Avustralya'da araştırmacılar ve çiftçiler, tarım arazilerinde toprağa koyun yünü serpmeye başladı. İlk sonuçlar ise oldukça umut verici. Uzmanlara göre koyun yünü, toprağın suyu daha uzun süre tutmasına yardımcı olurken aynı zamanda mikrobiyal yaşamı da destekliyor.
Avustralya'da yürütülen çalışmalar kapsamında işlenmiş koyun yünü, tarlalarda malç benzeri bir örtü olarak seriliyor ya da pelet ve granül formunda toprağa karıştırılıyor.
Araştırmalarda, bu uygulamanın topraktaki nem kaybını azalttığı ve yararlı mikroorganizmaların faaliyetlerini artırdığı gözlemlendi.
Özellikle üst toprağın inceldiği, sertleştiği veya suyu hızla kaybettiği alanlarda koyun yününün önemli faydalar sağlayabileceği belirtiliyor.
Uzmanlara göre sorun yalnızca Avustralya ile sınırlı değil. Dünyanın birçok bölgesinde yoğun tarım uygulamaları ve kuraklık nedeniyle toprak kalitesi düşüyor. Avustralya'nın Yeni Güney Galler eyaletinde yapılan ölçümlerde, 2006 ile 2020 yılları arasında topraktaki organik karbon miktarının yüzde 3,1 azaldığı tespit edildi.
Toprak organik karbonu, verimli tarımın en önemli göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor. Organik karbon seviyesinin düşmesi, toprağın su tutma kapasitesinin ve biyolojik faaliyetlerinin azalmasına neden oluyor.
Araştırmayı ilginç kılan bir diğer detay ise kullanılan hammaddenin büyük ölçüde atık olarak değerlendirilmesi. Tahminlere göre Avustralya'da her yıl yaklaşık 200 bin ton yün ticari alıcı bulamıyor. Düşük kaliteli yünlerin önemli bir kısmı depolarda bekletiliyor ya da çöpe gönderiliyor. Uzmanlar, tarımda kullanılacak yünlerin hem çevresel atık sorununu azaltabileceğini hem de çiftçilere yeni bir çözüm sunabileceğini düşünüyor.
Koyun yününün en önemli özelliklerinden biri yüksek nem tutma kapasitesi. Uluslararası Yün Tekstil Örgütü'ne göre yün, kendi ağırlığının yaklaşık yüzde 35'i kadar nem emebiliyor ve bu nemi zamanla çevreye geri verebiliyor.
Toprak yüzeyinde kullanılan yün, küçük hava boşlukları oluşturarak toprağın sertleşmesini önlüyor. Ayrıca sıcak hava ve rüzgar nedeniyle oluşan hızlı su kaybını da azaltabiliyor.
Bir diğer avantaj ise yünün yavaş parçalanması. Keratin bakımından zengin olan koyun yünü zamanla çözünerek toprağa besin desteği sağlıyor ve uzun süre etkisini sürdürüyor.
Bilimsel çalışmalar, koyun yünü kullanımının toprak verimliliğini artırabileceğini ortaya koyuyor.2022 yılında yayımlanan bir araştırmada, yün peletlerinin domates ve ıspanak üretiminde ticari organik gübrelerle benzer sonuçlar verdiği görüldü.
Bazı saha çalışmalarında ise su kaybında yüzde 35'e varan azalma, mikrobiyal faaliyetlerde yüzde 30 ila 50 arasında artış ve ürün veriminde yüzde 18'e kadar yükseliş gözlemlendi. Ancak araştırmacılar, bu sonuçların daha geniş ölçekli çalışmalarla doğrulanması gerektiğini vurguluyor. Uzmanlara göre koyun yünü, tek başına tüm sorunları çözecek mucize bir yöntem değil. Ancak kuraklıkla mücadelede, toprağın sağlığını korumada ve tarımsal atıkları değerlendirmede önemli bir alternatif olabilir.
Not: Görsel yapay zeka tarafından üretilmiştir.