Bu sistem sayesinde tüketiciler, bulundukları şehirde hizmet veren şirketle sınırlı kalmadan Türkiye'deki farklı elektrik tedarik şirketlerinden hizmet alabiliyor.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verilerine göre, kademeli tarife uygulaması öncesinde yaklaşık 188 bin olan serbest tüketici sayısı, uygulamanın ardından yüzde 358 artışla 860 bin 207'ye yükseldi.
Böylece serbest tüketiciler, Türkiye'deki toplam elektrik abonelerinin yaklaşık yüzde 1,66'sını oluşturdu.
Serbest tüketici kapsamında aboneler, yaşadıkları şehirden bağımsız olarak Türkiye genelindeki perakende elektrik şirketlerinden birini tercih edebiliyor.
Örneğin İstanbul'da yaşayan bir tüketici, yalnızca kendi bölgesindeki şirketlerden değil, başka şehirlerde faaliyet gösteren bir perakende elektrik şirketiyle de ikili anlaşma yaparak elektrik hizmeti alabiliyor.
Türkiye genelinde faaliyet gösteren 21 perakende elektrik şirketi bulunuyor.
Konut abonelerinde yıllık 4 bin kilovatsaat (aylık ortalama 333 kilovatsaat) tüketimin aşılması halinde üst kademeye geçiliyor ve devlet desteği sona eriyor.
Bu durumda tüketiciler elektriği gerçek maliyeti üzerinden öderken, daha avantajlı fiyat arayışında olanlar serbest tüketici modeline yöneliyor.
EPDK verilerine göre serbest tüketici sayısının en yoğun olduğu bölgeler arasında Akdeniz, Boğaziçi ve Toroslar elektrik dağıtım bölgeleri yer aldı.
Özellikle yaz aylarında klima kullanımının artmasıyla elektrik tüketiminin yükseldiği bölgelerde serbest tüketici modeline talep daha fazla oldu. Ayrıca ikili anlaşmalara en yoğun ilgiyi sanayi kuruluşları gösterdi.
Serbest tüketici modelinde elektrik tedarik şirketleri abonelere sabit birim fiyat teklif edebildiği gibi piyasa fiyatlarına endeksli tarifeler de sunabiliyor. Bu nedenle tüketicilerin sözleşme şartlarını ve fiyatlandırma modelini dikkatle inceleyerek karar vermesi gerekiyor.
2026 yılı için elektrikte serbest tüketici limiti 500 kilovatsaat olarak belirlendi. Bu kapsamda şartları sağlayan aboneler, farklı elektrik tedarik şirketleriyle ikili anlaşma yaparak kendileri için uygun tarifeleri değerlendirebiliyor.