Gıda güvenliğinde en önemli nokta, yiyeceklerin görünümüne veya kokusuna güvenerek karar vermemek. Bazı zararlı bakteriler, gıdada belirgin bir koku ya da renk değişikliği oluşturmadan çoğalabilir. Bu nedenle elektrik kesintilerinde süreyi, saklama sıcaklığını ve ürünün türünü dikkate almak gerekir.
Buzdolabının kapağı açılmadığında ve cihazın içi başlangıçta yeterince soğuk olduğunda, elektrik kesintisinin ardından yiyecekler yaklaşık 4 saate kadar güvenli sıcaklığını koruyabilir. Bu süre, buzdolabının doluluk oranına, ortam sıcaklığına ve kapağın ne sıklıkla açıldığına göre değişebilir.
Elektrikler kesildiğinde yapılması gereken ilk şey, buzdolabının kapağını mümkün olduğunca kapalı tutmak. Her kapak açılışı içeriye sıcak hava girmesine neden olur ve yiyeceklerin daha hızlı ısınmasına yol açabilir.
Buzdolabının iç sıcaklığının 4°C veya altında tutulması, çabuk bozulabilen yiyeceklerin güvenliği açısından önemlidir. Kesintinin dört saati aşması durumunda ise özellikle et, süt ve deniz ürünleri gibi hassas gıdaların sıcaklığı kontrol edilmelidir.
Çiğ et, tavuk ve balık, elektrik kesintilerinde en dikkatli değerlendirilmesi gereken gıdalar arasında yer alıyor. Bu ürünler uygun sıcaklıkta saklanmadığında hastalığa neden olabilecek mikroorganizmalar çoğalabilir.
Elektrik kesintisi sırasında buzdolabının sıcaklığı 4°C'nin üzerine çıkmış ve yiyecekler bu koşullarda iki saatten uzun süre kalmışsa çiğ et, tavuk ve balık gibi bozulabilir ürünlerin tüketilmesi güvenli olmayabilir. Ortam sıcaklığı 32°C'nin üzerindeyse bu süre bir saate kadar düşer.
Etin renginin değişmemesi veya kötü kokmaması, güvenli olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde şüpheli bir ürünü pişirmek de yanlış saklama koşullarında oluşmuş bütün tehlikeleri ortadan kaldırmayabilir.
Süt, krema, yoğurt, yumuşak peynirler ve benzeri ürünler de sıcaklık değişimlerine karşı hassastır. Elektrik kesintisi dört saati aşarsa buzdolabındaki süt ürünlerinin hangi sıcaklıkta kaldığı özellikle önem kazanır.
Süt ve süt ürünleri 4°C'nin üzerinde iki saatten fazla kaldıysa genel gıda güvenliği kuralları doğrultusunda tüketilmemelidir. Yoğurdun ekşi kokması, sütün kesilmesi veya peynirin görünümünün değişmesi gibi belirtileri beklemek doğru değildir.
Tereyağı ve bazı sert peynirler, taze süt ve yumuşak peynirlere kıyasla farklı dayanıklılık gösterebilir. Ancak ürünün türü, ambalajı ve maruz kaldığı sıcaklık bilinmeden yalnızca gıda adına bakarak kesin bir güvenlik kararı verilmemelidir.
Dondurucudaki yiyecekler, buzdolabındakilere göre daha uzun süre dayanabilir. Dondurucunun kapağı kapalı tutulduğunda, dolu bir dondurucu yaklaşık 48 saat, yarı dolu bir dondurucu ise yaklaşık 24 saat boyunca yiyecekleri donmuş durumda tutabilir.
Bu süreler tahmini değerlerdir; dondurucunun modeli, ortam sıcaklığı ve kapağın açılıp açılmaması sonucu değiştirebilir.
Elektrikler geri geldiğinde yiyeceklerin durumunu kontrol etmek gerekir. Ürünlerin üzerinde hala buz kristalleri varsa veya sıcaklıkları 4°C ya da altındaysa, genel gıda güvenliği kuralları kapsamında yeniden dondurulmaları mümkün olabilir. Tamamen çözülmüş ve 4°C'nin üzerinde iki saatten fazla kalmış çabuk bozulabilen ürünler ise atılmalıdır.
Dondurulmuş yiyeceklerin kısmen çözülmesi, her durumda bozuldukları anlamına gelmez. Ancak çözülme sürecinde ne kadar ısındıkları bilinmiyorsa risk almamak gerekir.
Elektrik kesintisinin ardından bazı yiyeceklerin tüketilmemesi gerekir. Özellikle soğuk zincirin bozulduğu bilinen veya sıcaklık geçmişi belirsiz olan ürünlerde dikkatli davranılmalıdır.
Genel olarak şu ürünler risk taşıyabilir:
Buna karşılık ekmek, bazı bütün meyveler, bozulmamış turşular ve birçok raf ömrü uzun ürün, uygun koşullarda saklanmışsa daha az risk taşıyabilir. Her ürün kendi özelliklerine göre değerlendirilmelidir.
Gıdanın bozulduğunu anlamak için yalnızca koku, tat veya görüntüye bakmak yeterli değildir. Zararlı bakteriler, yiyecek normal görünürken de sağlık riski oluşturabilir.
Bu nedenle şüpheli yiyeceklerin tadına bakarak kontrol edilmemesi gerekir. Gıdanın ne kadar süre sıcak kaldığı bilinmiyorsa, özellikle et, süt ve pişmiş yemeklerde temkinli davranılmalıdır.
Buzdolabında bir termometre bulundurmak, kesinti sonrasında karar vermeyi kolaylaştırır. Yiyeceklerin sıcaklığı ölçülebiliyorsa tahmin yerine ölçüm yapmak daha güvenilir bir yöntemdir.
Elektrik kesintisi yaşandığında birkaç basit önlem, yiyeceklerin daha uzun süre soğuk kalmasına yardımcı olabilir.
Buzdolabı ve dondurucunun kapaklarını gereksiz yere açmayın.
Elektrik kesintilerinde buzdolabı için yaklaşık dört saat, dolu dondurucu için 48 saat ve yarı dolu dondurucu için 24 saat temel rehber süreler olarak kabul ediliyor. Ancak bu süreler, yiyeceklerin her koşulda güvenli kalacağını garanti etmiyor.
Et, süt, balık ve pişmiş yemeklerde belirleyici olan yalnızca elektriklerin ne zaman kesildiği değil, gıdaların ne kadar süre boyunca hangi sıcaklıkta kaldığıdır. Emin olunmayan durumlarda yiyeceği tüketmemek, gıda zehirlenmesi riskini göze almaktan daha güvenli bir seçimdir.