Utah Yaban Hayatı Kaynakları Bölümü, Salt Lake County'deki Mill Creek'in yaklaşık 5 kilometrelik bölümünde rotenon uygulaması gerçekleştirdi. Çalışmanın amacı, "bölgede yaşayan istilacı dere alabalıklarını temizleyerek yerli Bonneville cutthroat alabalığının yaşam alanını yeniden güçlendirmek" şeklinde açıklandı.
Rotenon, baklagiller familyasındaki tropikal bazı bitkilerin köklerinden elde edilen ve balıklarda solunumu etkileyen bir madde. Utah'ın yanı sıra ABD'nin batısındaki farklı eyaletlerde de fiziksel yöntemlerle uzaklaştırılması güç olan istilacı balıkların kontrolünde uzun yıllardır kullanılıyor. Uygulama sırasında ayrıca rotenonun etkisini nötralize etmek amacıyla suyun kısa süreliğine mor renge dönmesine neden olan bir madde de kullanılıyor.
Yetkililer, düşük konsantrasyonlarda gerçekleştirilen uygulamanın insanlar, evcil hayvanlar ve diğer yaban hayatı için tehlike oluşturmadığını savunuyor.
Ancak çalışma başlar başlamaz sosyal medyada uygulamanın güvenliği konusunda çok sayıda paylaşım yapıldı. Bir kullanıcı rotenonun insanlar için güvenli olmadığını öne sürerek maddenin Parkinson hastalığıyla ilişkisine dikkat çekti. Bu iddia sonrası sosyal medya deyim yerindeyse ayağa kalktı.
Paylaşım binlerce beğeni alırken rotenonun diğer su canlıları ve ekosistem üzerindeki etkileri de tartışmaya açıldı.
2025 yılında Amerikan Parkinson Hastalığı Derneği'nin kısmen desteklediği bir araştırmada rotenon dahil bazı pestisitlere maruz kalma ile Parkinson hastalığı riskindeki artış arasında ilişki bulunduğu belirtildi. Ancak kuruluş, risk artışının özellikle belirli pestisitlere uzun süreli veya yüksek düzeyde maruz kalmayla bağlantılı olduğuna dikkat çekiyor. Rotenona hangi dozda ve ne kadar süre maruz kalmanın riski artırabileceği ise kesin olarak bilinmiyor. Ayrıca rotenonun Parkinson hastalığına doğrudan neden olduğu kanıtlanmış değil.
Alaska Balık ve Av Hayvanları Dairesi de rotenon maruziyeti ile Parkinson hastalığını ilişkilendiren bazı çalışmaların kesin sonuç vermediğini belirtiyor.
Utah Yaban Hayatı Kaynakları Bölümü ise uygulamada rotenonun milyarda 50 parçanın altında olacak şekilde son derece seyreltilmiş konsantrasyonlarda kullanıldığını açıkladı. Yetkililer, kullanılan miktarın ABD Çevre Koruma Ajansı tarafından izin verilen seviyelerde olduğunu ve bilimsel araştırmalarda incelenen yüksek maruziyet miktarlarının oldukça altında kaldığını belirtiyor.
Bölümün bölgesel su ürünleri yöneticisi Chris Crockett, uygulamanın etiket ve güvenlik gerekliliklerine tamamen uygun şekilde gerçekleştirildiğini söyleyerek kullanılan seviyelerin güvenli olduğundan emin olduklarını ifade etti.
Çalışma; ABD Orman Servisi, ABD Balık ve Yaban Hayatı Servisi ve Trout Unlimited ile koordineli şekilde yürütüldü. Bölgede yaşayanlara önceden bilgi verilirken, önlem amacıyla dere kenarlarına insanların sudan uzak durmasını isteyen uyarı levhaları da yerleştirildi. Yaban hayatı uzmanları uygulamanın ardından istilacı balıkların bölgeden temizlenmesini ve yerli Bonneville cutthroat alabalığının yeniden yaşam alanına kazandırılmasını hedefliyor.
Dere, istilacı balıkların yeniden görülüp görülmediğini belirlemek için takip edilecek. Gerekli görülmesi halinde gelecek yıl ikinci bir rotenon uygulamasının yapılabileceği de belirtiliyor.