Üretici İçin Bombus Dönemi

Türkiye’nin en büyük örtü altı tarımın yapıldığı Antalya’da sağlığı olumsuz etkilediği sebebiyle sürekli tartışılan hormonun yerini bombus arıları almaya başladı. Firmalar yıllar önce ithal ettiği bombus arılarını şimdi ihraç eder duruma geldi.

2001 yılından bu yanan seracılıkta hızla yaygınlaşan bombus arısı, hormon kullanımının azalmasını sağlarken, ürün kalitesini de arttırdı. Arı kullanılmayan seralarda her çiçek tek tek insan eliyle ve hormon kullanılarak döllenmesi sağlanırken, şimdi bu işlerin yerini bombus arısı aldı. Bu sayede hem zamandan hem personelden tasarruf eden üretici, hormon tartışmalarındadan da uzak kalmış oluyor. Arılı domatesin raf ömrü normaline göre iki kat daha uzun olurken, şekli, rengi ve dolgunluğu ile de ihracatın gözdesi durumuna geldi.

Son dönemde üreticilerin yüzde 90’ının yöneldiği bombus arı kullanımındaki artış, bu işin ticaretini yapan firmaların sayısını da arttırdı. İri ve tüylü vücuda sahip olan bombus arıları uzun dilleriyle tozlama yaparak çiçeğin döllenmesini sağlayan bu arılar başta; domates, biber, patlıcan, çilek, kiraz olmak üzere 25 çeşit kültür bitkisinin tozlanmasında kullanılıyor.

TALEPE YETİŞİLEMİYOR

Bombus arısını Türkiye'de üretip pazarlayan Biobest Antalya Firması Üretim Müdürü Güney Baloğlu, üreticilerin son dönemlerde hormon tartışmalarının da gündeme gelmesiyle bombus arısına yöneldiğini kaydetti. Bu yıl talebin yoğun olması nedeniyle çiftçiye arı yetiştirmek için yoğun bir çalışma içine girdiklerini ifade eden Baloğlu, diğer taraftan ihracat taleplerini yetiştirmeye çalıştıklarını belirtti. Bombus arısının Türkiye’ye ilk ticari girişinin 1997 yılında olduğunu hatırlatan Baloğlu, “İlk olarak ithal yolu tercih ederek üretime başladık. Şimdi ise hem üretim yapıyoruz hem de ihraç ediyoruz” dedi.

Bombus arısının organik üretiminin baş tacı olduğuna dikkati çeken Baloğlu, “Hormon gibi, çok tartışılan bir kimyasalın yerine artık bombus arısı kullanılıyor. Başta domates olmak üzere birçok sera bitkisi ve açık alan bitkilerinde bombus arısı döllenmeyi sağlayarak daha temiz bir ürün tüketmemizi sağlıyor. Bunun yanında ekonomik olarak kimyasal kullanılmadığı için ürünün değeri yükseliyor. Kalıntı problemi olmadığı için dış pazarlarda satış şansı artıyor, verim artıyor. Ürün kalitesi, sağlamlığı ve raf ömrü arttığı için ciddi anlamda üreticiye bir katkı sağlıyor. Şuanda bölgedeki seraların yüzde 85’inde bombus arısı kullanılıyor. Artık pazarlarda da bombus arısı ile üretilmiş ürünler tercih ediliyor” diye konuştu.

İTHALATTAN İHRACATA

Bombus arısı üretiminin Türkiye’de yeni bir sektör olduğunu belirten Baloğlu, “Yaklaşık 12 yıllık bir geçmişi var. Ama son yıllarda üretimi hızlandı. Türkiye’deki domates seralarında bombus arısı kullanımını yüzde 90-95 arası tahmin ediyoruz. Diğer bitkilerde, biber kayısı, kiraz gibi ağaçlarda da kullanımı yaygınlaşmaya başladı. Bunu dışında birçok ülkede kullanılıyor. İhracat yapıyoruz. Kraliçe ve hazır koloni üretiyoruz. Kapasitemiz 250 bin koloni, bir milyon kraliçe arı. Yıllık 5 bin koloni ile 250-300 bin arası kraliçe arı ihracatı yapıyoruz. Özellikle Rusya, Belçika, Azerbaycan, Kazakistan, kısa süre sonra Orta Doğu ülkelerine ihracata başlayacağız” ifadelerini kullandı. Üretimde ilk kriterlerinin hijyen olduğunu dile getiren Baloğlu, şunları söyledi:

“Bütün aşamalarda dezenfekte işlemleri yapılıyor. Periodik bakımlar yapılıyor. Üretim yaklaşık 9 hafta sürüyor. Bu haftanın sonunda satış aşamasına gelmiş kovanların en iyileri seçilerek paketlenerek, üreticiye ulaştırılıyor. Üreticiye giderken kovanın içinde yaklaşık 100 arı ve kraliçe bulunuyor. Seranın içinde de sürekli çoğalıyor. Sayı 250 ile 400 arasında değişiyor. Bombus arılarının ömrü 35 gündür. Fakat öldükçe bir yandan da yenileri doğuyor. Koloni ayakta kalıyor. Arının serada çalışma süresi 45 gün ile 60 gün arası değişiyor. Daha sonra doğal iç güdü ile çalışmayı bırakıyor. Yerine yenileri geliyor."

YÜZDE YÜZ DÖLLEME

Bombus arısının bal arısı ile yakın akraba olduğunu ifade eden Baloğlu, “Ama bir o kadar da uzak.Bal arısına göre bu arı daha uzun süre havada kalabiliyor. Sahada uzun süre polen toplayabiliyor. Yağmurlu, karanlık, soğuk ve sıcak havalarda uzun süre çalışabiliyor. Bombus arılarının olduğu yerde bitki hastalığına da pek rastlanmıyor. Arıların ölme ihtimaline karşı seralara zirai ilaç sokulmazken, meyve tutmada yüzde 100 başarı sağlanıyor. Bir işçi arı bir seferde 450 çiçekte tozlama ile günde 2 binin üzerinde çiçeği dölleyebiliyor" dedi.