Avustralyalı akademisyen Lynne Loo'nun atıkların yeniden değerlendirilmesine yönelik çalışmaları yaklaşık 10 yıl önce başladı. Başlangıçta denizkulağı (abalone) endüstrisinden kaynaklanan atıkların nasıl yeniden kullanılabileceğini araştıran Loo, zamanla çalışmalarını daha geniş bir alana taşıdı. Bugün atıklara ikinci bir hayat vermek isteyen girişimlere bilgi ve bağlantı desteği sağlıyor.
Temel düşünce ise oldukça basit: Çöpe attığımız şeylerin içinde hala kullanılabilecek ne var?
Avustralya hükümetinin İklim Değişikliği, Enerji, Çevre ve Su Bakanlığı verilerine göre ülkede yılda yaklaşık 76 milyon ton atık ortaya çıkıyor. Kaynakta verilen hesaba göre bu miktar kişi başına 2,9 milyon ton olarak aktarılıyor. Atıkların önemli bir bölümü ise depolama sahalarına gönderiliyor.
Ancak yeni teknolojiler, daha önce çöp olarak değerlendirilen bazı malzemelerin tamamen farklı ürünlerin hammaddesine dönüşebileceğini gösteriyor.
Bu alanda çalışan isimlerden biri Matt Barber. Barber, kendi kurduğu laboratuvarda gıda atıklarından saf selüloz elde ediyor. Elde ettiği malzemeyi daha sonra kağıt, deri veya ahşap benzeri ürünlere dönüştürüyor. Üstelik Barber'a göre kullanım alanları bunlarla sınırlı değil. Aynı malzemenin biyoplastik üretiminde de kullanılabileceğini belirtiyor.
Barber, bir ağacın yetişmesinin onlarca yıl alabildiğine dikkat çekerek kendi sisteminde kullanılabilecek selülozun yaklaşık bir haftada üretilebildiğini söylüyor.
Çalışmalarını günlük işinin yanında sürdüren Barber için Lynne Loo'nun desteği de önem taşıyor. Loo, yeni fikir geliştiren girişimlerin atık kaynakları ile bu atıklardan ortaya çıkabilecek ürünlerin potansiyel pazarları arasında bağlantı kurulmasına yardımcı oluyor.
Batı Avustralya'nın Collie bölgesindeki bir atık tesisinde ise dönüşüm farklı bir boyuta taşınmış durumda. Renergi adlı şirket, termal dönüşüm teknolojisini kullanarak atıkları sirke, biyokömür ve yağ dahil farklı ürünlere dönüştürüyor.
Şirketten Deejay Parker'ın verdiği bilgiye göre tesis yılda yaklaşık 30 bin ton biyokütle atığını işleyebilecek kapasiteye sahip. Bunun yanında kasabanın belediye atıklarından yılda yaklaşık 4 bin ton işlenebiliyor.
Tesise gelen malzemelerin yüzde 70'inden fazlası geri kazanılarak yeni bir ürüne dönüştürülüyor. Ortaya çıkan ürünlerden biyokömür şimdiden Batı Avustralya'nın güneyindeki meyve çiftliklerinde ve bir şarap üretim tesisinde kullanılmaya başlandı.
Böylece daha önce bertaraf edilmesi gereken bir atık, tarımsal üretimde değerlendirilebilen yeni bir malzemeye dönüşüyor. Proje, yenilenebilir teknolojilerin bölgesel alanlarda yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar kapsamında Avustralya Yenilenebilir Enerji Ajansı'ndan da finansman aldı.
Tesisin tam üretim kapasitesine ulaşması halinde kendi alanında ülkenin en büyük üreticilerinden biri haline gelmesi bekleniyor. Lynne Loo ise bu tür uygulamaların insanlara atıkları farklı biçimlerde değerlendirmenin gerçekten mümkün olduğunu göstermesinin önemli olduğunu belirtiyor.
Atıkların yalnızca bertaraf edilmesi gereken bir sorun olarak görülmediği yeni yaklaşımda hedef; çöpe gidecek malzemeleri geri dönüştürmek, yeniden kullanmak ve tamamen farklı ürünlere dönüştürmek.