Her tartışmada anlaşılmak ve haklı bulunmak istemek, zaman zaman ilişkilerde gerginliğe yol açabiliyor. Bazı kişiler, istedikleri sonucu elde edemediklerinde konuyu kapatmaya çalışıyor, karşı tarafı suçluyor veya onun duygularını küçümsüyor.
Duygusal açıdan olgunlaşmamış davranışlarla ilişkilendirilen bu tepkiler, sorunları çözmek yerine anlaşmazlıkların büyümesine neden olabiliyor. İşte tartışma sırasında çocukça tepkiler veren yetişkinlerin sıkça başvurduğu 9 ifade…
Bu cümle, tartışmayı sonlandırmak ve konuyu değiştirmek için kullanılabiliyor. Ancak bazı durumlarda kişi, sorunun gerçekten çözülmesini istemek yerine konuşmayı keserek karşı tarafın kendisini kötü hissetmesine neden olabiliyor.
Bir konuyu konuşmaya hazır olmamakla meseleyi karşı tarafı cezalandırmak amacıyla kapatmak aynı şey değil. Aradaki farkı anlamak için kişinin daha sonra soruna geri dönüp dönmediğine ve çözüm arayıp aramadığına bakmak gerekiyor.
Tek bir kelime veya kısa bir ifadeyle tartışmayı kesmek, anlaşmazlığın çözülmesini engelleyebiliyor. Özellikle karşı tarafın söylediklerini değerlendirmek yerine umursamaz bir tavır takınmak, iletişimi çıkmaza sokabiliyor.
Böyle bir tepki, kişinin konuşmayı sürdürmek istemediğini gösterebilir. Ancak sürekli tekrarlanıyor ve sorunların konuşulmasını engelliyorsa ilişkideki iletişim problemlerini derinleştirebilir.
Tartışma sırasında geçmişte yaşanan bir olayın tamamen inkâr edilmesi, karşı tarafın kendi hafızasından ve algısından şüphe etmesine neden olabilir. Bu tutum, özellikle kişinin yaşadıklarını sürekli geçersiz kılmak amacıyla kullanıldığında psikolojik manipülasyonun bir parçası hâline gelebilir.
Psikolojide gaslighting olarak adlandırılan bu davranış, kişinin kendi gerçekliğini sorgulamasına yol açan manipülatif tutumlarla ilişkilendiriliyor. Bununla birlikte, bir olayın farklı hatırlanması tek başına gaslighting olduğu anlamına gelmiyor. Burada önemli olan, inkârın tekrarlayan bir davranış örüntüsüne dönüşüp dönüşmediği.
Sorumluluk almakta zorlanan kişiler, tartışmanın nedenini bütünüyle karşı tarafa yükleyebiliyor. “Her şey senin suçun” ifadesi de bu yaklaşımın örneklerinden biri.
Bu tür bir suçlama, kişinin kendi davranışlarını değerlendirmesini zorlaştırırken karşı tarafı sürekli kendisini savunmak zorunda bırakabiliyor. Oysa bir anlaşmazlığın nedenlerini anlamak için iki tarafın da kendi tutumunu değerlendirmesi ve gerektiğinde sorumluluk alması gerekiyor.
Karşı tarafın söylediklerini değerlendirmek yerine onun bilgisini veya yeterliliğini hedef almak, tartışmayı kişisel bir çatışmaya dönüştürebiliyor.
Bu ifade, kişinin kendi görüşünü kanıtlarla desteklemek yerine karşı tarafı küçümseyerek üstünlük kurmaya çalıştığını gösterebilir. Böyle bir iletişim biçiminde konu, sorunun çözümünden uzaklaşıp kimin daha haklı veya bilgili olduğuna dönüşüyor.
Kişi kendisini anlaşılmamış hissediyorsa bu cümleyi kullanabilir. Ancak “hiçbir zaman” gibi kesin ifadeler, karşı tarafın geçmişte gösterdiği anlayışı da yok sayarak tartışmayı sertleştirebilir.
Duygusal açıdan daha sağlıklı bir iletişimde kişi, karşı tarafı suçlamak yerine kendi duygusunu ve ihtiyacını açıklamaya çalışır. Örneğin, “Bu konuda kendimi anlaşılmamış hissediyorum, benim açımdan da bakmanı istiyorum” demek, karşılıklı anlayış için daha fazla alan açabilir.
Bir kişinin az önce önemli olduğunu savunduğu bir konuyu, tartışmada istediği sonucu alamayınca aniden önemsiz veya saçma ilan etmesi tutarsız bir davranış olabilir.
Bazen insanlar öfkelendiklerinde konunun kendileri için önemini küçümseyerek tartışmadan uzaklaşmaya çalışabilir. Ancak bu tutum sürekli tekrarlanıyorsa asıl sorunun konuşulmasını ve çözüme ulaşılmasını zorlaştırabilir.
Her koşulda haklı olduğunu düşünmek ve farklı görüşleri değerlendirmeyi reddetmek, anlaşmazlıkların çözümünü güçleştirebilir. Kişi, kendi düşüncesinden emin olduğu için karşısındaki kişinin sunduğu bilgileri veya farklı bakış açılarını dikkate almayabilir.
Oysa sağlıklı bir tartışmada amaç mutlaka haklı çıkmak değil, olayları daha iyi anlamak ve gerektiğinde fikrini değiştirebilmektir. Hata yapabileceğini kabul etmek, duygusal olgunluğun önemli göstergelerinden biri olarak değerlendirilebilir.
Bir kişinin davranışlarının karşı tarafta yarattığı etkiyi değerlendirmek yerine onu “çok hassas” veya “çocuk gibi” olmakla suçlamak, duyguların küçümsenmesine neden olabilir.
Bu ifade, kişinin kendi davranışlarının sorumluluğunu almaktan kaçınmasına ve tartışmanın odağını karşı tarafın tepkisine çevirmesine yol açabilir. Ancak her durumda birinin hassasiyetini dile getirmesi yanlış değildir. Önemli olan, bunu karşı tarafın duygularını geçersiz kılmak için kullanıp kullanmadığıdır.
Tartışmalarda kullanılan tek bir cümle, bir kişinin duygusal olgunluğu hakkında kesin bir yargıya varmak için yeterli değildir. Asıl belirleyici olan; bu ifadelerin ne sıklıkla kullanıldığı, kişinin sorumluluk almaya ne kadar açık olduğu ve anlaşmazlıkların ardından çözüm için çaba gösterip göstermediğidir.