(SSK/4-a), (Bağ-Kur/4-b), Emekli Sandığı (4-c) ve diğer SGK emeklisi pek çok vatandaş, yeniden çalışma hayatına dönüyor. Bu noktada emeklilerin hastalanma ya da kazaya maruz kalma durumunda ne olacağı da merak ediliyor. Emekli maaşının yanı sıra SGK'dan iş göremezlik ödeneği yani 'rapor parası' alıp alamayacakları ile ilgili soruya SGK Başuzmanı İsa Karakaş yanıt vererek çalışan emeklilerin haklarını ve dikkat edilmesi gereken noktaları anlattı.
Türkiye Gazetesi'ndeki yazısında, ilk sigortalılık başlangıcı Ekim/2008 öncesi olanlar, emekli olduktan sonra özel sektörde yeniden bir işverene bağlı olarak çalışmaya başlayan vatandaşların önünde iki temel hukuki yol bulunduğunu belirten Karakaş şu şekilde sıraladı:
"Aylığı Kestirerek Çalışmak: Emekli maaşını tamamen durdurup, tüm sigorta kollarına (kısa ve uzun vadeli sigortalar) tabi olarak prim ödemek.
Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ile Çalışmak: Emekli maaşını almaya devam ederken, özel sektör iş yerinde SGDP ödeyerek çalışmak.
Altın Kural: Şirket ortağı veya kendi iş yerinin sahibi olan Bağ-Kur emeklileri, maaşları kesilmeksizin ticari faaliyetlerine devam edebilirler."
Emekli aylığını kestirip tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışmayı tercih edenler için hak kaybı yaşanmadığını belirten Karakaş şunları sıraladı:
"Hastalık Hâli: Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınması durumunda, geçici iş göremezliğin 3. gününden itibaren her gün için SGK tarafından rapor parası ödenir.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı: Herhangi bir bekleme süresi veya gün şartı aranmaksızın, ilk günden itibaren iş göremezlik ödeneği ödenir."
Karakaş, hem emekli maaşını alan hem de özel sektörde SGDP tabi olarak çalışan emekliler için kanunun farklı bir esas benimsediğini belirtti. Karakaş, şu ifadeleri kullandı:
"Hastalık Durumunda: Bu kişilere hastalık ve analık sigortası kollarından rapor parası verilmez.
İş Kazası ve meslek hastalığı İstisnası: SGDP’li emekli iş kazası geçirir veya meslek hastalığına tutulursa, e-Ödenek sistemi veya kâğıt ortamında düzenlenen raporlar neticesinde her gün için geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Başka bir ifade ile iş kazasının ve meslek hastalığının vuku bulduğu ilk günden itibaren rapor parasına (iş göremezlik ödeneğine) hak kazanırlar."
Karakaş, malullük aylığı alan sigortalılar için mevzuatın son derece net olduğunu belirtip şu şekilde sıraladı:
"Çalışma Şartı: Malullük aylığı alanlar, maaşlarını kestirmeden yeniden çalışamazlar. Sosyal Güvenlik Destek Primi ödeyerek çalışmaları SGK mevzuatı uyarınca mümkün değildir.
Engelli Emeklilik Aylığı Alanlar ise SGDP’li olarak çalışabilirler.
Yurt Dışı Çalışması: Yabancı ülke mevzuatına göre çalışmaya başlayanların da malullük aylıkları kesilir.
Rapor Parası: Aylığını kestirip yeniden çalışmaya başlayan maluller, hastalanmaları hâlinde 3. günden itibaren; iş kazası veya meslek hastalığında ise ilk günden itibaren tam rapor parası alma hakkına kavuşurlar."
Kanundaki özel istisnalar saklı kalmak kaydıyla; genel bütçeli daireler, belediyeler, KİT'ler ve sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ait olan kurumlarda emekli maaşı kesilmeden görev yapılmasının yasak olduğunu vurgulayan Karakaş, kamuda 4/1-a (SSK) kapsamında sigortalı olarak çalışan emekliler için şu ifadeleri kullandı:
"Hastalanmaları hâlinde yetkili hekim raporuna istinaden 3. günden itibaren,
İş kazası ve meslek hastalığı hâlinde ise her gün için geçici iş göremezlik ödeneği alırlar."
Emekli olup yeniden iş hayatına dönenler için 'hem maaş hem rapor parası'nın her durumda mümkün olmadığını kaydeden Karakaş, aylığını kestirip tüm sigorta kollarına prim ödeyenlerin hastalıkta da tam koruma gördüğünü belirtip, SGDP ile aylığını almaya devam edenlerin yalnızca iş kazası ve meslek hastalığında rapor parası aldığını, olağan hastalıkta alamadığını aktardı.
Karakaş, malullük aylığı alanların ise çalışma başladıklarında aylıklarını kaydettiklerini ve sonra normal çalışan gibi hak kazandıklarını kaydetti. Karakaş, "Hayat pahalılığında çalışmak zorunda kalan emekliler, işe giriş bildirgesindeki tercihi ve raporun gerekçesini dikkatle takip etmelidir" uyarısı yaptı.