Emekli zammı 2027... Emekliler, yeni yılda alacakları maaş zammı için yapılacak düzenlemeleri merakla bekliyor. Dün, AK Parti TBMM Grup Toplantısı'nda konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Yaş ve prim gün sayısına göre adalet ve hakkaniyeti merkeze alan bir yaklaşımla meseleyi tüm boyutlarıyla değerlendiriyoruz. 17 milyonu aşkın emeklimizin tamamını kapsayan bir iyileştirmeyi Yüce Meclisimizin de desteğiyle sene başından önce hayata geçireceğiz" açıklamasını yaptı.
Yeni düzenlemede sona yaklaşılırken yapılan açıklamalarda ek gelir getirici artışlarda gün sayısı, yaş ve ödenen primler dikkate alınacak. Şimdi sigortalıların hangi şartlarda emekli olabildiği, maaşı hangi kriterlerin etkilediği ve ek ödemenin hangi prim günlerinde farklı olacağı merak ediliyor. Sabah'taki yazısında Faruk Erdem, merak edilen detayları sıraladı.
Sigortalıların emeklilik şartlarını işe girdikleri tarih, prim gün sayıları ve bağlı bulundukları kurumların belirlediğini belirten Erdem, SSK (4A), Bağ-Kur (4B) ve Emekli Sandığı (4C) mensuplarının emeklilik şartları değiştiğini, kadın ve erkekler için farklı şartların uygulandığını aktardı.
Emeklilik şartları göre prim gün sayıları belirlenirken Erdem, 3.600 günden başlayan prim gün şartının, 4.500 gün, 5.400 gün, 5.975 gün, 7 bin gün, 7.200 gün ve 9 bin gün olarak sıralandığını kaydetti.
Malulen emeklilik sisteminde 1.800 gün ile emekli olma imkanının bulunduğuna işaret eden Erdem, fakat burada yüzde 60 ve üzeri iş göremezlik raporu ve söz konusu raporun onaylanması şartının arandığını vurguladı.
Bu noktada işe giriş tarihinin önem kazandığına dikkati çeken Erdem; "8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olan SSK'lılar yaş şartı olmadan 5.000 gün ile 5.975 gün arasında prim ile emekli olabiliyor. 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlar ise en az 7 bin gün prim ödemek zorunda. 1 Mayıs 2008 sonrasında bu şart 7 bin 200 güne çıkıyor" dedi.
Kısmi emeklilikte işe giriş tarihine işaret eden Erdem, şunları aktardı: "8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar 3.600 gün ile emekli olabiliyor. Burada yaş şartı erkeklerde 60 kadınlarda 58 oluyor. 8 Eylül 1999 sonrasında kısmi emeklilik ise 25 yıl 4.500 gün ve kadınlarda 58 erkeklerde 60 yaş olarak belirleniyor. 1 Mayıs 2008 sonrasında kısmi emeklilik için istenen gün sayısı 5.400'e çıkıyor"
Bağ-Kur'da prim gün şartının daha uzadığına vurgu yapılırken 8 Eylül 1999 öncesinde kadınların 7.200, erkeklerin 9 bin gün ödemek zorunda olduğu, 1999 sonrasında ise her iki kesimin de 9 bin gün prim ile emekli olabildiği belirtildi.
Bağ-Kur'da kısmi emeklilik için 15 yıl yani 5.400 gün prim ödeme şartı bulunduğuna işaret edilirken diğer sistemlerde olduğu gibi yaş şartı da istendiği kaydedildi.
Memurlarda kadın ve erkeklerde farklı gün sayısı istenirken erkeklerin 25 yıl yani 9 bin gün, kadınların da 20 yıl yani 7.200 gün prim ödemek zorunda olduğu aktarıldı. Yaş şartı da bulunuyor. Diğer yandan Ekim 2008 sonrasında 5510 sayılı kanuna tabi kamu görevlilerinde 9 bin gün şartının kadın ve erkekler için aynı uygulandığı kaydedildi.
Yeni düzenlemede prim gün sayılarının nasıl kademelendirileceği de merak konusu. Bu noktada; belli aralıkların dikkate alınacağı belirtilirken aralıkların şu şekilde belirlendiği aktarıldı:
Emekli maaşı belirlenirken çalışma hayatındaki kazançlar dikkate alınarak ortalamasına bakıldığı belirtilirken SSK ve Bağ-Kur'da Aylık Bağlama Oranının devreye girdiği, enflasyon ve büyüme rakamlarının da çarpan olarak kullanıldığı aktarıldı. Yazısında Erdem "Dolayısıyla daha çok gün prim ödemiş birisi için maaş yüksek oluyor. Burada ödenen prim miktarının yüksek olması emekli maaşını yukarı çekiyor. Emekli Sandığı'nda ise maaş kıdem, derece, kademe, ek gösterge unvan gibi unsurların etkisiyle hesaplanıyor" dedi.
Emekli maaşı kazançların ortalamalarıyla hesaplandığından daha az gün prim ödeyen veya çalışma hayatı boyunca asgari ücret civarında maaşla çalışmış olan kişilerin emekli maaşlarının da düşük olduğu aktarıldı.
Pek çok kişinin merak ettiği "Çok günü olan bir emekli az günü olandan düşük maaş alabilir mi?" sorusuna da yanıt veren Erdem "Evet bazı durumlarda bu ortaya çıkıyor. Düşük kazanç üzerinden ödenen primler ortalama kazancı aşağıya çekebiliyor. Dolayısıyla daha çok günü olup düşük kazanç bildiren bir emeklinin maaşı daha az günü olmasına rağmen yüksek kazanç bildiren emekliden düşük olabiliyor" dedi.