Emekli zammı ile ilgili peş peşe gelen açıklamalar, milyonlarca emekli tarafından dikkatle takip ediliyor. Emekli maaşlarına enflasyon farkının haricinde nasıl bir iyileştirme yapılacağına dair çeşitli formüller konuşuluyor. Sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun'dan emekli maaşına zamda yeni hesap geldi. İşte detaylar...
TGRT Haber canlı yayınında konuşan Erdursun; emekliye yapılacak zam formüllerine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulunarak oran verdi.
En düşük emekli maaşı için rakam da veren Erdursun "Olası senaryo aslında seyyanen bir artış ya da intibak şeklinde değil de oransal olarak bir artışın yapılacağını biz öngörüyoruz ilk günden itibaren benim de söylemek istediğim konu şu anda daha fazla dillendiriliyor. Öncelikle bence enflasyon oranları açıklandıktan sonra %10 SSK ve Bağ-Kurlara ortalama, memur ve memur emeklilerine de %8 gibi bir enflasyon farkı çıkacak. Bu enflasyon farkını işte en düşük emekli aylığı üzerinden örnek verirsek 23.552 lira yaklaşık 26.000 liraya çıkacak. Sonrasında ben bu 26.000 liranın da 30.000 liraya tamamlanacağını düşünüyorum" dedi.
Zam oranlarına, prim gün sayısı gibi kriterlere de değinen Erdursun "Bu durumda da 26.000 liranın 30.000 liraya tamamlanması durumunda yaklaşık %15,5 gibi bir oran ortaya çıkıyor. Bu %15,5 oranının da tüm emeklilere aynı oranlarda da verilebileceği ya da prim gün sayısına göre, sigortalılık süresine göre, prime esas kazançlara yani çalıştığı dönemdeki kendi adlarına yatırılan primlere göre bir kademenin yapılabileceğini öngörüyoruz. Burada da şöyle olabilir. İşte en düşük tamamlanan aylığa öncelikle %17.76 zaten Temmuz ayında verilmişti. Üzerine bir %10 daha TÜİK'in açıklayacağı enflasyon farkı verilir. Üzerine de yaklaşık %15,5'luk bir refah payı verilirse en alt aylıklarda yıllık artış oranı %50 civarında olur. Bunun üzerinde aylık alanlara yani 30.000 liranın üstünde aylık alanlara da öncelikle refah payı %10. Bunun üzerine zaten o kişiler de %17.76'yı almışlardı. Bunun üzerine %10, kalan %15'i de tüm emeklilere aynı oranda vermeyeceklerini, bunun prim gün sayısı daha fazla olan, daha yüksek kazançlarla çalışan kişilere en altla en üst arasında bir formül sistemiyle..." şeklinde konuştu.
Artış oranına ilişkin Erdursun "Bence %15 civarında bir artış olur diye düşünüyorum, geriye doğru gider. Mesela %15'i en alt aylık alanların emekli aylıklarının 30.000 liraya tamamlanması durumunda bu durumda olanlara zaten %15 ekstra bir refah payı verilmiş olur. 30.000 liranın üstünde alanlara ise kimine %5, kimine %7, kimine %9, kimine %10, kimine %15. Burada da işte emeklilik için hükümetin belirlemiş olacağı oranlar zaten Aralık ayında bakanlık tarafından büyük ihtimalle açıklanır. Biz de net durumu öğreniriz. Fakat şu anda sadece biz de yorum yapıyoruz. Bu yorumlarımızda da şunu net bir şekilde görüyoruz. Yani seyyanen tek bir seferde tüm emeklilere 5.000 TL, 10.000 TL gibi artışların olmayacağı, oransal bir artış" ifadelerini kullandı.
Yüzde 15 hesabına ilişkin değerlendirmesini de aktaran Erdursun "Yüzde 15'i nereden çıkartıyorsunuz da bu hesabı nasıl yaptınız derseniz... Biraz önce söylemeye çalıştım. İşte en düşük emekli aylığı 23.552 TL. Bunun üzerine %10 TÜİK'in açıklayacağı enflasyon oranı 2. dönem için eklendiği zaman 26.000 TL yapıyor. 26.000 lira ile 30.000 lira arasındaki rakam tamamlanma rakamının oranı %15, %15,5 gibi. Ben oranı da buradan ortaya çıkartarak maksimum %15 - %15,5 arasında kademeli olarak bir refah payının verilebileceğini söylüyordum. Ama şu anda da artık daha çok basına yansıyan açıklamalardan da biz durumun böyle olacağını biraz daha netleştirdik gibi gözüküyor" dedi.
"EYT ve 2008 öncesindeki emeklilerde bir fark oluşur mu?" sorusuna da yanıt veren Erdursun "EYT ile emekli olanlar farklı bir emeklilik statüsünde değiller. Orada yasa değişti, yaş şartı kaldırıldı. Birisi EYT öncesinde nasıl emekli olduysa, nasıl emeklilik statüsü 4A yaşlılık aylığı olarak gözüküyorsa EYT'den emekli olan kişinin de 4A, 4B, 4C yaşlılık aylığı. Yani kategoriye ayrılmış değiller; normal emekliler, EYT'den emekli olanlar... Bu nedenle şöyle olabilir. İşte EYT'den emekli olanların yaşları diğer emeklilere göre bir miktar daha düşük. Bu nedenle yaş, prim gün sayısı, sigortalılık süresi, prime esas kazançlar formüle edildiğinde burada da EYT'den emekli olanların yaşları daha gençse bu formülizasyon sonrasında bu kişilerin artış oranı bir miktar daha düşük kalabilir. Ama herkes için böyle olacaktır diyemeyiz. Mesela bir kişi 43 yaşında, 45 yaşında emekli olmuştur. Diğer kişi 50 yaşındadır, 55 yaşındadır. İşte yaş dengesi sadece durumu belirlemeyecek. Tabii yaşın yanında prim günü, sigortalılık süresi, prime esas kazançlar hepsi formülize edecek. Ama diyelim ki bir kişi 45 yaşında emekli olmuş, birisi şu anda 50 yaşında. 45 yaş 50 yaş arasında tüm prime esas kazançlar, sigortalılık süresi hepsinin aynı olduğunu düşündüğümüzde 45 yaşa göre 50 yaşında emekli olanın bir miktar daha fazla emekli aylığı alacağını bu formülizasyon sonrasında görmüş olacağız" şeklinde konuştu.
Devamında Erdursun "Şöyle olacak büyük ihtimalle, Sayın Cevdet Yılmaz da bunu söyledi; enflasyonun üzerinde artış yapmayı düşünüyoruz demişti. Şimdi artış oranları da şöyle olacak büyük ihtimalle; bu kademeli olarak artacağı için %35 ile %50 arasında artışlar söz konusu olacak. Yıl sonunda enflasyonun ortalama %30 çıkacağını öngörürsek şayet, zaten öyle öngörüyoruz, %30 civarı, Merkez Bankası da %29,5 dedi, %30'lar civarında çıkar, bu durumda da emeklilere enflasyonun üzerinde bir artış olacak. Şimdi rakamsal olarak emekliyi memnun eder mi memnun etmez mi ayrıca tartışılabilir. Fakat oransal olarak baktığımızda enflasyonun üzerinde %30 bir enflasyon çıktığında %50 kümülatif olarak yapılan artış oransal olarak ciddi bir artış ama rakama vurduğumuzda karşılığının emekliyi ne kadar mutlu edip etmeyeceği ayrıca emekliler tarafından değerlendirilecektir diye düşünüyorum" ifadelerini kullandı.