Torbalı Kürtlerden Alevilere, Yörüklerden Çerkez ve Karapapaklara, Zazalardan Roman ve Hıristiyanlara kadar birçok etnik kökene ve dini inanışa mensup insanlara ev sahipliği yapıyor. En ilginç yaşam tarzına sahip vatandaşları ise Çaybaşı'nda yaşıyor
Yerleşimi çok eski tarihe dayanan Torbalı’da halen bazı gelenek ve kültürler sürdürülüyor. Torbalı’nın en ilginç yaşam tarzına sahip vatandaşları ise Çaybaşı’nda yaşıyor. Çaybaşılı Roman vatandaşlar, özellikle Fetrek çayı kenarında kurulu olan Yeni Mahalle'de ikamet ediyor. Tüm kültürlerini ilk günkü gibi devam ettiren Roman vatandaşlar, aynı zamanda ilçenin neşe kaynağı. Torbalı’daki müzisyenlerin birçoğu bu mahalleden yetişiyor ve düğünlere, etkinliklere renk katıyor. Çaybaşı’ndan yetişen yetenekli müzisyenler daha sonra ülke çapında ses getiren işlere bile imza atıyor.
GÜNÜ BİRLİK YAŞIYORLAR
Ancak, Çaybaşılı Roman vatandaşların ilginç yönleri saymakla bitmiyor. Roman vatandaşların en önemli özelliklerinden birisi de günlük yaşam sürdürmeleri. Roman vatandaşlar buldukları parayı o gün harcıyor. Gelecek hesabı yapmadan yaşamaya devam ediyor. Günlük gelirlerini ise sattıkları ürünlerle sağlamaya çalışıyor. Sıcak yaz günlerinde evlerinde kalmayı tercih eden Romanlar, akşam üstü saatlerinde ise sokağa dökülüyor. Pilav, gözleme, börek, fıstık, dondurma gibi birçok ürünün satışını yapan Romanlar, geçimlerini bu yolla sağlıyor.
1 LİRAYA PEYNİR, 50 KURUŞA SALÇA
Roman vatandaşların bir diğer ilginç yönü ise bakkal alışverişleri. Ellerine geçen az para ile geçinmeye çalışan Romanların alışverişleri görenleri şaşkına çeviriyor. Bakkala gelen vatandaşlar 1 liralık peynir, 2 liralık zeytin yağı, 50 kuruşluk salça, yarım ekmek gibi pek de alışılmadık isteklerde bulunuyor. Mahallede bulunan bakkallar da sıkça karşılaştıkları bu taleplere göre ürünler getirip satış yapıyor. Ülke genelindeki birçok Roman mahallesinde alışıla gelmiş bu alışveriş şeklini Çaybaşı’da da görmek mümkün oluyor.
GELENEKLERİNE BAĞLILAR
Roman vatandaşların yoğun olarak yaşadığı bölgelerin başında gelen Çaybaşı’nda, asırlardır sürdürülen bir de gelenek hakim. İstisnasız bütün Romanların evlerinin kapısını bile kilitlemeden bırakıp katıldığı ve bir tek Roman’ın bile evde kalmadığı Hıdrellez Şenlikleri, asırlardır yaşatılan kültürel bir miras olarak sürüyor. Her yıl kutlanan bu şenliklerde bütün Romanlar eğlenceye katılıyor ve doyasıya eğleniyor. Ortak geleneklerinden bir tanesi de ‘Aralık Danası’. Vatandaşlar, kendi aralarında topladığı parayla aldığı danayı aralık ayında kesiyor. Etler güzelce pişirildikten sonra herkese eşit bir şekilde dağıtılıyor. Bu sayede hem komşuluk ilişkileri gelişiyor, hem de yoksul olanlar da et yeme fırsatı buluyor.