Kış geldi çattı, Kutup Girdabı ve El Niño etkileri yeniden gündeme geldi. Arktik bölgesinin üzerinde etkili olan güçlü rüzgarların zayıflaması, soğuk havanın güneye doğru ilerlemesine neden olabiliyor. Meteorologlar, bu yıl kutup rüzgarlarının ikiye ayrıldığını ve Arktik kaynaklı soğuk havanın bazı bölgelere doğru ilerlediğini belirtiyor.
Yaz aylarında rekor sıcaklıkların yaşandığı Türkiye'de dahil birçok ülkede kışın nasıl geçeceği henüz kesinleşmedi. Ancak ilk tahminler, mevsimin normalden daha soğuk ve kurak olabileceğine işaret ediyor.
Uzmanların dikkat çektiği gelişmelerden biri de ani stratosferik ısınma (SSW) olarak bilinen hava olayı oldu. Modern gözlem tarihindeki en erken ani stratosferik ısınma olayının yaşandığı belirtilirken, bilim insanları Kutup Girdabı'nın beklenenden erken çöktüğüne dikkat çekti.
Bu olay, atmosferin üst katmanlarındaki sıcaklık değişimlerinin kutup rüzgarlarını etkilemesiyle meydana geliyor. Rüzgarların zayıflaması veya parçalanması, soğuk havanın daha güneydeki bölgelere ulaşmasına zemin hazırlayabiliyor.
Meteorolog Profesör Andrew Charlton-Perez ise kuraklığın kış aylarında da devam edebileceği uyarısında bulundu. Ülkenin bazı bölgelerinde su kaynaklarının kritik seviyelere gerilediğini belirten uzman, normal yağış miktarının üzerinde yağış alınması gerektiğini söyledi.
Charlton-Perez, kış boyunca uzun süreli kurak hava koşullarının devam etmesi halinde barajların dolmayabileceğini, bunun da gelecek yaz evlerin, işletmelerin ve çiftçilerin su kaynaklarını ciddi şekilde etkileyebileceğini ifade etti.
Kutup Girdabı'ndaki değişimin beraberinde getirebileceği bir diğer tehlike ise enerji tüketimi. 2026 yılında yayımlanan bir araştırmaya göre ani stratosferik ısınma olayları, Kuzey ve Orta Avrupa'da aşırı elektrik talebi görülme ihtimalini 1,5 ila 3 kat artırıyor.
Hava sıcaklıklarının düşmesiyle birlikte ısınma ihtiyacının artması, elektrik sistemleri üzerindeki yükü de artırabiliyor. İngiltere'de enerji fiyatlarına ilişkin endişeler sürerken, uzmanlar soğuk hava dalgalarının tüketiciler için ek maliyet oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
Newcastle Üniversitesi'nden Dr. Hannah Bloomfield, İngiltere'nin şu anda doğal gazla çalışan merkezi ısıtma sistemlerine dayandığı için soğuk havalara görece hazırlıklı olduğunu belirtti.
Ancak net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda doğal gazlı ısıtma sistemlerinin yerini elektrikli ısı pompalarının almasının gelecekte risk oluşturabileceğini vurgulayan Bloomfield, özellikle rüzgarın az olduğu soğuk dönemlerde enerji sistemlerinin zorlanabileceğini söyledi.
Lozan Üniversitesi'nden Dr. Regan Mudhar da ani stratosferik ısınma olaylarının her zaman yeryüzündeki sıcaklıkları etkilemediğini ancak bu yılki olayın İngiltere ve Kuzey Avrupa'da şiddetli soğuklarla takip edildiğini belirtti.
Araştırmacılar, soğuk hava dalgalarının yalnızca sıcaklıkları değil, ısınma kaynaklı elektrik talebini de etkilediğini ve ülkelerin bu tür gelişmelere karşı hazırlıklı olması gerektiğini ifade etti.