IBAN üzerinden para transferi yapmak sadece birkaç saniyenizi alır. Ama iş bir tanıdığa borç para göndermek olduğundan bundan daha dikkatli olmanız gerekir. Çünkü klasik bir para transferinden farklı olan bu işlemlerde gönderim amacını net şekilde belirtmezseniz, ileride verdiğiniz borcu talep etme şansınız da olmayabilir.
Bir dahaki sefere borç para göndermeden önce sorun yaşamak istemiyorsanız, bu kritik adımlara dikkat ettiğinizden emin olun.
Bir arkadaşa borç para gönderirken karşılaşacağınız en büyük sorun, arkadaşınızın bu parayı borç olarak görmemesi ve normal bir destek olarak yorumlamasıdır. Arkadaşlık ilişkisindeki yakınlık sebebiyle ödeme zamanının gecikmesi ise sizi mağdur eden bir duruma dönüşebilir. Bu nedenle özellikle IBAN üzerinden borç para göndermeden önce şartları açıkça konuşmanız, ödeme tarihini ve şeklini kararlaştırmanız gerekir. Ödemenin tek seferde mi yoksa taksitle mi olacağını konuşarak da kendinizi garanti altına alabilirsiniz. Eğer borç parayı mevduat hesabından çekerek gönderiyorsanız faiz opsiyonunu da her zaman değerlendirebilirsiniz.
Bazen aile içinde veya yakın arkadaşlar arasında borç para gönderirken sözleşme hazırlamak hoş karşılanmaz ve güvensizlik gibi algılanır. Düşük miktar borçlarda çok sorun olmasa da özellikle yüksek meblağlı borçlarda mutlaka arada sözleşme bulunması gerekir. Çünkü sadece birkaç satırlık noter onaylı bir belge bile borç tahsilatında yaşanacak herhangi bir aksilikten korunmanızı sağlar. Ayrıca sözle verilen güvenceleri gerçek bir zemine oturtur.
IBAN üzerinden para gönderirken açıklama kısmını boş bırakmak da sadece “borç” şeklinde doldurmak da yeterli değildir. Çünkü iki durumda da işlem detaylarına dair kesin ve açık bir ifade bulunmaz. Bu durum da ileride borç tahsilatı talep ederken yaşanacak olası sorunlardan haksız çıkmanıza ve paranızı tekrar alamamanıza neden olabilir. Sadece “ borç” yazarsanız, sanki kendi borçlu olduğunuz parayı gönderiyor gibi anlaşılabilirsiniz. Bu tür yanlış anlaşılmaları ortadan kaldırmak için açıklama kısmını “Geri ödemeli ödünç para” gibi bir ifadeyle doldurabilir ek olarak “30 Eylül 2026 tarihinde geri ödenmek üzere” gibi bir zaman kısıtlaması getirebilirsiniz. Böylece olası yanlış anlaşılmaların erkenden önüne geçersiniz.
Birine borç para gönderirken, doğru IBAN’ı kullandığınızdan ve kişinin kendi hesabına gönderim yaptığınızdan emin olun. Borcu alan kişinin akrabasına veya arkadaşına gönderdiğiniz parada üçüncü şahıslar kaynaklı sorun çıkabilir. “Benim hesabımda sorun var, arkadaşın IBAN’ını atıyorum” gibi bir cümle ne kadar masum görünse de ileride sizi zorlayan bir faktöre dönüşebilir. Çünkü zamanı geldiğinde borcunuzu tahsil etmek istediğinizde parayı kimin için gönderdiğinizi açıklamakta zorlanabilir ya da karşı tarafın borçlu olduğunu kanıtlarken uğraşabilirsiniz.
Günümüzde kopyalanan IBAN’ı kullanıp doğrudan işlem yapmaya çok alıştık. Ancak özellikle kopyalanan mesajlarda IBAN numarasının başına veya sonuna yanlış bir karakter eklenebilir ya da ufak hatalardan kaynaklı sorunlar doğabilir. Arkadaşınız kayıtlı alıcılardaysa herhangi bir sorun çıkma ihtimali çok düşüktür. Ama yine de tüm bilgileri doldurduktan sonra her ihtimale karşı IBAN’ı iki kez kontrol edin.
Borç para transferinde ne kadar dikkat etseniz de bazen yanlışlıkla başkasının hesabına aktarım yapabilirsiniz. IBAN’a eklediğiniz yanlış bir numara ya da kayıtlı alıcılar arasından yaptığınız yanlış bir seçim, sizi ciddi bir sorunla baş başa bırakabilir. Böyle bir durumda yanlış alıcıyı tanıyorsanız doğrudan ona ulaşmakla vakit kaybedeceğinize banka iletişim kanallarına ulaşarak “hatalı transfer” bildirimi yapmanız gerekir. Bu başvuruyu yaptıktan sonra size verilen numarayla ödeme emri oluşturursunuz. Ancak ödeme emri, banka tarafından alındıktan sonra tek taraflı alınamayabilir. Bu yüzden hatayı erken fark edip başvuru numarasını kaydetmek, parayı geri alma ihtimalinizi artırır.
Birine borç para gönderirken geri ödeme tarihinde de açık olmanız gerekir. Belirsiz zaman aralığına yayılan bir borç gönderiyorsanız, ödemenin sürekli ertelenmesi gibi can sıkıcı bir durumla karşılaşabilirsiniz. Bu tür aksilikleri önlemek için para gönderme sayfasındaki açıklama kısmını detaylı şekilde doldurmanız ve sözleşmede tarihi açıkça belirtmeniz çok önemlidir. Çünkü borcun ne zaman ödeneceğine dair bir anlaşma yoksa, karşı tarafın Türk Borçlar Kanunu’na göre ilk istemden itibaren altı hafta geçmeden ödeme yapma yükümlülüğü olmaz.
Borç olarak verilen tutar bazen taksit taksit gönderilir. Ancak bu farklı transferlerin aynı işleme ait olduğunu belirtmezseniz, paranızın tamamını geri alamayabilirsiniz. Her banka işlemi ayrı olarak tanımlandığından, borç sınıfına giren tüm işlemlere aynı açıklamayı girmeniz gerekir. Böylece olası bir sorunla karşılaştığınızda bu açıklamaları göstererek haklılığınızı ispat edebilirsiniz.
Mobil bankacılık kullanırken bazen her şey erişilebilir olduğundan dekontları anında indirmeyi tercih etmiyor olabilirsiniz. Ancak IBAN ile borç gönderirken, mutlaka gerçekleşen işlem sonunda dekontunuzu ve varsa diğer belgeleri kaydettiğinizden emin olmalısınız. Banka uygulamalarında işlemlere kolayca ulaşabilseniz de bazen, belirli dönemlerden eski işlem bilgilerine ayrıntılı şekilde ulaşmanız mümkün olmayabilir. Bu da, söz konusu geri ödeme almaya geldiğinde sizin için zorlayıcı sonuçlar doğurabilir.
Tüm ödemeler tamamlanıp geri ödemeyi aldığınızda, her şey bitmiş sayılmaz. Çünkü birkaç yıl sonra açılan bir işlemi kapatmadığınız için eski dekontları incelemek zorunda kalabilirsiniz. Bu tür aksilikleri ortadan kaldırmak için borç tahsilatını aldıktan sonra karşı tarafla aranızda, borcun ödendiğine dair yazılı bir teyit hazırlamanız gerekir. Herhangi bir alacağınız kalmadığını belirten bir belgeyle, iki taraf için de sürecin sorunsuz kapandığını kayıt altına alabilirsiniz.
IBAN ile bir tanıdığa borç veriyor olmanız, kayıt tutmayacağınız anlamına gelmez. Aksine tüm şartları baştan açıkça konuşmak, ödeme tarihlerini ve vade sayısını belirlemek, iki taraf için de kafa karışıklıklarını giderir. Böyle bir durumda alacaklı parasını ne zaman ve nasıl alacağını bilirken, borçlu da ödeme planını daha sağlıklı yapabilir. Sonuç olarak her iki tarafın da talepleri ve beklentisi sorunsuzca karşılanmış, bu sırada mevcut ilişki bozulmamış olur.