ABD ile İran arasında tırmanan gerilim bu kez enerji taşımacılığını doğrudan etkileyen bir gelişmeyle gündeme geldi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'a ait üç ham petrol tankerinin vurulduğunu açıkladı. Hafta sonu yaşanan saldırı nedeniyle gelişmenin piyasalardaki etkisi henüz fiyatlara tam olarak yansımadı. Haftayı 96,28 dolardan tamamlayan Brent petrolün yeni haftaya nasıl başlayacağı merak konusu olurken, petrolün yanı sıra navlun ve sigorta maliyetlerindeki olası yükseliş Türkiye'de akaryakıt fiyatlarına ilişkin beklentileri de gündeme taşıdı.
Enerji piyasalarını yakından ilgilendiren operasyonun 5 Eylül'de gerçekleştirildiği bildirildi. CENTCOM, saldırının İran Devrim Muhafızları tarafından bölgede görev yapan bir ABD uçak gemisi ile güdümlü füze destroyerine balistik füze fırlatılmasının ardından düzenlendiğini belirtti. ABD'ye ait gemilerin saldırılardan kaçındığı ve herhangi bir ABD personelinin zarar görmediği ifade edildi.
CENTCOM'un verdiği bilgilere göre İran'ın önemli petrol ihracat merkezlerinden Kharg Adası açıklarında bulunan M/T Downy ile Jask yakınlarındaki M/T Stark 1 operasyon sırasında vurularak devre dışı kaldı. Umman Körfezi'nde yüksüz durumda bulunan M/T Kylo'nun (Noxen) ise mürettebatın gemiyi terk etmesinin ardından hedef alındığı ve kullanılamaz hale geldiği aktarıldı.
Öte yandan Kharg petrol terminalinin saldırıya uğradığı ya da terminalde petrol yükleme faaliyetlerinin durduğu yönünde doğrulanmış herhangi bir bilgi bulunmadığı belirtildi.
Tanker saldırılarının hafta sonuna denk gelmesi nedeniyle gelişmenin petrol fiyatlarına doğrudan etkisi henüz ortaya çıkmadı. Bununla birlikte petrol fiyatları haftanın son işlem gününde güçlü bir yükseliş kaydetti. Brent petrol, cuma gününü yüzde 7,6 değer kazanarak 96,28 dolardan kapattı. ABD'nin Batı Teksas türü ham petrolü (WTI) ise yaklaşık yüzde 10 yükselerek 91,48 dolara çıktı.
Yeni haftada piyasaların odağında ise tanker saldırılarının ardından jeopolitik risk priminin daha da yükselip yükselmeyeceği olacak. Petrol fiyatlarının pazartesi günü vereceği ilk tepki, enerji piyasaları açısından önemli bir gösterge olarak izlenecek.
Bölgedeki gelişmelerin petrol piyasalarına etkisi açısından Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği de yakından takip ediliyor. Kpler verilerine göre boğazdan geçen emtia gemilerinin sayısı perşembe günü 4'e kadar düştü. Bu rakamın son 10 gündeki ortalamasının ise yaklaşık 15 gemi olduğu kaydedildi.
Bölgede artan güvenlik endişeleri nedeniyle gemilerin güzergahlarını değiştirmesi ihtimali bulunuyor. Bunun yanı sıra taşımacılık maliyetlerinde yaşanabilecek artış da petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı güçlendirebilecek unsurlar arasında değerlendiriliyor.
Türkiye açısından risk yalnızca ham petrolün varil fiyatındaki yükselişle sınırlı değil. Bölgedeki askeri tansiyonun daha da artması durumunda tanker taşımacılığındaki navlun bedellerinin ve savaş riski nedeniyle uygulanan sigorta primlerinin yükselmesi söz konusu olabilir. Böyle bir gelişme, enerji maliyetleri üzerinde ilave baskı oluşturabilir.
Petrol fiyatlarında kalıcı bir yükseliş yaşanması halinde başta akaryakıt olmak üzere ulaştırma, havacılık, petrokimya ve lojistik sektörlerinde maliyetlerin artması bekleniyor. Bu nedenle piyasaların yeni haftadaki ilk fiyatlamaları Türkiye açısından da önem taşıyor. Asya piyasalarının pazartesi günü açılmasıyla birlikte Brent petrol ve diğer petrol türlerinin vereceği ilk tepki, Türkiye'de akaryakıt fiyatlarının önümüzdeki dönemdeki seyri açısından yakından izlenecek.