İsa Karakaş, maluliyet aylığında kritik şartları açıkladı: 'Bilinmeyen istisnalar'

Maluliyet aylığında şartlar neler? Yaş şartı olmadan emekli olunabilir mi? Kimler hemen maaşa bağlanır? Uzman isim merak edilen detayları tek tek anlattı.

Türkiye Gazetesi'ndeki yazısında SGK Başuzmanı İsa Karakaş, bedenen ya da ruhen çalışma gücü kaybı olan sigortalılar için sosyal güvenlik sisteminde yaş şartı olmadan emekli olunabileceğini aktardı. Karakaş, toplamda yalnızca 5 yıllık primin olmasının yeterli olduğunu vurguladı.

MALUL SAYILMANIN ESASLARI

Malul sayılmanın esaslarını belirten Karakaş, yalnızca beyan ya da basit bir rahatsızlığın malul sayılmaya yetmediğini de işaret etti.

Karakaş, çalışma veya meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60 kaybedilmiş olması gerektiğini, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu oluşan kayıpların bu kapsamda olduğunu belirtirken karar yetkisinin münhasıran SGK Sağlık Kuruluna ait olduğunu aktardı. Onkoloji, psikiyatri, kalp, kanser ve organ yetmezliği gibi hastalıkların en sık maluliyet verilen alanlar olduğunu belirtti.

MEMURLAR İÇİN SEYİR VE İSTİFA KURALI

Mevzuatın devlet memurları (4/1-c) açısından daha farklı bir esneklik tanıdığını aktaran Karakaş, şu şekilde sıraladı:

• "4/1-c sigortalıları için de çalışma gücü yüzde 60 kayıp yeterlidir.
• Veya vazifeyi yapamayacak kadar meslekte kazanma gücü yitirilmelidir. Malul sayılan 4/1-(c) sigortalısı seçim hakkına sahiptir. Yazılı talep ederse istifa etmiş sayılır.
• Malullüğünün engel olmadığı başka vazife veya sınıfa nakledilir. Bu hakkı saklıdır. Fakat yükümlülük süresi dolmadan kullanamaz.
• Yeni vazifeye de mâni olduğuna dair yeni rapor şarttır. Hastalık uzun sürerse durum değişir.
• Kanunlarda tayin edilen süreler aşılırsa malul sayılır. Veya vazife malulü olur.
• Tedavisi imkânsız hastalıkta sıhhi izin bitmez.
• SGK, hemen “malul” veya “vazife malulü” der. Sıhhi izin süreleri bellidir.
• Yedek subay veya er döneminde malul olup asıl işini yapabilenlere malullük hükümleri işlemez. Birden fazla statüde çalışanlar son sigortalılık hâline göre sonuç alır.
• 4/1-(c) malul sayılır ama prim şartı yetmezse aylık bağlanmaz.
• Sonra başka statüde şart tamamlanırsa yeniden sevk gerekmez.
• Son statüye göre aylık bağlanır.
• Kontrol muayenesi varsa o da yapılır. Sınıf değiştirip göreve devam edenler ayrıdır.
• Görevleri başka nedenle biterse eski maluliyet kararı yetmez.
• Yeni rapor ve yüzde 60 kayıp şarttır."

HASTALIK İZİNLERİ VE AZAMİ SÜRELER

Raporlu olunan sürelerin tamamının malullük hesabına doğrudan girmediğini vurgulayan Karakaş, kanser, verem ve akıl hastalıklarında izin süresinin 18 ay olduğunu, diğer hastalıklarda izin süresinin azami 12 ay olduğunu belirtti. Gerekli görüldüğünde bu sürelerin bir katına kadar uzatılabildiğini kaydeden Karakaş, TSK personeli için ağır hastalıklarda izin süresinin azami 3 yıl, geçici rahatsızlıklarda TSK personeli için sınırın 2 yıl olduğunu aktardı. Kesin tedavisi imkansız hastalıklarda izin süresinin bitmesinin beklenmediğini belirten Karakaş, yatarak tedavi sürelerinin hesaba katıldığını işaret etti. Devamında Karakaş şu şekilde sıraladı:

• "Görev sırasında kaza, saldırı veya meslek hastalığında iyileşene kadar izinlidir. 926 sayılı Kanun subay ve astsubaylar için ayrıdır.
• Geçici hastalıklarda toplam iki yılı geçmez.
• Kanser, tümör, verem, kronik böbrek, akıl-ruh hastalıklarında üç yılı aşmaz.
• Görevden dolayı kaza veya saldırıda süreye bakılmaz. İyileşene kadar izinlidir.
• Hastanede geçen süreler sıhhi izne sayılmaz. Sıhhi izin hesabı basittir.
• Aynı hastalıktan bir yıldan fazla ara vermeden alınan raporlar toplanır.
• Farklı hastalıklar ayrı tutulur.
• Bir yıldan fazla ara olursa eski raporlar düşer.
• Doğum izinleri sıhhi izne girmez.
• Aynı hastalıktan fasılalı raporlar toplam 25 ayı bulursa süre dolmuştur.
• Arada bir yıldan fazla boşluk varsa sadece son dönem değerlendirilir. Personel kanununa tabi olmayanlar için 657 hükümleri geçerlidir.
• Nüks bir yıl içinde olursa süreler birleşir."

AYLIK BAĞLANMA ŞARTLARI VE İSTİSNA

Malul sayılmanın maaş bağlanması için tek başına yeterli olmadığını belirten Karakaş, temel kuralın 10 yıl sigortalılık ve 1800 gün prim olduğunu, başkasının bakımına muhtaç olanlarda 10 yıl sigortalılık şartı aranmadığını, bakıma muhtaç olan için sadece 1800 gün primin yeterli olduğunu aktardı. Başvuru anında işten ayrılmış veya iş yerini kapatmış olmanın şart olduğunu belirten Karakaş, Bağ-Kur sigortalılarının SGK'ya hiç borcunun bulunmamasının zorunluğu olduğunu kaydetti.

STATÜ DEĞİŞİKLİĞİ

Kazanılmış hakların statü değişikliklerinde kaybolmadığını belirten Karakaş, şu şekilde sıraladı:

• "Memuriyette malul sayılıp primi yetmediği için ayrılanlar haklarını kaybetmez.
• Sonradan SSK veya Bağ-Kur’a geçip prim tamamlayana yeniden sevk yapılmadan aylık bağlanır.
• Şart, ilk maluliyet durumunun aynen devam ediyor olmasıdır.
• Reddedilip mahkeme kararıyla malullüğü tescillenenlerin birikmiş aylıkları ödenir.
• Hem emeklilik (yaşlılık) hem malullük aylığına hak kazananlara yüksek olan ödenir."

Sosyal güvenlik haklarının zamanında ve doğru adımlarla talep edilmesi gerektiğini işaret eden Karakaş, malullüğün alın terinin ve yasal güvencenin garantisi olduğunu belirtti. "SGK, çalışma gücünü yitirene kalkan olur" diyen Karakaş, "Sağlık kaybı bir güvence meselesidir. Kuralları bilmek, hakkı korumaktır. Çalışma gücü gittiğinde el boş kalmaz. SGK, yanındadır. Bu hakkı unutma" ifadelerini kullandı.