Sarıcakaya’ya bağlı Beyyayla Mahallesi’nin yaklaşık 1,5 kilometre kuzeybatısında yer alan mağara, 1.150 metre rakımda bulunuyor. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı kayıtlarında “Düdensuyu Mağarası” adıyla geçen oluşumun uzunluğu resmi olarak 462 metre olarak ölçüldü.
Yer köprü tipi karstik mağara özelliği taşıyan yapı, yaklaşık 100 metre yüksekliğindeki kireçtaşı kütlesinin içinden geçiyor. İki ağzı açık olan mağara, ziyaretçilerine bir taraftan girip diğer taraftan çıkma deneyimi sunuyor.
Mağaranın en dikkat çekici özelliği ise içinden Düdensuyu Deresi’nin akması. Dere, mağaranın bir ucundan girerek tüm koridor boyunca ilerliyor ve diğer ağızdan çıktıktan sonra yeniden yer altına karışıyor.
Özellikle bahar aylarında yükselen su seviyesi nedeniyle mağaranın tamamen yürüyerek geçilmesi zorlaşıyor. Yaz sonuna doğru ise su debisinin düşmesiyle ziyaretçiler kuru ayakla ilerleyebiliyor.
Mağara içerisinde sarkıtlar, dikitler, sütunlar ve perde damlataşları bulunurken dere kenarında küçük gölcükler de oluşuyor.
Beyyayla çevresi yalnızca doğal yapısıyla değil tarihi geçmişiyle de öne çıkıyor. Bölgenin, Osman Bey’in en yakın silah arkadaşlarından biri olarak bilinen Köse Mihal’in tımar coğrafyası içerisinde yer aldığı belirtiliyor.
Müslüman olduktan sonra Abdullah Mihal Gazi adını alan Köse Mihal’in, Osmanlı akıncı teşkilatının kurucuları arasında kabul edildiği ifade ediliyor. Türbesi ise bugün Bilecik’in İnhisar ilçesine bağlı Harmanköy’de bulunuyor.
Mihalgazi ilçesinin adını Köse Mihal’in oğlu Gazi Mihal’den aldığı, Mihalıççık isminin ise yine aileyle bağlantılı olduğu aktarılıyor.
Beyyayla Düden Mağarası, 9 Temmuz 2019 tarihinde “Tabiat Varlığı – B grubu mağara” statüsüyle koruma altına alındı. Ancak bölgede halen ışıklandırma, yürüyüş yolu, tabela veya ziyaretçi merkezi bulunmuyor.