Standart dışı plaka denetimlerinin 1 Nisan'a kadar sadece rehberlik amacıyla yapılacağı, sürücülere ceza uygulanmayacağı kararının ardından EGM'den araç plakası uygulamalarına ilişkin açıklama geldi. EGM'nin NSosyal hesabından yapılan açıklamaya göre, son dönemde araç plakalarına ilişkin uygulamalar hakkında kamuoyunda çeşitli sorular ve bilgi kirliliği oluştuğunun görüldüğü ifade edildi.
Açıklamada, "Türkiye'de kullanılmakta olan standart plakalar, TŞOF tarafından basılan ve üzerinde mühür ile birlikte diğer güvenlik özellikleri bulunan plakalar olup herhangi bir değişim zorunluluğu bulunmamaktadır." ifadeleri kullanıldı.
APP (standart dışı) plaka kullanımı durumunda plaka değişimi veya yeniden basımı gerektiği ifade edilen açıklamada şu ifadelere yer verildi:
"Ancak aşağıdaki durumlarda plaka değişimi veya yeniden basımı gerekmektedir. Standart ölçülere uygun olmayan, üzerinde mühür ve diğer güvenlik özellikleri bulunmayan ve mevzuata aykırı şekilde basılmış APP plakaların kullanımı yasaktır. Bu durumda araç sahiplerinin, Polis veya Jandarma birimlerine başvurarak kayıp/tespit işlemi yaptırması, noter aracılığıyla yeni plaka başvurusunda bulunması, TŞOF tarafından yetkilendirilen birimlerde plakalarını bastırmaları gerekmektedir."
TŞOF mühürlü plakaların nitelik ve ölçüleri değiştirilmiş olması durumuna ilişkin araç sahiplerinin noterden plaka basım talep belgesi alarak, TŞOF yetkili plaka basım noktalarında aynı plakanın yeniden basımını yaptırabileceği belirtilen açıklama, şöyle devam etti:
"Standart dışı plaka kullanımının tespiti halinde idari para cezası uygulanmakta olup araçlar plakaları uygun hale getirilene kadar trafikten men edilebilmektedir. Standart dışı plaka takılı araçlara yönelik denetimler, 1 Nisan 2026 tarihine kadar rehberlik ve bilgilendirme amaçlı yapılacak olup vatandaşlarımızın herhangi bir mağduriyet yaşamamaları için araçlarında yalnızca mevzuata uygun, TŞOF mühürlü standart plakaları kullanmaları önemle hatırlatılmaktadır. Kamuoyuna saygıyla duyurulur."
Karayolları Trafik Kanunu'nda yapılan değişiklikler çerçevesinde, 27 Şubat'tan itibaren araçlarında standart dışı plaka "Amerikan Pres Plaka" (APP) takılı sürücülere 140 bin lira para cezası, sürücü belgelerine 30 günlüğüne el konulması ve aracın 30 gün süre ile trafikten men kararı verilmişti. İhlalin aynı sene içerisindeki ikinci tekrarında ise verilecek cezanın iki katına çıkarılacağı duyurulmuştu.
Alınan bilgiye göre, vatandaşların mağdur olmaması için İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi'nin talimatları doğrultusunda 1 Nisan'a kadar sürücülere herhangi bir cezai yaptırım uygulanmayacağı belirtildi. Kolluk kuvvetlerince yapılacak denetimler ise mart sonuna kadar eğitim ve bilgilendirme faaliyeti şeklinde yürütülecek.
Standart dışı plakaya sahip sürücülerin öncelikle polis merkezi amirliklerine veya jandarma karakol komutanlıklarına kayıp ihbarında bulunması gerektiği belirtiliyor. Sürücülerin daha sonra noterden plaka basım talep belgesini teslim alarak Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun plaka basımı gerçekleştiren odalarına müracaat etmeleri gerekiyor.
Öte yandan, sürücülerin sosyal medyada ücret karşılığında plaka basma vaadinde bulunan kişilere itibar etmemeleri önem taşırken, işlemin sadece yetkilendirilmiş kuruluşlarca gerçekleştirilmesi gerektiği bildirildi.
Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) Trafik Başkanlığı Denetleme Şube Müdürü 2. Sınıf Emniyet Müdürü Zafer Aydın, AA muhabirine, "Amerikan Pres Plaka" (APP) olarak adlandırılan standart dışı plakalar, cezai yaptırımlar ve orijinal plaka ile arasındaki farklara ilişkin açıklamalarda bulundu. Aydın, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu (TŞOF) dışındaki yerlerde basılan tüm plakaların bu kapsama girdiğini ve yasal olmadığını, kullanımının cezai yaptırımlara tabi olduğunu vurguladı.
Karayolları Trafik Kanunu'ndaki düzenleme sonrası vatandaşların yaşayabileceği mağduriyetleri engellemek adına bu konuda bir geçiş süreci planlandığını belirten Aydın, "Sayın Bakanımızın talimatları doğrultusunda 1 Nisan 2026 tarihine kadar gerçekleşecek trafik denetimlerinde tescil plakaları yetkili kuruluş tarafından basılmamış kişilere idari yaptırım uygulanmayacak. Bu noktada eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri gerçekleştirilecek." dedi.
Aydın, 1 Nisan'dan itibaren ise kanundaki düzenlemeyle APP plaka kullanımının 140 bin lira idari para cezası, ehliyete 30 gün el konulması, aracın trafikten men edilmesi ve "resmi belgede sahtecilik" suçundan adli işleme tabi tutulması gibi ağır yaptırımları olduğunu hatırlatarak, bu yaptırımların belirtilen tarihten itibaren uygulanacağını kaydetti.
Vatandaşların plakalarını kendilerinin kontrol edebileceğini söyleyen Aydın, orijinal bir plakada olması gereken standartları "APP" ve orijinal plaka üzerinden göstererek anlattı. Orijinal bir plakanın fiziksel özelliklerini tarif eden Zafer Aydın, dikdörtgen bir plakanın 11x52 ebatlarında olması gerektiğini belirtti. Harflerin ve rakamların yönetmelik kapsamında belirlenmiş standart ölçüleri olduğunu ifade eden Aydın, karakterler arasındaki boşluğa kadar her detayın belirli bir kurala bağlı olduğunu vurguladı. Plakaların orijinalliğini kanıtlayan en önemli unsurların hologramlar olduğunu anlatan Aydın, dalgalı, TR rumuzlu ve ay yıldızlı işaretlerin ancak belirli açılardan görülebildiğini aktardı.
Denetimlerde dijitalleşme ve güvenlik düzeyinin artırıldığını belirten Zafer Aydın, plaka basımını gerçekleştiren kuruluşun mührünün okunaklı olmasının zorunlu olduğunu hatırlattı. 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren basılan tüm plakaların yeni nesil güvenlik unsurları taşıdığını açıklayan Aydın, süreci şu şekilde detaylandırdı:
"Bunun dışında 1 Ocak 2024 tarihi itibarıyla basımı gerçekleştirilen plakaların tamamında karekod ve 12 haneli bir seri numarası var. Bu seri numarası ve karekod ile de bizim denetim yapan ekiplerimiz, plakanın hangi birimde basımının gerçekleştirildiğini teyit edebiliyor."
"APP" plaka ile orijinal plakayı göstererek farklılıklarından bahseden Aydın, "Orijinal plakanın zemin rengi ile APP olarak tabir edilen plakanın zemin rengi bile birbirinden çok farklı. Yazı karakterleri çok farklı. Bu APP plakada bir mührümüz yok. TR bölümünde mavi renklerin bile aslında birbirinden farklı renkler olduğunu görebiliyorsunuz." dedi.
Aydın, mevcut plakaların değiştirilmesi için başvuru süreciyle ilgili şu bilgileri verdi:
"APP plakası olan vatandaşlarımızın ellerinde gerçek plakaların da var olduğunu düşünüyoruz. Öncelikle gerçek resmi mühürlü yetkili kuruluş tarafından basılmış plakaları var ise APP plakalarını söküp resmi plaka yani gerçek plakalarını takmaları gerekiyor. Eğer ellerinde bu plakalar yoksa bir polis merkez amirliğinden veya jandarma karakol komutanlığına gidip kayıp plaka müracaatında bulunmaları gerekiyor. Bu müracaat sonrasında da noterliğe gidip plaka değişikliği gerçekleştirilmesi ve bu plaka değişikliği sonucunda da plaka basım talep belgesini alarak ilgili şoförler odasından plakalarını çıkartmaları ve araçlarına takmaları gerekiyor."
Sosyal medya üzerinde bazı plaka ilanlarına da dikkati çeken Zafer Aydın, Türkiye'de tescil plakalarını basmaya yetkili tek kuruluşun TŞOF olduğunu hatırlattı. Federasyonun ülke genelindeki 580 odası aracılığıyla bu faaliyeti yürüttüğünü belirten Aydın, şunları kaydetti:
"Plaka basım işlemi ancak vatandaşlarımızın bizzat ilgili odalara müracaatıyla gerçekleştirilebilmektedir. Dolayısıyla internet ortamında bu konuda yardımcı olacağını beyan eden veya ilan veren kişilere kesinlikle itibar edilmemelidir. Bu tür ilanları verenlere yönelik Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığımız ile tam koordinasyon içerisinde çalışıyoruz. Tespit edilen ilanlar hakkında hem suç duyurusunda bulunulması hem de idari yaptırım uygulanması konusunda çalışmaları gerçekleştiriyoruz."