İskoçya’da bulunan ve mühendislik dünyasında çığır açan Falkirk Wheel, klasik kanal sistemlerini tarihe gömdü. 24 metrelik yükseklik farkını ortadan kaldıran bu dev yapı, dünyanın tek dönen gemi asansörü olarak dikkat çekiyor.
Yapının en çarpıcı özelliği ise çalışma sistemi. Antik Yunan bilim insanı Archimedes’in kaldırma kuvveti ilkesine dayanan sistem sayesinde, her biri 300 ton su taşıyan hazneler gemi girse bile dengeyi koruyor. Çünkü gemi, kendi ağırlığı kadar suyu dışarı itiyor.
Bu sayede dev çarkı döndürmek için yalnızca 1.5 kWh enerji yeterli oluyor. Bu miktar, yaklaşık birkaç ev tipi su ısıtıcısının harcadığı enerjiye denk geliyor.
180 derecelik dönüş sırasında suyun taşmaması ve gemilerin sabit kalması için ileri düzey bir dişli mekanizması kullanılıyor. “Gezegensel dişliler” sayesinde gondollar ana çarka zıt yönde hareket ederek sürekli yatay konumda kalıyor. Böylece gemiler yolculuk boyunca dengede tutuluyor.
2002 yılında hizmete giren ve 1.200 ton çelik kullanılarak inşa edilen sistem, geçmişte kullanılan 11 kademeli havuz sisteminin yerini aldı. Daha önce bir günü bulan geçiş süresi, bu teknoloji sayesinde yalnızca 4 dakikaya kadar indi.