Genelde süresi dolan ya da iptal edilen bir banka kartını makasla kesip çöpe atmak, güvenlik amacıyla yıllardır herkesin uyguladığı bir yöntem. Ancak bu yöntem, kart her kart için güvenli olmayabiliyor.
Bu risk tüm banka kartları için değil, özellikle dinamik güvenlik kodlu (CVV) adı verilen, üzerinde küçük bir e-kağıt ekran bulunan yeni nesil kartlar için geçerli. Bu kartlarda, standart kartlardan farklı olarak güvenlik kodunu belirli aralıklarla otomatik değiştiren bir elektronik sistem bulunuyor.
Uzman görüşleri, özellikle dinamik güvenlik koduna (CVV) sahip kartların mekanik olarak parçalanmaması gerektiğine dikkat çekti.
Fransız mühendis Claire Deilhes'in 2020 tarihli doktora tezinde ortaya koyduğu yapısal analizlere göre, dinamik güvenlik kodlu yeni nesil kartların bünyesinde e-kağıt ekranı besleyen 0,5 mm'den daha ince lityum mikro piller ve aktif elektrokimyasal hücreler yer alıyor.
Bu tür lityum-iyon hücrelerin makas veya benzeri aletlerle kesilmesi, ani bir kimyasal kısa devreye ve termal kaçak (aşırı ısınma) reaksiyonuna yol açabiliyor. Kesim esnasında ortaya çıkan en büyük tehlike ise hidrojen florür gazının salınımı. Açığa çıkan bu gaz; göz, cilt veya solunum yollarındaki nemle temas ettiğinde son derece toksik ve yüksek derecede aşındırıcı bir madde olan florhidrik aside dönüşerek ciddi sağlık sorunlarına sebep olabiliyor.
Kartların kesilerek imha edilmesi çevresel boyutta da büyük zararlara yol açıyor. İçeriğindeki e-kağıt ekran, NFC anteni ve lityum piller nedeniyle Elektrikli ve Elektronik Ekipman Atıkları (EEEA) sınıfında değerlendirilen banka kartları; altın, paladyum, gümüş ve bakır gibi değerli metaller barındırıyor.
Kartlar kesilip küçük parçalara bölündüğünde, bünyesindeki bu değerli metaller de ufalanıyor. Bu durum, EEEA geri dönüşüm ve işleme tesislerindeki ayrıştırma eleklerinden kaçmalarına neden oluyor. Kesilen parçalar revalorize edilemediği için yakılmak zorunda kalıyor veya toprağa gömülüyor; bu da hem ekonomik kayba hem de önlenebilir bir çevre kirliliğine yol açıyor. Bu nedenle geri dönüşüm tesisleri, kartların bütün halinde toplanması gerektiğini vurguladı.
Güvenlik uzmanları, süresi dolan ya da banka sistemi üzerinden zaten kapatılmış bir kartın teknik olarak tamamen işlevsiz hale geldiğini belirtiyor. Yani kesilmeden çöpe atılsa bile başkası tarafından kullanılması mümkün değil.
Bu nedenle önerilen yöntem, kartı makasla parçalamak yerine:
Kartı doğrudan bankaya iade etmek, ya da elektronik atık geri dönüşüm noktalarına bütün hâlde teslim etmek.
Bu sayede hem olası kimyasal risk ortadan kalkıyor hem de kart içindeki değerli malzemelerin geri kazanım sürecine katılması sağlanıyor.