Araştırmaya göre matematikte yaşanan kalıcı güçlüklerin arkasında yalnızca sayıları anlamakta zorlanmak değil, beynin problem çözme stratejilerini yönetme biçimindeki farklılıklar da bulunabilir.
Stanford Üniversitesi'nden Oliver Lasnick ve çalışma arkadaşları tarafından yürütülen ve JNeurosci dergisinde yayımlanan araştırmada, gelişimsel diskalkuli olarak bilinen matematik öğrenme güçlüğü ele alındı. Araştırmacılar, 8-10 yaşları arasındaki 68 çocuğun matematik problemlerini nasıl çözdüğünü, farklı çözüm yöntemlerini ne kadar etkili kullandığını ve bu süreçlerde beyin aktivitelerinin nasıl değiştiğini inceledi.
Elde edilen bulgular, matematikte kalıcı güçlük yaşayan çocukların yalnızca hesaplama yapmakta değil, problemleri çözmek için doğru stratejiyi belirlemekte de zorlanabildiğini ortaya koydu.
Bir matematik problemini çözmek, sayıları tanımaktan veya dört işlem kurallarını bilmekten daha fazlasını gerektiriyor. Çocukların karşılaştıkları probleme uygun yöntemi seçmeleri, gerektiğinde farklı bir çözüm yoluna geçmeleri ve problemin zorluk seviyesine göre yaklaşımlarını değiştirmeleri gerekiyor.
Örneğin bir çocuk, toplama işlemini yaparken sayıları tek tek saymayı tercih edebilirken başka bir çocuk daha önce öğrendiği matematiksel ilişkilerden yararlanarak sonuca daha hızlı ulaşabiliyor. Araştırmada, gelişimsel diskalkulisi bulunan çocukların farklı çözüm stratejilerini kullanmakta daha fazla zorlandıkları görüldü.
Bu çocukların bir yöntemden diğerine geçmek için daha fazla zamana ihtiyaç duydukları ve problemlerin zorluk seviyesi değiştiğinde çözüm yaklaşımlarını yeterince hızlı uyarlayamadıkları belirlendi.
Üstelik diğer çocuklar zamanla daha uygun stratejiler seçme konusunda ilerleme kaydederken, diskalkulisi bulunan çocuklarda aynı düzeyde gelişme gözlemlenmedi.
Araştırmacılar, matematik problemlerini çözen çocukların beyin aktivitelerini de inceleyerek bu farklılıkların arkasındaki mekanizmaları anlamaya çalıştı. İncelemelerde, gelişimsel diskalkulisi bulunan çocuklarla matematiksel stratejileri daha etkili kullanan çocuklar arasında belirli bir beyin sisteminin aktivitesinde farklılıklar tespit edildi.
Bu aktivite örüntülerinin, çocukların sayma becerileri ve farklı problem çözme yöntemleri arasında geçiş yapabilme performanslarıyla ilişkili olduğu görüldü. Hatta belirli beyin aktivitesi örüntülerinin, çocukların matematiksel becerilerinin bazı yönlerini tahmin etmeye yardımcı olabildiği belirlendi.
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de matematik becerilerinin yalnızca sayısal bilgiyle sınırlı olmadığını göstermesi oldu. Bilim insanlarına göre dikkat, hafıza ve bilişsel esneklik gibi zihinsel beceriler de matematik problemlerinin çözümünde önemli rol oynuyor.
Bilişsel esneklik, kişinin karşılaştığı koşullar değiştiğinde düşünme biçimini veya davranışlarını yeni duruma uyarlayabilmesi anlamına geliyor. Bu beceriler, bilimsel literatürde "yürütücü işlevler" olarak adlandırılan zihinsel süreçlerin bir parçasını oluşturuyor.
Yürütücü işlevler; bilgileri düzenlemeye, bir göreve odaklanmaya, önemli ayrıntıları akılda tutmaya ve kullanılan yöntem işe yaramadığında farklı bir yaklaşım geliştirmeye yardımcı oluyor. Matematikte ise çocukların sayıları takip etmesini, olası çözüm yollarını karşılaştırmasını ve gerektiğinde yeni bir yöntem denemesini kolaylaştırıyor.
Stanford Üniversitesi'nin araştırması, bu zihinsel süreçlerde yaşanan güçlüklerin gelişimsel diskalkuliyle ilişkili olabileceğini gösteriyor. Ancak araştırmacılar, beyin aktivitelerinde gözlemlenen farklılıkların doğrudan diskalkuliye neden olduğunun kanıtlanmadığını da vurguluyor.
Araştırmanın bir diğer önemli sonucu, gelişimsel diskalkulinin her çocukta aynı şekilde ortaya çıkmadığını göstermesi oldu. Araştırmayı yürüten Oliver Lasnick, çalışmanın diskalkulide bireysel farklılıkların önemini ortaya koyduğunu ve bu durumun birden fazla bilişsel ve sinirsel süreçteki işlev bozukluklarıyla ilişkili olabileceğini belirtti.
Bilim insanlarına göre matematik öğrenme güçlüğünü anlamak için yalnızca çocuğun doğru veya yanlış cevap vermesine odaklanmak yeterli olmayabilir. Çocuğun problemi nasıl ele aldığı, hangi çözüm yöntemini seçtiği, zorluk seviyesi arttığında nasıl tepki verdiği ve farklı stratejiler arasında ne kadar kolay geçiş yapabildiği de değerlendirilmesi gereken unsurlar arasında yer alıyor.
Araştırmacılar, elde edilen bulguların gelecekte gelişimsel diskalkulinin daha iyi anlaşılmasına, erken dönemde tespit edilmesine ve bu güçlüğü yaşayan çocuklara yönelik daha etkili eğitim ve destek yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini düşünüyor.