Emekli zammı milyonlar tarafından yakından takip ediliyor. Enflasyon doğrultusunda hesaplamalar yapılırken Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıkladığı emekliye ek ödeme formülü de netleşmeye başlıyor. Peki, emekli zammı nasıl ve ne kadar olacak? Emekli yüzde kaç zam alacak? İşte detaylar...
Sabah'tan Önder Yılmaz'ın haberine göre; seyyanen zam ve refah payı alternatifleriyle ilgili çalışmalar yapılırken refah payı üzerinden ek ödeme formülünün öne çıktığı öğrenildi.
Emekli zammı için ilk adım Temmuz-Aralık dönemine dair enflasyon farkının maaşlara yansıtılması olacak. Yıl sonu enflasyon tahminleri doğrultusunda SSK ve Bağ-Kur emeklilerine yüzde 10, memur emeklilerine de yüzde 8 civarında zam yapılması bekleniyor.
Yüzde 10'luk zam senaryosuna göre 25 bin TL'lik SSK ve Bağ-Kur emeklisinin maaşının 27 bin 500 TL'ye yükselmesi bekleniyor. 30 bin TL'lik maaşın 33 bin TL'ye, 40 bin TL'lik maaşın da 44 bin TL'ye çıkması beklentiler arasında.
En düşük emekli maaşına yapılacak zam ise hükümet tarafından yasayla belirleniyor. Son dönemlerde en düşük emekli maaşına SSK ve Bağ-Kur emeklisine yapılan zam doğrultusunda bir artış yapılırken halen 23 bin 552 TL olan en düşük emekli maaşına yüzde 10 zam yapılması halinde rakam 25 bin 907 TL olarak çıkarken yukarı yuvarlanarak 26 bin TL'ye yükselebileceği belirtiliyor. Ancak en düşük emekli maaşına yapılacak zamla ilgili yasal düzenleme gerekiyor.
Memur emeklileri ise toplu sözleşme zammı ve enflasyon farkı çerçevesinde bir zam alıyor. Memur emeklisine toplu sözleşme zammı olarak 2027 yılının ilk 6 aylık dönemi için yüzde 5 zam uygulanacak. En düşük memur emeklisinin yüzde 8 senaryosuna göre 31 bin 528 TL'lik maaşı 34 bin 50 TL seviyesine çıkabilir.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın teknik çalışmalarını yürüttüğü emekliye ek ödemede masadaki formüllerin 'seyyanen zam', 'refah payı' ekseninde şekillendiği aktarıldı. Hazırlanmakta olan etki analizinin bu iki formül üzerinden hazırlandığı, her formüle göre ne kadar ilave kaynak gerektiğinin hesaplandığı kaydedildi.
Çalışmada refah payı ekseninde ek ödeme yapılması formülünün öne çıktığı aktarılırken ek ödemede miktarı belirlemek için de 3 kriterin esas alınacağı belirtildi. Bu kriterlerin ise emekli maaşının bağlanmasında dikkate alınan 'prim ödemesi', 'prim gün sayısı' ve 'yaş' olarak sıralandığı aktarıldı. Bu kriterlerin dışında da 17 milyon 860 bin emeklinin her birine Emekli Sandığı, SSK ve Bağ-Kur ile yurt dışı emeklisi olması, yaşı, çalışıyor veya çalışmıyor olması gibi özellikler de dikkate alınıp ek ödeme miktarının planlanacağı kaydedildi.
Refah payını belirlemek için 'prim basamakları' oluşturulmasının planlandığı, her prim basamağı için bir ek ödeme miktarının belirleneceği aktarıldı. İlk basamağın 3 bin 600 prim gününe başlayacağı, örneğin 4 bin 700, 9 bin ve üzeri gibi prim günü gibi 3 veya 4 ayrı basamak oluşturulacağı kaydedildi. Emeklinin ne kadar prim ödemesi ve prim gün sayısı varsa o kadar miktarda ek ödeme alabileceği aktarıldı.
Bu doğrultuda etki analiz çalışması yapılırken mevcut ödeneklere ilave olarak 1.1 trilyon TL'lik kaynak öngörülüyor. Bu amaçla vazgeçilen eşel-mobil destek uygulamasıyla şimdiden 500 milyar civarında bir kaynak alanının açılmış durumda olduğu aktarılırken ortalama en az yüzde 15 ilave ödemenin hesaplandığı kaydedildi. Nihai artış oranının ise ayrılacak ödeneğin miktarına, hangi emeklileri kapsayacağına ve yaş-prim günü kriterlerinin nasıl uygulanacağına göre şekilleneceği belirtildi.
Ortalama en az yüzde 15 ek ödeme tahminine göre muhtemel maaşlar da hesaplandı. Enflasyon artışı yansıtılarak 23 bin 552 TL'den 26 bin TL'ye çıkacak olan en düşük emekli maaşının 29 bin 900-30 bin TL'ye çıkmasının beklendiği hesaplandı. Yüzde 8 senaryosuna göre en düşük memur emeklisinin maaşının 31 bin 528 TL'den 34 bin 50 TL seviyesine çıkması öngörülürken yüzde 15 ek ödemeyle de 39 bin 158 TL'ye çıkabileceği hesaplandı.
'Vatandaşlık maaşı' olarak bilinen 'Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi' (GETAD) çalışmasıyla emekliye ek ödeme paketinin içine olduğu yönünde yanlış bir algının söz konusu olduğu belirtilirken AK Partili kaynakların verdiği bilgiye göre vatandaşlık maaşının 'sosyal destek' programı ekseninde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından emekliye ek ödeme çalışmasının tamamen dışında yürütüldüğü kaydedildi. Bunun için de etki analiz çalışmalarının yürütüldüğü, bölgeler dengeler ekseninde il il, hane hane 'gelir seviyesi haritası'nın çıkarıldığı, ilk belirlemelere göre 2.5 milyon haneye 1.35 trilyon TL destek ödemesi planlandığı aktarıldı.
Öte yandan vatandaşlık maaşı destek ödemelerinden 23 bin 552 TL olan en düşük emekli maaşı ve altında aylığı olan emeklilerle asgari ücretlilerin de yararlanabileceği belirtildi. Yardım miktarının aylık asgari ücretin üçte biri (9 bin 358 TL) seviyesinde olmasının öngörüldüğü kaydedildi. Destek ödemelerinin, elektrik, doğal gaz, barınma ve yakacak yardımını içeren 'konut desteği', çocuk yardımı, kira ve abonelik faturaları desteğiyle gıda yardımı kalemlerinde yapılmasının planlandığı aktarıldı.
Diğer yandan kaynakların, her emekliye aynı oranda ek ödeme yapılmamasının anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olup olmayacağı konusunda yaptığı değerlendirmenin de şu şekilde olduğu aktarıldı: "Anayasaya aykırı olamaz. Emekli maaşı bağlanması için yaş, prim miktarı, prim süresi belirleyici. Herkes eşit prim ödemiyor, aynı yaşta değil. Asla anayasa aykırı olmaz.
Vatandaş diyor ki, '360 prim ödemiş 12 bin 500 alıyor. Ben 7 bin gün ödemişim ikimize de 23 bin 552 TL maaş veriyorsun. Bu adil mi?' diye sorguluyor. Süresi çoksa, prim ödemesi fazlaysa ek ödemesi da çok olur, az ise daha az alırsın. Adalet ve hakkaniyeti ancak böyle sağlayabilirsin. Birinin yüksek diğerin aşağıda kalması kendi içinde bulunduğu şartlardan kaynaklanıyor. Daha yüksek prim ödeseydi daha yüksek ödeme alabilirdi."
AK Parti kaynaklarının yaptığı açıklamada, "Bütçe imkânları ayarlanıyor. Ek ödeme için ne kadar yedek akçe çıkacak çalışılıyor. Önce normal zamlar yapılacak. Rakamlar en düşük emekli aylığının 26 bin TL civarında olması öngörüyor. Sonrasında ek ödemeler belirlenecek. Prim, prim gün sayısı, yaş gibi temel kriterler, çalışıp çalışmama gibi ek faktörleri de dikkat alıyoruz. Ek ödeme için 3-4 farklı aralıkta basamakla oluşturulacak. Her basamak için bir ödeme miktarı belirlenecek" dediği kaydedildi.