Elazığ'ın Salkaya köyünde çiftçilik yapan Mehmet Emin Sualp'in birkaç yıl önce satın aldığı arazide yaptığı hazırlık çalışmaları sırasında renkli taşlardan oluşan sıra dışı desenleri fark etmesiyle başlayan süreç, kısa sürede arkeolojik bir kazıya dönüştü. Durumun sıradan bir kaya ya da taş oluşumu olmadığını anlayan Sualp, buluntuyu yetkililere bildirdi. Yaklaşık 84 metrekare büyüklüğündeki mozaik, arkeologları heyecanlandırırken bölgenin antik geçmişine ışık tutacak önemli bir eser olarak değerlendiriliyor.
Elazığ Müze Müdürlüğü ve Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda başlatılan çalışmalar sonucunda, toprağın altında tek parça halinde korunmuş dev bir Roma mozaiği gün yüzüne çıkarıldı.
Uzmanların yaptığı incelemelere göre mozaik yaklaşık 84 metrekarelik tek bir yüzeyi kaplıyor. Bu büyüklükteki eserlerin genellikle dönemin zengin villalarında veya önemli kamu yapılarında kullanıldığı belirtiliyor. Araştırmacılar mozaiğin ait olduğu yapının niteliğini belirlemek için çalışmalarını sürdürüyor.
Mozaiği benzersiz kılan en önemli özelliklerden biri üzerindeki figürler oldu. Eserde aslanlar, Anadolu parsları, yaban keçileri, geyikler, yaban domuzları, ayılar, av köpekleri, ördekler, kazlar ve sülünler gibi çok sayıda hayvan detaylı şekilde tasvir ediliyor. Ayrıca çeşitli ağaç ve bitki motifleri de yer alıyor.
Uzmanlar, mozaiğin yalnızca sanatsal değil aynı zamanda bilimsel açıdan da büyük önem taşıdığını belirtiyor. Çünkü yaklaşık iki bin yıl önce Anadolu'da yaşayan hayvan türlerine dair önemli ipuçları sunuyor. Özellikle günümüzde bölgede bulunmayan aslan ve Anadolu parsı gibi türlerin tasvir edilmesi dikkat çekiyor.
Yaklaşık 1700 yıllık olduğu değerlendirilen mozaik, Roma İmparatorluğu'nun son dönemleri ile Bizans'ın ilk yıllarına tarihleniyor. O dönemde Anadolu, ticaret yolları ve büyük şehirleriyle antik dünyanın en önemli merkezlerinden biri olarak öne çıkıyordu.
Binlerce küçük taşın bir araya getirilmesiyle oluşturulan mozaikler, o dönemde zenginlik ve statü göstergesi olarak kabul ediliyordu. Bu nedenle uzmanlar, eserin bulunduğu bölgede geçmişte önemli bir yerleşim veya varlıklı bir yapı bulunmuş olabileceğini düşünüyor.
Arkeologlar, mozaiğin sadece büyüklüğüyle değil, korunma durumu ve içeriğiyle de dikkat çektiğini belirtiyor. Yapılan değerlendirmelere göre bu eser, Türkiye'de bulunduğu bölgenin hayvan türlerini toplu halde ve bütünlüğünü koruyarak tasvir eden ilk Roma mozaiği olabilir. Yüzyıllar boyunca toprağın altında kalmasına rağmen renklerini ve desenlerini büyük ölçüde koruyan mozaik, uzmanlara göre son derece nadir bir keşif niteliği taşıyor.
Yetkililer, Mehmet Emin Sualp'in buluntuyu saklamak ya da zarar vermek yerine doğrudan müze müdürlüğüne ve jandarmaya bildirmesinin eserin korunmasında büyük rol oynadığını vurguladı. Uzmanlara göre bu sayede mozaik profesyonel ekipler tarafından titizlikle kazılarak gün yüzüne çıkarıldı.
Roma, Bizans, Helenistik ve daha birçok medeniyetin izlerini taşıyan Anadolu toprakları, her yıl yeni arkeolojik keşiflere sahne oluyor. Uzmanlar, Elazığ'da ortaya çıkarılan bu mozaiğin hem bilim dünyasına önemli katkılar sunacağını hem de gelecekte bölge için kültürel bir cazibe merkezi haline gelebileceğini ifade ediyor.