Borsada Takas Süresi Nedir, Hisse Satınca Para Neden Bekler?

Son Güncelleme:

Borsada hisse satışı yaptıktan sonra paranın hemen hesaba aktarılmaması takas süresi ile ilgili bir durum. Peki bu süre neden var?

BIST'te gerçekleştirdiğiniz satış işlemleri sonrasında hesabınızda hemen karşılığını görmek istemeniz çok normal. Ancak "takas süresi" olarak nitelendirilen kavram nedeniyle paranızın bir süre borsada beklemesi gerekebiliyor. Yatırımcılar için bir hayli can sıkıcı olsa da finansal açıdan hayati olan bu konunun tüm ayrıntılarını masaya yatırıyoruz.

Reklam
Reklam

Borsadan para neden hemen çekilmez?

Borsada hisse satışı yaptıktan sonra kazancın direkt hesaba geçmemesi, temelinde bir nevi güvenlik protokolüdür. Çünkü satış emrinin ekranda onaylanmış olması, hissenin alıcıya devredildiğini göstermez. Bu nedenle karşı tarafa kesin devir gerçekleşene kadar para takas havuzunda beklemeye alınır.

Takas süresi nedir?

Hisselerin alıcı-satıcı arasındaki devri tamamlanana kadar geçen süreye takas süresi adı verilir. Bir işlemin sadece ekranda tamamlanmış görünmesi onun kesinleştiği anlamına gelmez. Bu işlemler, iki tarafın güvenlik risklerini azaltmak için bir nevi sözleşme niteliği taşır. Sözleşme tamamlanıncaya ve hem hisse hem para ilgili tarafa aktarılıncaya kadar geçen süre de takas süresini tanımlar.

T+2 ve T+1 kavramları ne anlama gelir?

Borsa dilinde kullanılan "T" harfi İngilizceden gelen "transaction day" yani "işlem günü" ifadesinin ilk harfidir. Onun yanına eklenen sayı ise işlem üzerinden kaç gün geçtiğini belirtir. BIST için standart takas süresi T+2 olarak belirlenmiş durumdadır. Yani yaptığınız bir hisse satışından sonra hissenin karşı tarafa ulaşması ve paranın hesabınıza geçmesi için kabaca 2 iş günü beklemeniz gerekir.

Yatırım fonlarında durum daha farklı.

Buraya kadar hep hisse senetlerinden bahsettik. Ancak söz konusu yatırım fonları olduğunda takas süresi üç, hatta dört güne kadar uzayabilir. Buna da "T+3" veya "T+4" denir. Yerli fonlarda bu süre daha kısa olmakla birlikte yurt dışı fonlarının alım satımında minimum 3-4 iş günü beklemeniz gerekebilir. Bu durumun temelinde ise yabancı hisse fonlarının çalışma saatleri ile aradaki temel borsa anlaşmaları bulunur.

Cuma günü satılan hisseye ne olur?

Bildiğiniz gibi BIST piyasaları hafta içi iş saatleri arasında aktiftir. Bu nedenle siz hafta içi işlem yapsanız bile bazen işlemin nihai sonucunu görmek için ertesi günü ya da hafta başını beklemeniz gerekir. Özellikle cuma günü yapılan işlemlerde paranın hesabınıza aktarılması için salı veya çarşamba gününü beklemeniz gerekebilir. Çünkü hafta sonları tatil kabul edildiği için siz işlemi yapsanız bile bunun onaylanması diğer hafta ortasına kalabilir. Ayrıca işleminizi bayram gibi resmi tatil dönemleri öncesinde yaparsanız sonraki iş gününe kadar beklemeniz de şarttır.

Pazartesi günü yapılan hisse satışı hesaba ne zaman geçer?

BIST piyasaları hafta sonu kapalı olduğu için cuma günü yapılan işlemlerin gerçekleşmesi diğer haftaya kalır. Pazartesi ve salı günleri aynı zamanda hafta açılışı olduğunda yeni işlemler de devreye alınır. Dolayısıyla bu aralıkta standart takas süresi olan +2 iş günü kuralı devreye girer. Bunun sonucunda siz işlemi hafta başı yapsanız bile sürecin onaylanması ve paranın hesabınıza geçmesi hafta ortası olan çarşamba gününü bulabilir.

Takasta bekleyen para ile hemen yeni hisse alınır mı?

Yatırımcıların en çok karıştırdığı konulardan biri, takastaki parayı kullanma durumudur. Borsada bu para bekleyen bakiyenizde göründüğünden onu yeni alım işlemlerinde kullanabilirsiniz. Yani bekleyen bakiyeniz kadar yeni alımlar yapabilirsiniz. Ancak aslında o paranın gerçek anlamda hesabınıza geçmesi için en az iki iş günü beklemeniz gerekir. Dolayısıyla bu süreçte yapacağınız alım işlemlerinde hesabınız geçici olarak eksi duruma düşebilir. Yine de bu, sizin işlem yapmanızı önleyen bir durum değildir.

Hisse satışından sonra hesap neden ekside görünür?

Borsada hisse senedi satışı yaptığınızda paranın gerçek anlamda hesabınıza geçmesi en az iki iş gününü bulur. Ancak bu sürede yeni alım işlemleri yapabilirsiniz. Dolayısıyla hesabınız eksiye düşer ama bu doğrudan borçlandığınız anlamına da gelmez. Birçok yatırımcı için yanıltıcı olan bu durum ceza veya borç hükmü taşımaz. Sadece satış işleminden elde ettiğiniz kazancı görmek için biraz daha beklemeniz gerektiğini gösterir.

Peki küresel piyasalarda da durum aynı mı?

BIST için T+2 kabul edilen takas süresi küresel piyasalarda daha farklı işler. Örneğin, finansal riskleri azaltmak amacıyla yapılan çalışmalar sonucu ABD piyasalarında bu süre T+1, yani 1 iş günü ile sınırlanmış durumdadır. Avrupa'da ise daha değişken bir sistem olmakla birlikte genel hedef, 2027 yılında İngiltere gibi lider piyasaları T+1 standartlarına çekmeye yöneliktir.

Takas süresini beklememek mümkün mü?

Borsa işlemlerindeki en can sıkıcı durumlardan biri iş günü çalışma saatlerini bekleme durumudur. Ancak bazı kurumlar ve yeni nesil yatırım fonları, BIST ile anlaşmaları sayesinde kullanıcılarına alternatif çözümler sunar. Bazen belli bir komisyon ya da ek ücret ödeyerek T+2 iş günü süresini T+1 veya T+0 (aynı iş günü) biçimlerine dönüştürmeniz mümkün olabilir.

</amp-ad>
Anahtar Kelimeler: