Bilim dünyasında gerçekleştirilen bu yeni heyecan verici çalışma, milyonlarca insanın hayatını zindana çeviren hastalıklara savaş açan ve bedenin derinliklerinde saklı kalan o mucizevi “kapatma düğmesini” yüzüne çıkardı. Hazırsanız, sağlığa bakış açınızı kökünden değiştirecek bu tarihi keşfin detaylarına yakından bakalım…
İngiltere’deki University College London (UCL) araştırmacıları, tıp dünyasında adeta ezber bozan bir çalışmaya imza attı. Nature Communications dergisinde yayımlanan bu devrim niteliğindeki araştırmaya göre; vücudumuz, iltihabı durdurmak için daha önce tam anlamıyla keşfedilememiş, kusursuz çalışan bir savunma mekanizmasına sahip.
Bilim insanları, bağışıklık sistemini kontrolden çıkmadan hemen önce sakinleştiren ve “epoksi-oksilipin” adı verilen özel, doğal yağ moleküllerini tespit etti. Bu mucizevi moleküller, vücutta adeta itfaiye erleri gibi çalışarak kronik hastalıklara ve kalıcı doku hasarına yol açan o zararlı hücre birikimini kilitliyor ve yangını büyümeden söndürüyor.
Aslında enflamasyon, kısa vadede hayat kurtaran bir süreçtir; vücudun enfeksiyonları yok etmesine ve yaraları hızla onarmasına olanak tanır. Ancak asıl tehlike, bu alarm durumu geçmek bilmediğinde başlar. İltihap aylarca veya yıllarca sürdüğünde bedeni koruyan bir kalkan olmaktan çıkıp; diyabet, kalp-damar hastalıkları, otoimmün bozukluklar ve Alzheimer gibi nörodejeneratif sorunların baş tetikleyicisi haline gelir.
Uzmanlar bu çalışmada, yağ asitlerini iyileştirici sinyal moleküllerine dönüştüren ve bugüne dek işlevi tam anlaşılamayan “sitokrom P450” enzimleri üzerine yoğunlaştı. Elde edilen bulgular, bu moleküllerin insanlarda ağrıyı ve tahribatı nasıl azalttığına dair tıp tarihindeki en detaylı haritayı sundu.
Bu biyolojik devrimi kanıtlamak isteyen bilim insanları, sağlıklı gönüllülerin kollarına zararsız, ölü E. coli bakterileri enjekte ederek geçici ve kontrollü bir iltihaplanma başlattı. Vücutta enfeksiyon benzeri kızarıklık ve şişlik oluştuğunda, katılımcılara özel bir enzim engelleyici ilaç (GSK2256294) verildi. Bu ilaç, vücudun ürettiği iyileştirici “epoksi-oksilipin” moleküllerini parçalayarak yok eden bir enzimi (sEH) durdurmak için kullanıldı.
İlaç sayesinde koruyucu yağ moleküllerinin (özellikle 12,13-EpOME) seviyesi vücutta hızla zirve yaptı. Sonuç tek kelimeyle muazzamdı: Gönüllülerdeki ağrı rekor sürede ortadan kalkarken, kronik hastalıklara zemin hazırlayan “ara monosit” adlı zararlı bağışıklık hücrelerinin sayısı dramatik bir biçimde çakıldı. Üstelik bu iyileşme, “p38 MAPK” adı verilen hücresel bir sinyal yoluna ustaca müdahale edilerek sağlandı.
Günümüzde kullanılan birçok ağır romatizma veya iltihap ilacı, bağışıklık sistemini geniş çaplı olarak baskılıyor. Bu durum ne yazık ki hastaları sıradan enfeksiyonlara karşı bile tamamen savunmasız bırakabiliyor. Oysa keşfedilen bu yepyeni doğal yol, adeta akıllı güdümlü bir füze gibi yalnızca zararlı tırmanışı durduruyor ve vücudun normal savunma hattına asla dokunmuyor.
Araştırmanın baş yazarı Dr. Olivia Bracken’ın da dikkat çektiği üzere; bu mekanizmanın tetiklenmesiyle, bağışıklığı çökertmeyen çok daha güvenli tedaviler artık ufukta. Kullanılan özel bileşenlerin insan tolerans testlerini çoktan geçmiş olması ise, romatoid artrit ve kalp hastalıkları için kesin çözüm sunacak devrim niteliğindeki yeni klinik denemelerin beklenenden çok daha erken başlayacağının en büyük müjdecisi.