Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) haziran ayı enflasyon verilerini açıklamasıyla yılın ilk altı ayına ilişkin maaş zam oranları netleşti. Buna göre SSK ve Bağ-Kur emeklileri yüzde 17,76 oranında zam almaya hak kazanırken, toplu sözleşme hükümleri nedeniyle memur ve memur emeklilerinin maaş artışı yüzde 13,52 olarak belirlendi.
Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş, memur emeklilerinin resmi enflasyonun altında bir artışla karşı karşıya kaldığını belirterek, seyyanen zam ve refah payına ilişkin beklentilerin ise şimdilik karşılık bulmadığını ifade etti. En düşük emekli maaşına yönelik düzenleme ve maaş artışlarının alım gücüne etkisi de kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor.
Sosyal Güvenlik Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, bugünkü köşe yazısında son durumu kaleme aldı.
Karakaş, yazısında şu ifadelere yer verdi:
"Milyonlarca insan şu hayati soruların cevabını arıyor:
"En düşük emekli maaşı" uygulamasının akıbeti ne olacak?
Resmî enflasyonun bile altında kalan memur emeklilerine bir dengeleme (eşitleme) yapılacak mı?
2023'ten beri beklenen seyyanen zam vaadi nihayet ifa edilecek mi?
Yıllarca yüksek prim ödeyip gece gündüz çalışanların refah payı hakkı teslim edilecek mi?
Eski bir darbımeselde denildiği gibi; "Aşure yemeye giden, kaşığını cebinde taşır." Emeklinin ve memurun beklentisi nettir: Hak mücadelesinde eksiksiz ve adil bir netice almak. Aksi takdirde, sadece TÜİK’in açıkladığı rakamlar ve memur emeklisini resmî enflasyonun bile gerisine iten toplu sözleşme hükümleri, cüzdanlardaki yangını söndürmeye kâfi (yeterli) gelmeyecektir.
TÜİK’in ilan ettiği resmî veriler, Ocak-Haziran 2026 dönemini kapsayan kümülatif artış rotasını çizdi. Ay ay şekillenen resmi enflasyon tablosu bu şekildedir.
Tabloda açıkça müşahede edildiği (görüldüğü) üzere; ilk 5 ayın birikimli toplamı olan %16,60’lık artışa, haziran ayının %0,99’luk verisi eklenmiştir. Böylece 6 aylık toplam kümülatif enflasyon %17,76 seviyesine ulaşmıştır. Bu oran, temmuz ayında her SSK ve Bağ-Kur emeklisinin yasal hakkı olarak doğrudan cebine koyacağı net güncellemedir.
Ne var ki, memurlar ve memur emeklileri için aynı adil rakam maalesef söz konusu değildir. Yürürlükteki toplu sözleşme hükümleri sebebiyle, hem çalışan memurlar hem de memur emeklileri için 6 aylık güncelleme rakamı %13,52 olarak kesinleşmiştir.
Buradaki büyük haksızlık şudur: Memur ve emeklisi, TÜİK’in açıkladığı resmî enflasyonun bile %4,24 oranında altında kalmıştır.
Matematiğin dili tektir, yalan söylemez. Resmî enflasyon karşısında bile yaşanan bu %4,24’lük kayıp, memur ve memur emeklisinin geçim derdi karşısında takat getiremeyip ezileceğini gösteriyor. Bu durum, özellikle memur emeklileri için son derece can yakıcı ve gayrikabil-i rücu (geri dönülemez) bir boyuttadır. Netice itibarıyla memur emeklisi, "eksi" bir güncelleme ile karşı karşıya bırakılmıştır.
Ekonomi yönetiminin, en düşük emekli maaşı uygulamasını sonlandırıp sadece sosyal yardıma muhtaç olanlara destek vereceği yönündeki söylemleri ciddi bir endişe kaynağı oluşturdu. Daha önceki yazılarımızda seçim sath-ı mailinde hükûmetin böyle bir riski göze alamayacağını söylemiştik. Keza "muhtaçlık ve gelir tamamlama esaslı" sisteme geçilirse, kök maaşı 17.000 TL’nin altında kalan milyonlarca emekli sıfır zam tehlikesiyle karşı karşıya kalacaktı. Nitekim hükûmet TBMM’ye vermiş olduğu kanun teklifiyle 20.000 TL’lik taban maaş üzerinden kümülatif bir güncelleme yaparak, en düşük emekli maaşını 23.552 TL’ye yükseltti. Ancak bu formül başka bir adaletsizliği doğuruyor:
· 2019 yılında sadece 800 bin kişiyi kapsayan bu taban maaş uygulaması, artık 5 milyonu aşkın emekliyi kapsar hâle gelecektir.
· Kök maaşı en dipte olanlar %100’e yakın bir devlet desteği alırken; ömrünü çalışarak geçirmiş, yüksek prim ödemiş kişilere neredeyse hiç devlet desteği yansımayacaktır.
· Kök maaşı 20.000 TL ve üzerinde olanlar, çok çalıştıkları ve sisteme yüksek katkı sundukları için âdeta cezalandırılmış olacaklardır. Ankara kulislerinden sızan bilgilere göre, temmuz ayında bu kesime yönelik herhangi bir refah payı verilmesi planlanmamaktadır.
2023 yılının Temmuz ayından beri memur emeklilerine defalarca söz verilen seyyanen zam vaadi, görünen o ki bu temmuz ayında da ifa edilmeyecektir.
İlk açıklandığı dönemde 8 bin 77 TL olan seyyanen artış, kümülatif hesaplamalarla bugün itibarıyla 22 bin TL’yi aşmış durumdadır. Mevcut durumda en düşük memur emeklisi maaşı 27.877 TL seviyesindedir. Eğer verilen sözler tutulsaydı ve %13,52'lik temmuz güncellemesine bu seyyanen artış eklenseydi, en düşük memur emeklisinin maaşı 57.000 TL’ye ulaşacaktı.
Fakat kulislerden gelen mesaj oldukça nettir: "Toplu sözleşmede ne varsa, o kadar." Ne memur emeklisinin seyyanen zammı masadadır ne de ilave tek bir kuruş. Ankara’da bu vaadin yerine getirileceğine dair en ufak bir emare (belirti) bulunmuyor. Buradaki tek umut ışığı, hükûmetin "emekliyi enflasyona ezdirmiyoruz" söylemi doğrultusunda, 2,5 milyon memur emeklisinin maaş artış oranını en azından SSK ve Bağ-Kur oranına (%17,76) dengelemesi ihtimalidir. Ancak bu ihtimal bile şimdilik cılız bir ses olmaktan öteye geçememektedir.