Atık miktarına göre ücretlendirmenin olduğu ülkelerden biri Güney Kore! 1995'ten beri uygulanan bu yöntemde haneler, karışık evsel atıklarını atabilmek için belirli çöp poşetlerini alır. Bu poşetlerin maliyetinde atık toplama ve bertaraf etme ücreti de yer alır. Yani fazla çöp üreten haneler daha fazla poşet alır ve bu yüzden daha fazla ödeme yapar.
Ekonomik olarak çöp üretmenin maliyetini görünür hâle getirmek amaçlanıyor. Bir de tasarruf etme ve çevreyi koruma isteğini de barındırıyor!
Belirli belediyelerde ücretli çöp poşetleriyle evsel atıklar ücretlendiriliyor! Örneğin Basel gibi yerlerde geri dönüşümü mümkün olmayan evsel atıklar için belirlenen çöp poşetlerinin kullanılması gerekiyor. Bu poşetlerin fiyatında bertaraf ücreti de var! Yani poşet büyüdükçe ödenen miktar da artıyor.
Ücretli evsel atık poşetine duyulan ihtiyacın azaltılması için insanlar kâğıt, cam ya da diğer geri dönüştürülebilir malzemeleri ayrı toplamaya teşvik ediliyor. Hem çevre bilinci kazandırılıyor hem de hane bütçesi açısından dikkatli davranılması sağlanıyor.
Burada evsel atıkların toplanması ve işlenmesi için hanelerden atık vergisi alınır. Bu vergi tabii ki ev sahiplerine ve kiracılara farklı şekilde yansır. Ama yine de atık hizmetlerinin finanse edildiğini görüyoruz.
“Attığın kadar öde.” mantığıyla ilerlenmiyor. Sabit ücretli ya da değişken ücretli gibi sistemler var. Ama her sistemin mantığında tasarrufu ve çevre düzenini sağlamak olduğunu söyleyebiliriz!
Eyaletlerin yasal düzenlemeleri ve belediyelerin belirlediği kurallara göre uygulanan bir sistemdir. Mesela Viyana'da evsel atık toplama ücreti, artık atık konteynerlerinin büyüklüğüne ve yılda kaç kez boşaltıldığına göre değişir. Ayrıca kâğıt ya da organik atık konteynerlerinin boşaltılmasının ücretlendirilmesinde de farklılıklar görülür.
Burada atık miktarı sadece poşet sayısına bağlı değildir; hizmet kapasitesi de devreye girer. Bu yüzden binalar, atık üretimini ve toplama ihtiyaçlarını doğru bir şekilde tahmin etmeli.
Baktığımız zaman atık toplama ve işlemeden ücret alınması, belediyelerin düzenli bir şekilde gelir elde etmesini sağlıyor. Bu gelir sayesinde çöp kamyonları işletilebilir, çalışanların ücretleri verilebilir, konteynerlerin bakımı yapılabilir ve toplama merkezleri ya da işleme hizmetleri gibi giderler karşılanabilir.
Ayrıca geri dönüşüm de ekonomik değer oluşturur! Kâğıt, metal, cam ya da bazı plastikler uygun şekilde ayrıştırıldığı zaman yeniden işlenebilir. Böylece üretimde de kullanılabilir. Eğer sistem doğru bir şekilde tasarlanırsa atık hizmetlerinin finansmanına ve kaynakların ekonomiye yeniden kazandırılmasına katkı sağlayabilir!