Sivrisineklerin bazı insanları diğerlerinden daha fazla ısırmasının nedeni uzun süredir merak ediliyor. Florida Uluslararası Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü yeni çalışma ise bu tercihin sanıldığı gibi tek bir özelliğe bağlı olmadığını gösterdi. Araştırmaya göre farklı sivrisinek türleri, insan vücudunun yaydığı farklı koku sinyallerine tepki veriyor.
Araştırmada, hastalık taşıma riski bulunan üç önemli sivrisinek türünün 119 gönüllüye karşı gösterdiği ilgi incelendi. Sonuçlar, her türün farklı kişilere yöneldiğini ortaya çıkardı. Üstelik araştırmaya katılan kişilerden hiçbiri üç sivrisinek türünün tamamı için aynı derecede çekici bulunmadı.
İScience dergisinde yayımlanan çalışma, bazı insanların tüm sivrisinekler için karşı konulmaz olduğu düşüncesini de sorgulattı. Araştırmacılara göre sivrisineklerin tercihleri, türlerin insan derisindeki kimyasal bileşenleri ve mikroorganizmaları nasıl algıladığına göre değişiyor.
Araştırmada incelenen türlerden Aedes aegypti, genellikle gündüz saatlerinde besleniyor. Bu türün, ek bir koku ürünü kullanmayan ve cildinde belirli uçucu bileşikler daha düşük seviyede bulunan kişilere yöneldiği görüldü. Ayrıca erkeklere karşı hafif bir tercih gösterdiği belirlendi.
Asya kaplan sivrisineği olarak bilinen Aedes albopictus ise ciltte doğal olarak bulunan ketonların ve bitkisel kokuları andıran bazı kimyasalların daha yüksek seviyelerde olduğu kişilere daha fazla ilgi gösterdi.
Akşam ve gece saatlerinde beslenen Culex quinquefasciatus türünün tercihinde ise cilt mikrobiyomu öne çıktı. Ciltte yaşayan bakteri, mantar ve diğer mikroorganizmaların oluşturduğu bu topluluğun kişiden kişiye değiştiği, bazı bakteri ailelerinin sivrisinekleri daha fazla çekerken bazılarının uzaklaştırıcı etki gösterebildiği aktarıldı.
İnsan vücudunun kokusu, 1.000'den fazla uçucu organik bileşik içeriyor. Araştırmacılar, sivrisineklerin insanları seçerken hangi biyolojik özelliklerden etkilendiğini anlamak için gönüllülerin koku örneklerini ve cilt mikrobiyomu verilerini inceledi.
Araştırmaya öncülük eden doktora öğrencisi Kaylee Marrero, farklı sivrisinek türlerinin aynı kişilere karşı farklı tercihler göstermesinin kendilerini şaşırttığını belirtti. Araştırma ekibinin lideri ve nörogenetik uzmanı Matthew DeGennaro ise cilt mikrobiyomunun kişiye özgü koku profilinin oluşmasında önemli rol oynadığına dikkat çekti.
Bilim insanlarına göre her sivrisinek türü, insan derisinin oluşturduğu karmaşık kimyasal sinyalleri kendine özgü biçimde algılıyor. Bu nedenle bir kişinin bir sivrisinek türü için çekici olması, başka bir tür tarafından da tercih edileceği anlamına gelmiyor.
Çalışmanın sonuçları, gelecekte sivrisinekleri uzaklaştırmaya yönelik daha hedefli yöntemlerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Araştırmacılar, belirli sivrisinek türlerini çeken veya uzaklaştıran kimyasal bileşenlerin belirlenmesiyle, bu türlerin koku algısını etkileyen yeni kovucuların geliştirilebileceğini düşünüyor.
Özellikle dang humması, Zika, sarı humma ve Batı Nil virüsü gibi hastalıkların yayılmasında rol oynayan sivrisinek türlerine yönelik çalışmaların önem taşıdığı belirtiliyor. Bununla birlikte araştırmacılar, bulguların etkili koruma yöntemlerine dönüştürülebilmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor.