Grip sezonunun yaklaşmasıyla birlikte sosyal medyada bağışıklığı güçlendirdiği öne sürülen ev yapımı karışımlar yeniden gündeme geldi. TikTok'ta yüz binlerce beğeni ve kaydetme alan videolarda sarımsağın bal içinde fermente edilmesi, doğal antibiyotik ve antimikrobiyal bir tedavi olarak tanıtılıyor. Ancak uzmanlar, özellikle sarımsağın pastörize edilmemiş bal içerisinde oda sıcaklığında fermente edilmesinin botulizm riski oluşturabileceği konusunda uyarıyor.
Bal ve sarımsağın bazı antimikrobiyal özellikleri bulunsa da her iki bileşen de Clostridium botulinum bakterisinin bulunabileceği gıdalar arasında yer alıyor.
Health Canada sözcüsü Karine LeBlanc, pastörize edilmemiş balda sarımsak fermente edilmesinin botulizm riski taşıyabileceğini ve karışımın oda sıcaklığında saklanmasının riski daha da artırabileceğini belirtiyor.
Oregon State University'nden gıda güvenliği uzmanı Joy Gail Waite-Cusic'e göre balın kendi yapısında bakterilerin çoğalması için yeterli miktarda su bulunmuyor. Ancak bal ile sarımsağın bir araya getirilmesiyle durum değişebiliyor.
Balda bulunan bakteriler sarımsağın suyunu çekerek çoğalmaya başlayabiliyor. Fermantasyon sırasında karışımın pH değeri yeterince hızlı düşmezse bakterilerin gelişimi de hızlanabiliyor.
Botulizme neden olan bakteri, sinir sistemini etkileyen toksinler üretebiliyor. Bu toksinlerin vücuda alınması durumunda kaslarda güçsüzlük, konuşma bozukluğu ve nefes almada güçlük gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor.
Karın ağrısı, ishal, mide bulantısı ve kusma da görülebilen belirtiler arasında yer alıyor. Ağır vakalarda ise hastalık ölümcül olabiliyor.
Waite-Cusic, botulizm toksininin özellikle diyaframı etkileyerek kişinin nefes almasını engelleyebileceğini belirtiyor.
Botulizm nadir görülen bir hastalık olsa da tedavi edilmediğinde ölümcül sonuçlara yol açabiliyor. Hastalığın tedavi edilebilir olduğu ancak kişinin zamanında tıbbi yardım almasının kritik önem taşıdığı belirtiliyor.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin (CDC) verilerine göre 2021 yılında 243 doğrulanmış botulizm vakası ve 30 olası vaka kaydedildi. Bu vakaların 181'ini bebekler oluşturdu.
Bebeklerde riskin daha yüksek olmasının nedenlerinden biri, bağırsak mikrobiyotasının bakterilere karşı gerekli savunma mekanizmalarını henüz tam olarak geliştirmemiş olması.
Uzmanlar, sarımsak ve bal karışımının antibiyotik veya antiviral ilaçların yerine kullanılmaması gerektiğinin altını çiziyor.
Health Canada sözcüsü LeBlanc, antibiyotik veya başka bir antimikrobiyal ilaca ihtiyaç duyulduğunun düşünülmesi halinde sağlık uzmanına başvurulması gerektiğini belirtiyor. Antimikrobiyal ilaçların, antibiyotik ve antivirallerin yalnızca doktor önerisiyle kullanılması gerektiği vurgulanıyor.
Uzmanlara göre sarımsak ve balın sağlık açısından potansiyel faydalarından yararlanmak isteyenlerin bunları fermente etmek yerine ayrı şekilde tüketmesi daha uygun olabilir.
Waite-Cusic, her iki ürünün de çiğ tüketildiğinde antioksidan özelliklerinden daha fazla yararlanılabileceğini belirtiyor.
Ancak özellikle önemli bir uyarı da bebekler için yapılıyor: Bir yaşından küçük çocuklara botulizm riski nedeniyle çiğ bal verilmemesi gerekiyor.