Singapore General Hospital ve Cardiff University iş birliğiyle yürütülen çalışma, yaşlanmayla birlikte kas gücünün neden azaldığını ve egzersizin bu süreci nasıl yavaşlatabildiğini daha net ortaya koydu. Bulgular, dergide yayımlandı.
Kas kaybı genellikle yaşlanmanın kaçınılmaz bir sonucu olarak görülse de etkileri yalnızca güç kaybıyla sınırlı değil. Zayıflayan kaslar; düşme riskini artırıyor, hastalık ve yaralanma sonrası iyileşmeyi uzatıyor ve kan şekeri kontrolünü olumsuz etkiliyor. Çünkü kas dokusu, vücudun glikoz kullanımında kritik rol oynuyor.
Bu süreçte önemli bir rol oynayan mekanizmalardan biri mTORC1 adı verilen biyolojik yolak. Bu sistem, protein üretimini ve doku yenilenmesini düzenliyor. Ancak yaş ilerledikçe bu yolak aşırı aktif hale geliyor.
Sonuç olarak:
Bu durum zamanla kas hücrelerinde strese ve güç kaybına yol açıyor.
Araştırmada, bu dengesizliğin arkasındaki önemli bir gen de tespit edildi: DEAF1.
Bilim insanlarına göre yaşlanan kaslarda DEAF1 seviyeleri artıyor ve bu da mTORC1’i aşırı çalıştırıyor. Böylece kasların kendini yenileme dengesi bozuluyor.
Normalde bu gen, FOXO adı verilen proteinler tarafından kontrol altında tutuluyor. Ancak yaşla birlikte FOXO aktivitesi azalıyor. Bu da DEAF1’in kontrolsüz şekilde yükselmesine neden oluyor.
Sonuç:
Kasların kendini onarma kapasitesi düşüyor
Kas zayıflaması hızlanıyor
Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu ise egzersizin bu sistemi yeniden dengeleyebilmesi.
Çalışmanın baş yazarı olan yardımcı doçent Tang Hong-Wen’e göre:
"Egzersiz, bu dengesizliği düzeltebiliyor. Fiziksel aktivite, DEAF1 seviyelerini düşüren proteinleri aktive ediyor. Böylece kaslar hasarlı proteinleri temizleyip kendini yeniden inşa edebiliyor."
Bu süreç sayesinde yaşlanan kaslar:
Daha güçlü hale geliyor
Daha dayanıklı oluyor
Kendini daha iyi yenileyebiliyor.
Araştırma, egzersizin herkeste aynı derecede etkili olmamasının nedenine de ışık tuttu.
Eğer:
DEAF1 seviyesi çok yüksekse
FOXO aktivitesi ciddi şekilde azalmışsa
egzersiz tek başına yeterli olmayabiliyor. Bu durum özellikle ileri yaş gruplarında görülüyor.
Bilim insanları bulguları doğrulamak için:
Meyve sinekleri
Yaşlı fareler
üzerinde deneyler yaptı.
Sonuçlar oldukça net:
Yüksek DEAF1: Hızlı kas zayıflığı
Düşük DEAF1: Kas gücünde toparlanma
Bu da mekanizmanın farklı canlı türlerinde de benzer şekilde çalıştığını gösterdi.
Araştırma bulguları yalnızca yaşlanma için değil, başka alanlar için de umut vadediyor. DEAF1’in ayrıca kas kök hücrelerini de etkilediği belirlendi.
Bu hücreler:
Doku onarımı
Yenilenme için hayati önem taşıyor.
Bu nedenle yeni tedavi yaklaşımları:
Ameliyat sonrası iyileşme
Kanser gibi kronik hastalıklar
Uzun süre hareketsiz kalan bireyler için de faydalı olabilir.
Araştırmanın ilk yazarı Priscillia Choy Sze Mun, egzersizin etkisini şu sözlerle özetliyor: "Egzersiz kaslara adeta 'temizlen ve yeniden başla' komutu veriyor. DEAF1’in düşmesi, kasların yeniden dengeye kavuşmasını sağlıyor."
Araştırmayı değerlendiren Prof. Patrick Tan ise bulguların önemine dikkat çekti: "Bu çalışma, yaşlanan kasların neden kendini onaramadığını moleküler düzeyde açıklıyor. DEAF1’in keşfi, egzersizin faydalarını taklit eden yeni tedavilerin geliştirilmesine yol açabilir."