Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hayata geçirilen e-Devlet üzerinden kira sözleşmesi hazırlama uygulaması, ev sahibi ve kiracı arasındaki ilişkilerin dijital ortamda kayıt altına alınmasını sağlıyor. Sistemin, taraflar arasında yaşanabilecek ve çözüme ulaşmakta zorlanılan anlaşmazlıklarda önemli bir dayanak oluşturması bekleniyor.
AA muhabirinin derlediği bilgilere göre Bakanlık, kira sözleşmelerinin e-Devlet Kapısı üzerinden güvenli biçimde hazırlanmasına imkan veren hizmetin ilk aşamasını 4 Kasım 2024 tarihinde vatandaşların kullanımına açtı.
Uygulamanın ilk aşamasıyla taşınmaz sahibi gerçek kişiler, e-Devlet Kapısı'nda yer alan "Kira Sözleşmesi İşlemleri" bölümünden sözleşme hazırlayabiliyor. Hazırlanan sözleşmenin kiracı ve bulunması halinde kefil tarafından yine e-Devlet üzerinden onaylanması mümkün hale getirildi.
Sistemin ikinci aşamasına ise 9 Mayıs 2025'te geçildi. Bu aşamayla birlikte emlak danışmanları ve yetkilendirilmiş kişiler de kira sözleşmesi hazırlayarak taşınmaz sahibi veya hissedar, kiracı ve varsa kefilin onayına sunabiliyor.
Kullanıcıların ihtiyaçları ve talepleri doğrultusunda uygulamanın özellikleri geliştirilmeye devam ediyor. Bu kapsamda sisteme "Hata Düzeltme" ve "Güncelleme" fonksiyonları da eklendi.
Sözleşme taraflarının onayından sonra 15 gün içerisinde yazım hataları ile rakam veya bilgi girişlerinden kaynaklanan maddi yanlışlıklar "Hata Düzeltme" özelliğiyle giderilebiliyor. "Güncelle" fonksiyonu sayesinde ise sözleşmede yer alan tarafların iletişim bilgileri, kira bedeli ve kira ödemesine ilişkin bilgiler güncel tutulabiliyor.
Uygulama kapsamında hazırlanan kira sözleşmeleri için zaman damgalı "barkodlu belge" oluşturulabiliyor. Söz konusu belgelerin doğruluğu da e-Devlet Kapısı üzerinden kontrol edilebiliyor.
Öte yandan Hazine ve Maliye Bakanlığı, tüm kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden hazırlanmasını zorunlu hale getirecek bir çalışma yürütüyor.
Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı Ergün Kılıç, düzenlemenin ev sahibi ve kiracı arasındaki ilişkinin daha güvenli ve şeffaf bir yapıya kavuşması bakımından önemli olduğunu belirtti.
Elektronik ortamda hazırlanan sözleşmelerin tarafların üzerinde uzlaştığı şartları daha açık biçimde ortaya koyacağını ifade eden Kılıç, "Kira bedeli, depozito, ödeme tarihi ile sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihi gibi önemli bilgiler kayıt altına alınacak. Böylece sözleşme sonrasında ortaya çıkabilecek 'Ben böyle anlaşmamıştım' veya 'Sözleşmede böyle yazmıyordu' şeklindeki tartışmaların önüne geçilmesi kolaylaşacak." değerlendirmesinde bulundu.
Kılıç, uygulamanın ev sahibi ve kiracı arasındaki uyuşmazlıklarda önemli bir işlev üstlenmesinin yanı sıra kira gelirlerinin devlet tarafından daha sağlıklı biçimde izlenmesine ve vergi kayıplarının azaltılmasına katkı sunabileceğini söyledi.
Kılıç, bu konuda şu değerlendirmeyi yaptı: "Bunun için yalnızca elektronik sözleşme yapılması yeterli değil. Sözleşmede belirtilen kira bedeli ile gerçekte ödenen tutarın farklı olup olmadığı da denetlenmeli. Ayrıca elde edilen veriler yalnızca vergi takibi amacıyla değil, Türkiye'nin konut ve kira sorunlarının doğru anlaşılması ve kalıcı çözümler üretilmesi için de kullanılmalı."
Elektronik sözleşmenin kiracılar açısından bakım, onarım, aidat ve depozito gibi konulardaki şartları belgeleyerek güvence oluşturduğunu belirten Kılıç, sistemin ev sahiplerinin hak ve sorumluluklarının korunmasına da katkı sağladığını ifade etti.
Kılıç, emlak danışmanlarının süreçteki görev ve yetkilerinin açık şekilde belirlenmesi gerektiğini, uygulamanın taraflara yeni bir bürokrasi veya ek maliyet yüklememesi gerektiğini kaydetti.
e-Devlet kullanımında zorlanan, özellikle yaşlı vatandaşların işlemlerini rahatlıkla yapabilmesi için gerekli teknik desteğin verilmesi gerektiğine işaret eden Kılıç, kişisel verilerin de titizlikle korunması gerektiğini vurguladı.
Kılıç, sözlerini şöyle tamamladı: "e-Devlet üzerinden kira sözleşmesi yapılması doğru bir adımdır. Ancak asıl önemli olan, sözleşmenin dijital olması değil, kira ilişkisinde adaletin, güvenin, şeffaflığın ve tarafların haklarının korunmasının sağlanmasıdır."