Finlandiya’da geliştirilen sıra dışı enerji sistemi dünyada dikkat çekti. Güney Finlandiya’daki Pornainen kasabasında kurulan dev "kum bataryası”, tonlarca kumu yüzlerce derece ısıtarak kasabanın ısınmasını sağlıyor. Yenilenebilir enerjiyle çalışan sistemin, bölgedeki karbon salımını yüzde 70 azaltması bekleniyor.
Finlandiyalı teknoloji şirketi Polar Night Energy tarafından geliştirilen sistem, dışarıdan bakıldığında dev bir çelik siloyu andırıyor.
Yaklaşık 13 metre yüksekliğinde, 15 metre genişliğinde olan yapının içinde binlerce ton kum ve kum benzeri malzeme bulunuyor. Sistem, güneş ve rüzgar enerjisinden elde edilen fazla elektriği depolamak için kullanılıyor. Üretilen enerji doğrudan tüketilmek yerine önce ısıya dönüştürülüyor, ardından bu sıcak hava kumun arasından geçirilerek depolanıyor.
Yetkililerin verdiği bilgilere göre sistemdeki kum yaklaşık 450 santigrat dereceye,
yani yaklaşık 842 Fahrenheit’e kadar ısıtılabiliyor. Bu yüksek sıcaklık, özel yalıtımlı çelik katmanlar sayesinde uzun süre korunuyor. Sistem ihtiyaç anında ise depoladığı ısıyı sıcak suya, buhara veya sıcak havaya dönüştürerek bölgesel ısıtma hattına aktarıyor. Böylece kasabanın evleri fosil yakıt kullanılmadan ısıtılabiliyor.
Uzmanlara göre yenilenebilir enerjinin en büyük sorunu üretimin sürekli olmaması. Özellikle güneşsiz günlerde, rüzgarın az olduğu dönemlerde
veya kış aylarında enerji üretimi ciddi şekilde düşebiliyor. Kum bataryası sistemi ise fazla enerjiyi uzun süre depolayarak bu soruna çözüm sunuyor. Şirket yetkilileri, depolanan ısının aylar boyunca korunabileceğini belirtiyor.
Uzmanlara göre sistem, 2022 yılında Finlandiya’nın Kankaanpää bölgesinde kurulan ilk kum bataryasına kıyasla yaklaşık 10 kat daha büyük. Bu nedenle teknoloji artık yalnızca deneysel bir proje değil, gerçek şehir altyapısının parçası olarak görülüyor.
Projeyle birlikte kasabanın ısınma sisteminde kullanılan petrolün tamamen bırakılması hedefleniyor.
Projede yer almayan uzmanlar da enerji depolama teknolojilerinin geleceğin en kritik alanlarından biri olduğuna dikkat çekiyor. Khalifa Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nden Prof. Matteo Chiesa, yenilenebilir enerji kullanımının önündeki en büyük engelin depolama olduğunu belirterek, kum bataryalarının bu alanda güçlü bir çözüm sunduğunu söyledi.
Uzmanlara göre kum kolay bulunabilmesi, çok yüksek sıcaklıklara dayanabilmesi
ve ısıyı uzun süre koruyabilmesi nedeniyle enerji depolama için oldukça uygun bir malzeme. Aslında benzer yöntemler yüzyıllardır taş fırınlar ve tuğla yapılarda kullanılıyor. Yeni sistem ise bu eski mantığı modern enerji teknolojisine uyarlıyor.