Öğretmenlerin okulda örnek davranışlar sergilediğini söylediği çocuklar, eve döndüklerinde bambaşka davranışlar gösterebiliyor. Gün boyunca kurallara uyan, arkadaşlarıyla iyi geçinen ve derslerine odaklanan bir çocuk, evde en küçük şeye bile sinirlenebiliyor. Çocuk psikologları, bu durumu İngilizcede "post-school restraint collapse" olarak adlandırılan, okul sonrasında biriken duygusal gerilimin açığa çıkmasıyla ilişkilendiriyor.
Uzmanlara göre bunun arkasında çocukların gün boyunca kendilerini kontrol etmek için harcadıkları zihinsel ve duygusal enerji bulunuyor.
Klinik psikolog Dr. Holly Schiff, çocukların okul boyunca kurallara uymak, duygularını kontrol etmek, sosyal ilişkilerini yönetmek ve dikkatlerini toplamak zorunda kaldıklarını belirtiyor. Bu süreç, çocuklar için önemli miktarda zihinsel ve duygusal çaba gerektiriyor. Schiff'e göre çocuklar eve geldiklerinde gün boyunca bastırdıkları duyguları dışarı vurabiliyor. Bu durum bazen huzursuzluk, ağlama, tartışma veya yoğun öfke nöbetleri şeklinde ortaya çıkabiliyor.
Uzman, evin çocukların kendilerini en güvende hissettikleri yerlerden biri olduğunu vurguluyor. Dolayısıyla çocuğun evde daha fazla tepki göstermesi, mutlaka okuldan daha kötü davrandığı anlamına gelmiyor. Gün boyunca kendisini kontrol etmeye çalıştıktan sonra duygusal ve zihinsel açıdan yorulmuş olabiliyor.
Üç çocuk psikoloğunun ortak önerisi, çocuklara okuldan eve geldiklerinde rahatlamaları için zaman tanınması. Uzmanlara göre çocukların okuldan çıkar çıkmaz ödev, kurs veya başka sorumluluklarla karşı karşıya kalması, yaşadıkları yorgunluğu artırabiliyor.
Psikolog Caitlin Slavens, çocukların sinir sistemlerinin yeni bir etkinliğe geçmeden önce sakinleşmeye ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. Klinik psikolog Dr. Amy Kincaid Todey ise bu süreci okul ile ev arasında bir geçiş alanına benzetiyor.
Todey'e göre çocuklar gün boyunca kendilerinden beklenen görevleri yerine getiriyor. Eve geldiklerinde ise hemen başka bir sorumluluğu üstlenmek zorunda olmadıkları bir zaman dilimine ihtiyaç duyuyorlar.
Uzmanlara göre okul sonrası dinlenme süreci her çocuk için farklı olabilir. Bazı çocuklar sessiz bir ortamda vakit geçirmek isterken bazıları oyun oynayarak veya fiziksel etkinliklerle rahatlayabiliyor. Çocukların okul sonrasında yapabilecekleri etkinliklerden bazıları şöyle:
Küçük bir ara öğün yemek
Sessizce oturmak ve dinlenmek
Resim yapmak
Kitap okumak
LEGO veya benzeri oyuncaklarla oynamak
Açık havada oyun oynamak
Müzik dinlemek
Yapboz yapmak
Evcil hayvanla yürüyüşe çıkmak
Ebeveynleriyle birlikte yemek hazırlamak
Gün içinde yaşadıklarını anlatmak isterlerse sohbet etmek
Dr. Holly Schiff, burada önemli olan noktanın çocuğun yeni taleplerle karşılaşmadan önce kendisine ait, öngörülebilir bir mola zamanının bulunması olduğunu ifade ediyor. Çocuğun eve geldiğinde önce bir şeyler yiyebileceğini ve dinlenebileceğini bilmesi, okuldan eve geçiş sürecini kolaylaştırabiliyor.
Psikologlara göre okuldan dönen çocuklarla iletişim kurarken dikkat edilmesi gereken bir başka nokta da sürekli soru sormamak. Çocuğa hemen "Bugün okulda ne yaptın?", "Ödevin var mı?" veya "Sınavın nasıl geçti?" gibi sorular yöneltmek, bazı çocuklar için yeni bir beklenti anlamına gelebiliyor.
Dr. Amy Kincaid Todey, bunun yerine çocukla herhangi bir amaç veya beklenti olmadan vakit geçirmenin değerli olduğunu vurguluyor. Uzman, bazen "Bugün neler oldu?" diye sormak yerine "Biraz birlikte vakit geçirmek ister misin?" demenin daha iyi bir başlangıç olabileceğini belirtiyor.
Birlikte oyun oynamak, resim yapmak veya sohbet etmek, çocuğun kendisini değerlendirilme ya da acele ettirilme baskısı olmadan rahat hissetmesine yardımcı olabiliyor
Uzmanlar, okul sonrasında bütün çocuklara uygulanabilecek tek bir etkinlik bulunmadığını vurguluyor.
Kimi çocuk hareket ederek, kimi sessizce dinlenerek, kimi de ebeveyniyle zaman geçirerek kendisini daha iyi hissedebiliyor. Üç psikoloğun ortaklaştığı temel nokta ise çocukların okuldan eve geçişte yeni sorumluluklara başlamadan önce rahatlayabilecekleri bir zaman dilimine ihtiyaç duyması.
Bu nedenle okuldan dönen çocuğa hemen ödevlerini veya günlük görevlerini hatırlatmak yerine, önce biraz dinlenmesine fırsat tanımak daha sakin bir akşam rutini oluşturulmasına yardımcı olabilir.