Peynirin besin içeriği; kullanılan sütün türüne, üretim yöntemine ve olgunlaştırma süresine göre değişiklik gösterir.
İşte besin değerleri ve öne çıkan özellikleriyle dikkat çeken 9 peynir çeşidi:
İtalya kökenli mozzarella, yumuşak yapısı ve yüksek su içeriğiyle biliniyor. Genellikle inek veya manda sütünden üretilen peynir, birçok sert peynir çeşidine kıyasla daha düşük kalori ve sodyum içeriğine sahip.
Yaklaşık 28 gram tam yağlı mozzarella; 85 kalori, 6 gram protein ve 6 gram yağ içeriyor. Ayrıca günlük kalsiyum ihtiyacının yaklaşık yüzde 11'ini karşılayabilir.
Mozzarellanın bazı türlerinde bağırsak sağlığıyla ilişkilendirilen probiyotik bakteriler de bulunuyor. Özellikle salatalarda, sandviçlerde ve sıcak yemeklerde sıkça tercih ediliyor.
Küflü peynir; inek, keçi veya koyun sütünden üretilebiliyor. Kendine özgü mavi-yeşil damarları ve yoğun aroması, üretim sırasında kullanılan Penicillium kültürlerinden kaynaklanıyor.
28 gram küflü peynir yaklaşık 100 kalori, 6 gram protein ve 8 gram yağ içeriyor. Aynı miktarda peynir günlük kalsiyum ihtiyacının yaklaşık yüzde 12'sini karşılayabilir.
Kalsiyum kemiklerin korunması açısından önemli bir mineral. Ancak küflü peynirin tuz oranı yüksek olabildiğinden, günlük sodyum tüketimini sınırlaması gereken kişilerin porsiyon miktarına dikkat etmesi gerekir.
Yunanistan kökenli feta, koyun veya keçi sütünden hazırlanan yumuşak ve tuzlu bir peynir çeşidi. Türkiye'de tüketilen beyaz peynire benzer şekilde salatalarda, kahvaltılarda ve yumurtalı tariflerde kullanılabilir.
28 gram tam yağlı feta yaklaşık 75 kalori, 4 gram protein ve 6 gram yağ içeriyor. Kalsiyum açısından da iyi bir kaynak olan feta, salamura yöntemi nedeniyle yüksek miktarda sodyum içerebilir.
Bu nedenle peynir seçerken yalnızca kalori ve yağ miktarına değil, tuz oranına da bakmak önem taşır.
Çökelek, yumuşak ve taneli yapısıyla özellikle protein içeriği nedeniyle dikkat çekiyor. Türkiye'de birebir aynı ürün olmasa da lor peyniri, bazı beslenme alışkanlıklarında benzer şekilde yüksek proteinli bir seçenek olarak değerlendirilebilir.
28 gram düşük yağlı cottage cheese(çökelek) yaklaşık 23 kalori ve 3,3 gram protein içeriyor. Düşük kalorili olması ve protein içeriğinin yüksekliği nedeniyle tokluk hissine katkı sağlayabilecek besinler arasında gösteriliyor.
Kahvaltıda, yumurtalı tariflerde, salatalarda veya çeşitli soslarda kullanılabilir.
İtalya mutfağının önemli peynirlerinden ricotta, diğer peynirlerin üretiminden geriye kalan peynir altı suyunun değerlendirilmesiyle hazırlanabilir. Yumuşak ve kremamsı dokusuyla bilinen ricotta, hafif aroması sayesinde hem tatlı hem de tuzlu tariflerde kullanılabilir.
28 gram tam yağlı ricotta yaklaşık 42 kalori, 2 gram protein ve 2,9 gram yağ içeriyor.
Ricottadaki proteinin önemli bölümünü whey, yani peynir altı suyu proteini oluşturuyor. Whey proteini, vücudun besinlerle alması gereken temel amino asitlerin tamamını içerir.
Uzun süre olgunlaştırılan parmesan, sert dokusu ve yoğun aromasıyla özellikle İtalyan mutfağında öne çıkıyor.
Yaklaşık 12 ay veya daha uzun süre olgunlaştırılabilen peynir, bu süreç nedeniyle laktoz açısından da oldukça düşük seviyelere inebilir.
28 gram parmesan yaklaşık 111 kalori, 10 gram protein ve 7 gram yağ içeriyor. Aynı miktar peynir günlük kalsiyum ihtiyacının yaklaşık yüzde 26'sını karşılıyor.
Kalsiyum ve fosfor, kemiklerin oluşumu ve korunmasında önemli rol oynayan mineraller arasında bulunuyor.
Ancak parmesan aynı zamanda sodyum açısından da yüksek olabildiğinden porsiyon kontrolü önem taşıyor.
İsviçre peyniri, kendine özgü delikleri ve hafif, fındıksı aromasıyla tanınır. İnek sütünden üretilen yarı sert peynirin karakteristik delikleri, fermantasyon sırasında ortaya çıkan gazlardan oluşuyor.
28 gram İsviçre peyniri yaklaşık 111 kalori, 8 gram protein ve 9 gram yağ içeriyor. En dikkat çekici özelliklerinden biri ise birçok peynir çeşidine kıyasla daha düşük sodyum içermesi.
Aynı miktarda peynir günlük kalsiyum ihtiyacının yaklaşık yüzde 19'unu karşılayabilir. Karbonhidrat miktarının da oldukça düşük olması, karbonhidrat tüketimini sınırlayan beslenme modellerinde tercih edilmesinin nedenlerinden biri.
İngiltere kökenli cheddar, dünya genelinde en çok tüketilen peynir çeşitlerinden biri. İnek sütünden yapılan peynirin tadı, olgunlaştırma süresine göre hafiften oldukça keskin bir aromaya kadar değişebilir.
28 gram keskin cheddar yaklaşık 115 kalori, 7 gram protein ve 9 gram yağ içeriyor. Ayrıca günlük kalsiyum ihtiyacının yaklaşık yüzde 15'ini karşılıyor.
Cheddarın dikkat çeken özelliklerinden biri de K2 vitamini içermesi. K vitamini, kemik ve damar sağlığında rol oynayan önemli vitaminlerden biri olarak biliniyor.
Keçi sütünden üretilen peynir; yumuşak, sürülebilir veya ufalanabilir farklı formlarda tüketilebilir. Kendine özgü hafif ekşimsi aromasıyla salatalardan kahvaltılara kadar pek çok tarifte kullanılabilir.
28 gram keçi peyniri yaklaşık 75 kalori, 5 gram protein ve 6 gram yağ içeriyor.
Keçi sütünde bulunan yağ asitlerinin yapısı inek sütünden farklı. Ayrıca keçi sütü daha düşük laktoz içeriğine ve farklı proteinlere sahip olduğu için bazı kişiler tarafından inek sütünden yapılan peynirlere kıyasla daha kolay tolere edilebilir.
Peynir, protein ve kalsiyum başta olmak üzere çeşitli besin öğelerini sağlayabilen bir süt ürünü. Ancak tüm peynir çeşitlerini aynı şekilde değerlendirmek doğru değil. Ürünün içerdiği yağ, tuz ve kalori miktarı çeşidine ve üretim yöntemine göre önemli ölçüde değişebilir.
Bu nedenle peynir tüketiminde çeşitlilik ve porsiyon kontrolü önem taşıyor. Özellikle tuz tüketimini sınırlandırması gereken kişilerin yüksek sodyum içeren peynirlerde daha dikkatli olması gerekir.
Sağlıklı ve dengeli bir beslenme düzeninde peynir, uygun porsiyonlarda tüketildiğinde besleyici bir seçenek olabilir.