Türkiye "Sanal Su" Ithal Ederek Tasarruf Sağlıyor

GÜÇ GÖNEL - Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Bülent Topkaya, ülkelerin birbirlerine mal ve ürünler ile üretimde kullandıkları suyu da ihraç ettiklerini belirterek, "Türkiye, ithalatı ve ihracatı artı eksi hesaplandığında su ithal eden ülkeler arasında. Yani Türkiye, su ayak izi bakımından çok israfkar bir ülke değil" dedi. İnsanoğlunun küresel iklim değişikliğinin etkileriyle yüzleşmeye başlaması, doğal kaynakların aslında sınırsız olmadığını, tüketim alışkanlıklarının ise dünyanın doğal dengesi üzerinde doğrudan etkisi olduğunu gösterdi. İnsani faaliyetlerin doğal kaynaklara etkilerini inceleyen bilim insanları, öncelikle sera gazlarının ozon tabakasına verdiği zararı azaltmak için ortaya "Karbon ayak izi" kavramını attı. Karbon ayak izi ile bireylerin, toplumların ve ülkelerin doğrudan veya kullandığı ürünlerin üretimi açısından enerji kullanımıyla dünyaya bıraktıkları sera gazına dikkat çekildi. Tüketim alışkanlıklarının doğa üzerindeki etkilerini incelemeye devam eden bilim insanları, sadece ozon tabakasının değil, su varlığının da insani faaliyetlerden olumsuz etkilendiğini ortaya çıkardı. Karbon ayak izinin ardından geliştirilen "Su ayak izi" kavramıyla bireylerin, toplumların, ülkelerin ürettikleri veya tükettikleri mal ve hizmetlerde harcadıkları temiz su miktarına dikkat çekilmek istendi. Direkt tüketilmeyen, mal veya hizmetlerin üretiminde kullanılan su da "Sanal su" olarak adlandırıldı. - Türkiye dünya ortalamasının üzerinde, AB'nin gerisinde Su ayak izi, su kaynaklarına yönelik insan talebinin göstergesi olmanın yanı sıra ülkelerin su kullanımı için de bir ölçüm olanağı sağlıyor. Sudaki ayak izi, ülke ölçeğinde olduğu kadar havza, ürün, birey ya da şirket ölçeğinde de hesaplanabiliyor. Kişi başına su ayak izi ortalaması, dünyada ortalama bin 243 metreküp, Avrupa Birliği'nde ise bin 750 metreküp olarak ifade ediliyor. Yıllık kişi başı su ayak izi ortalamasında 2 bin 483 metreküp ile ABD ilk sırada yer alıyor. ABD'yi 2 bin 389 metreküp ile Yunanistan, 2 bin 332 metreküp ile İtalya, 2 bin 325 metreküp ile İspanya, bin 875 metreküp ile Fransa, bin 858 metreküp ile Rusya, bin 802 metreküp ile Belçika izliyor. Su ayak izinin en düşük olduğu ülkeler arasında ise kişi başına yıllık 675 metreküp ile Etiyopya ve 702 metreküp ile Çin yer alıyor. - "Su sadece içilmiyor, aynı zamanda yeniliyor ve giyiliyor" Prof. Dr. Topkaya, AA muhabirine yaptığı açıklamada, hesaplamalara göre Türkiye'nin su ayak izinin kişi başı yıllık bin 615 metreküp olduğunu bildirdi. Topkaya, Türkiye'nin toplam su varlığının ise kişi başına bin 430 metreküp ile 7 bin 600 metreküplük dünya ortalamasının hayli altında olduğuna işaret etti. "Mevcut su potansiyelimizden daha fazla su ayak izimiz var" diyen Topkaya, yapılan faaliyetlerle harcanan su miktarına bakıldığında Türkiye'nin var olmayan bir suyu harcıyor gibi göründüğünün altını çizdi. Bu farkın ithal edilen mal ve ürünlerle oluştuğunu anlatan Topkaya, "Ülkeler birbirlerine mal ile o malı üretmede kullandıkları suyu da ihraç ediyor. Türkiye, ithalatı ve ihracatı artı eksi hesaplandığında su ithal eden ülkeler arasında. Yani Türkiye, su ayak izi bakımından çok israfkar bir ülke değil" diye konuştu. - "Sanayide 100 dolarlık değer için 10 litre su ihraç ediliyor" Dünyada suyu ihraç eden ülkelerin başında ABD'nin geldiğini vurgulayan Topkaya, Rusya, Afrika ve Güney Amerika ülkelerinin de "su ihracatçısı" olduğuna işaret etti. Topkaya, "Diyelim ki bilgisayar yaptınız veya otomobil ihraç ediyorsunuz. Bunun bir de su karşılığı var. Örneğin sanayi ürünlerinde 100 dolarlık değer için 10 litre de su ihraç etmiş oluyorsunuz" ifadesini kullandı. Prof. Dr. Topkaya, sözlerini şöyle sürdürdü: "Biz Kumluca'dan Rusya'ya domates gönderdiğimiz zaman sadece domatesi göndermiş olmuyoruz. Onunla beraber her kilosu için 184 litre su gönderiyoruz. Yani domatesi üretmek için harcanan suyu da Rusya'ya ihraç etmiş oluyoruz. Aynı şekilde dışarıdan bir ürün aldığımızda sanal suyu da ithal etmiş oluyoruz. Örneğin Arjantin'den et ithal ediyoruz. Bir kilo eti ithal ediyorsam, beraberinde 15 bin litre suyu da bedava almış oluyorum. Çin, Sudan'da, Habeşistan'da çok büyük topraklar satın aldı. Orada tarımsal ürün üretip kendi ülkelerine ihraç ediyor. Bu durumda para vermeden o ülkenin suyunu harcıyor."