüketici kredileri veya düzenli ödeme gerektiren diğer borçlar aylık bütçende ciddi baskı yaratacaktır. Taşınmadan önce borçlarını listele ve aylık ödemelerin toplamını net biçimde gör. Mümkünse yüksek maliyetli borçlarını azaltarak yeni hayatına biraz daha temiz bir finansal sayfayla başla.
Yeni eve çıkınca insanın içinden bir anda bütün evi sıfırdan döşemek geliyor. Oysa ilk günlerde gerçekten ihtiyacın olan şey ile sadece güzel göründüğü için istediğin şey arasında ciddi bir fark var. Öncelikle yatak, buzdolabı, temel mutfak eşyaları, perde ve temizlik malzemeleri gibi zorunlu ihtiyaçlarını belirle. Dekoratif ürünleri ve pahalı eşyaları zaman içinde tamamlamak bütçeni çok daha rahatlatacak.
Taşınmadan sonra para artırırım düşüncesi çoğu zaman paranın kendisi tarafından ciddiye alınmıyor. Maaş gelir, faturalar gider, market gelir ve ay sonunda banka hesabında büyük bir boşluk oluşur. Bunun yerine gelirinin bir bölümünü daha ayın başında birikim hesabına aktarmayı deneyebilirsin. Böylece birikim, ay sonunda artarsa yapılan bir şey olmaktan çıkıp bütçenin düzenli bir parçasına dönüşür.
Kendi evine çıkınca insan ister istemez özgürlüğün gazına geliyor. Her akşam dışarıda yemek yeme, eve sürekli bir şeyler alma. Taşınmanın ilk döneminde gerçek yaşam maliyetini görmek için harcamalarını daha yakından takip etmen çok daha akıllıca olur. Birkaç ay sonra hangi giderlerin gerçekten gerekli olduğunu, hangilerinin bütçeyi sessizce kemirdiğini daha net fark edersin.