Gün içinde yaşadığınız olayları yatağa girdiğiniz anda tekrar tekrar düşünüyor, hatta analiz etmekten uykunuz kaçıyorsa bu davranışlar size tanıdık gelebilir. İşte her şeyi fazla düşünen kişilerin yatmadan önce sıkça yaptığı 6 şey...
1. Gün içinde yaptıkları konuşmaları tekrar tekrar düşünüyorlar
“Acaba bunu söylemeseydim mi?”, “Beni yanlış anlamış olabilir mi?” ya da “Neden öyle cevap verdi?”...
Fazla düşünmeye eğilimli kişiler, gün içinde çoktan sona ermiş bir konuşmayı gece yeniden zihninde canlandırabiliyor. Karşısındaki kişinin ses tonu, yüz ifadesi veya söylediği tek bir kelime bile uzun uzun analiz edilebiliyor. Üstelik ortada gerçekten bir sorun olmasa bile konuşmanın farklı şekilde nasıl ilerleyebileceğine dair alternatif senaryolar üretmek mümkün.
2. Henüz yaşanmamış olayların bütün ihtimallerini hesaplıyorlar
Ertesi gün yapılacak bir toplantı, önemli bir görüşme ya da sıradan bir plan bile zihinde onlarca farklı senaryoya dönüşebiliyor. “Ya böyle olursa?” sorusu bir diğerini takip ederken kişi, henüz gerçekleşmemiş bir olayın olası sonuçlarını çözmeye çalışabiliyor. Bu durum bazen hazırlıklı hissettirse de kontrol edilemeyen ihtimalleri sürekli değerlendirmek zihinsel yorgunluğu artırabiliyor.
3. Yıllar önce yaşadıkları utanç verici anları hatırlıyorlar
Gündüz aklınıza bile gelmeyen, belki yıllar önce yaşanmış bir olayın tam uyuyacakken aniden zihninizde belirdiği oldu mu? Geçmişte söylenen yanlış bir söz, yapılan küçük bir hata ya da utandırıcı bir an yeniden hatırlanabiliyor. Olayın üzerinden yıllar geçmiş ve diğer insanlar çoktan unutmuş olsa bile kişi, sanki dün yaşanmış gibi yeniden değerlendirebiliyor.
4. Ertesi gün yapacaklarını kafalarında defalarca planlıyorlar
Alarmın kaçta çalacağından sabah hangi işi önce yapacaklarına kadar ertesi günün programını zihinsel olarak oluşturmak oldukça normal. Ancak fazla düşünmeye eğilimli kişilerde bu planlama ayrıntılı bir prova haline gelebiliyor. Yapılacak işleri sıralamak, olası aksilikleri düşünmek ve bunlara karşı alternatif planlar hazırlamak derken beyin dinlenmeye hazırlanmak yerine yeni bir yapılacaklar listesi üzerinde çalışmaya devam ediyor.
5. Telefonu bırakıp birkaç dakika sonra yeniden ellerine alıyorlar
Zihni susturmanın en kolay yollarından biri dikkati başka bir yere yöneltmek gibi gelebilir. Bu nedenle uyku öncesinde sosyal medyada gezinmek, video izlemek veya mesajları kontrol etmek bir kaçış yöntemine dönüşebiliyor. Telefon bırakıldığında düşünceler yeniden başladığı için birkaç dakika sonra ekran tekrar açılabiliyor. Ancak bu alışkanlık, zihni sakinleştirmek yerine uykuya geçişi daha da geciktirebiliyor.
6. Uyumaları gerektiğini düşündükçe daha fazla strese giriyorlar
Saat ilerledikçe bu kez düşüncelerin konusu bizzat uyuyamamak olabiliyor.
“Şimdi uyursam kaç saat uyuyabilirim?”, “Yarın çok yorgun olacağım” veya “Neden hâlâ uyuyamadım?” gibi düşünceler devreye giriyor. Uykuya dalmak için kendini zorlamak ise kişinin daha gergin ve uyanık hissetmesine yol açabiliyor.
Özellikle bu düşünceler düzenli olarak uykuya dalmayı zorlaştırıyor, gece uyanmalarına neden oluyor veya ertesi gün günlük yaşamı etkiliyorsa uyku öncesi rutinini değiştirmek faydalı olabilir.