Beynin oksijensiz kalması, nöronların kısa sürede zarar görmesine ve ağır vakalarda bilinç kaybı ile ölüme yol açabiliyor. Özellikle hafıza ve öğrenmede önemli rol oynayan hipokampus bölgesi oksijen yetersizliğine karşı oldukça hassas.
Ancak serbest dalış yapan sporcular, kontrollü şekilde tekrar tekrar hipoksiye yani oksijen düşüklüğüne maruz kalıyor.
Paris-Saclay Üniversitesi'nden bilim insanlarının yürüttüğü araştırmada, 17 deneyimli serbest dalışçı yedi ay boyunca takip edildi. Sporcuların beyinleri, normal nefes aldıkları ve nefeslerini tuttukları sırada MR görüntüleme yöntemiyle incelendi.
Araştırmacılar, eğitim sürecinin ardından beynin farklı bölgeleri arasındaki bağlantılarda belirgin değişiklikler tespit etti.
Özellikle hipokampus ile beyincik arasındaki bağlantının güçlendiği görüldü. Beyincik yalnızca hareketlerin koordinasyonunda değil, hafıza gibi bilişsel süreçlerde de rol oynuyor.
Araştırmacılar, bu değişimin beynin tekrarlanan oksijen düşüklüğüne karşı geliştirdiği bir uyum mekanizması olabileceğini düşünüyor.
Yedi aylık eğitim sonrasında hipokampus ile beyincik arasındaki bağlantısı daha güçlü olan dalışçıların, birbirine benzeyen anıları ayırt etme ve yeni bilgileri tanıma testlerinde daha başarılı olduğu görüldü.
Bu sonuçlar, düzenli ve kontrollü nefes tutma antrenmanlarının beynin hafıza sistemlerinde nöroplastik değişikliklere yol açabileceğine işaret ediyor.
Bilim insanları sonuçların ilgi çekici olduğunu belirtse de araştırmanın henüz hakem değerlendirmesinden geçmediğine dikkat çekiyor.
Çalışmada yalnızca 17 kişinin yer alması ve katılımcıların tamamının erkek olması önemli bir sınırlılık. Ayrıca kontrol grubunun yalnızca bir kez taranması nedeniyle gözlenen değişikliklerin doğrudan serbest dalıştan kaynaklandığı kesin olarak söylenemiyor.
Araştırmacılara göre bundan sonraki çalışmalar, beynin oksijen düşüklüğüne nasıl uyum sağladığını daha net ortaya koyabilir.
Bu mekanizmanın ileride yaşlanma, nörodejeneratif hastalıklar veya oksijen yetersizliğiyle ilişkili bazı durumların tedavisinde kullanılıp kullanılamayacağı ise şimdilik bilinmiyor.