İkinci el araç piyasasında yapay zeka kullanılarak sahte ekspertiz raporları hazırlanması, alıcıları maddi zararla karşı karşıya bırakabiliyor. Eski raporlardaki kusurların gizlenmesi veya rapor tarihlerinin güncelmiş gibi gösterilmesiyle araçların gerçek durumu saklanabiliyor. Uzmanlar, ilan sitelerinde yer alan belgelere güvenilmemesi ve satın alma öncesinde araçların bağımsız ekspertiz merkezlerinde yeniden incelenmesi gerektiği konusunda uyarıyor.
Oto ekspertiz merkezi işletmecisi Nihat Peldek, kötü niyetli satıcıların yapay zeka aracılığıyla raporlardaki bazı kusurları kapatabildiğini belirterek alıcıların güncel ekspertiz yaptırmadan araç satın almaması gerektiğini vurguladı.
İkinci el otomobil satışlarında yapay zeka yazılımları kullanılarak eski ekspertiz raporlarının değiştirilmesi yeni bir risk oluşturuyor. Bazı satıcıların motor kusurlarını, boyalı veya değişen parçaları gizlemek ya da eski raporları yeni hazırlanmış gibi göstermek amacıyla dijital düzenlemeler yaptığı belirtiliyor.
Bu yöntemle oluşturulan belgeler, alıcıların aracın durumunu olduğundan daha iyi değerlendirmesine yol açabiliyor. Sahte raporlara güvenerek otomobil satın alan bazı kişilerin kısa süre içinde yolda kaldığı ve ciddi maddi kayıplar yaşadığı ifade ediliyor.
Peldek, alıcıların aracın daha önce güvenilir bir firmada ekspertizden geçirildiğini gösteren bir belgeyle karşılaşsalar bile kendi kontrollerini yaptırmaları gerektiğini söyledi. Yapay zeka ile hazırlanan raporlarda büyük kusurların gizlenip bir veya iki küçük kusurun özellikle bırakılabildiğini belirten Peldek, bu şekilde raporun gerçeğe yakın görünmesinin sağlandığını dile getirdi.
Yapay zekanın bir otomobili uzman ekip gibi inceleyemeyeceğini vurgulayan Peldek, ekspertiz işleminin farklı alanlarda uzmanlaşmış kişiler tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Kendi işletmelerinde 5 kişinin görev yaptığını belirten Peldek, ekipte kaporta ve mekanik ustalarının yanı sıra airbag sistemleri, kilometre kontrolleri ve bilgisayar işlemleriyle ilgilenen çalışanların bulunduğunu aktardı. Araçtaki farklı sistemlerin ayrı uzmanlık alanları kapsamında incelendiğini kaydeden Peldek, dijital ortamda hazırlanmış raporların bu fiziki kontrolün yerini tutamayacağını belirtti.
Peldek, satıcının aracın bazı sorunlarını bilmesine rağmen açıklamamış olabileceğine de işaret ederek ekspertiz işleminin satın alma kararından önce yapılmasını önerdi. Alıcıların mümkünse aracı teslim almadan bir gün önce veya aynı gün detaylı kontrolden geçirmesinin olası mağduriyetlerin önüne geçebileceğini söyledi.
İkinci el araç satın alırken yalnızca ekspertiz belgesinin incelenmesi yeterli olmuyor. Peldek, alıcıların araçla ilgili ilk araştırmalarını yerinde inceleme yapmadan önce başlatması gerektiğini belirterek hasar kaydı, değişen parçalar ve geçmiş kilometre bilgilerinin kontrol edilmesini tavsiye etti.
Aracın bakımlarının hangi servislerde yapıldığı, yetkili servis veya özel servis tercih edilip edilmediği ve son bakım tarihinin de araştırılması gerektiğini ifade eden Peldek, bakım kayıtlarıyla ilgili belgelerin doğrulanmasının önemine dikkat çekti.
Ekspertiz raporlarında olduğu gibi bakım kayıtlarında da sahtecilik yapılabileceğini belirten Peldek, kilometre bilgilerinin değiştirilerek gerçeği yansıtmayan bakım geçmişleri oluşturulabildiğini söyledi. Özellikle triger bakımı gibi önemli işlemlerin yapıldığına ilişkin beyanların belgeler üzerinden kontrol edilmesi gerektiğini vurguladı.
-Aracın mevcut hasar kaydı ve geçmişte aldığı hasarlar
-Hasara bağlı olarak değiştirilen parçalar
-Aracın geçmiş kilometre bilgileri
-Bakımların hangi servislerde yapıldığı ve son bakım tarihi
-Bakımlara ilişkin kayıtlar ve faturalar
-Aracın önceki sahipleri ve kaç kez el değiştirdiği
-Yedek anahtarının bulunup bulunmadığı
-Tramer ve kilometre sorgulama sonuçları
Türkiye Gazetesi’nin haberine göre, araçların mekanik durumunun yanı sıra mevsimsel bakımlarının da satın alma öncesinde değerlendirilmesi gerekiyor. Kış şartlarının etkili olduğu bölgelerde kış lastiği bulunup bulunmadığının ve araç bakımlarının zamanında yapılıp yapılmadığının kontrol edilmesi önem taşıyor.
Peldek, antifriz kullanımının da göz ardı edilmemesi gerektiğini belirterek geçmişte antifriz kullanılmayan bir araca sonradan antifriz eklenmesinin bazı sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu. Sonradan eklenen antifrizin, kireç nedeniyle tıkanmış bölgeleri açarak su kaçaklarına neden olabileceğini ifade eden Peldek, bu durumun motorun hararet yapmasına yol açabileceğini söyledi.
Aracın bakım geçmişinin yanı sıra kullanılan antifrizin, motor yağının ve kayışların doğru özelliklerde olması gerektiğini vurgulayan Peldek, bakım işlemlerinin işin ehli kişiler tarafından gerçekleştirilmesinin önemine işaret etti.
Peldek, araç almayı düşünenlerin bakım işlemlerinin eksiksiz ve doğru şekilde yapılıp yapılmadığını araştırması, ayrıca satın alma öncesinde güncel ekspertiz raporu alması gerektiğini belirtti. İlan sitelerinde yer alan ekspertiz belgelerinin yeni veya eski tarihli olmasına bakılmaksızın tek başına güvence olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyleyen Peldek, alıcıların güvendikleri firmalarda ayrıntılı inceleme yaptırmalarını tavsiye etti.