Vahşi ve egzotik hayvanlardan mitolojik figürlere, şelalelerden Hindu tapınağına kadar birbirinden farklı ayrıntılar barındıran Palais Idéal du Facteur Cheva'in hikayesi, Cheval'in posta dağıtırken yolda bir taşa takılmasıyla başladı...
Lyon'a kuş uçuşu 100 kilometreden daha yakın konumdaki Hauterives, bölgenin sakin küçük köylerinden biri olarak kalabilirdi. Ancak 1879 ile 1912 yılları arasında inşa edilen sıra dışı saray, köyün kaderini değiştirdi.
Bölgede doğan Joseph Ferdinand Cheval'in mesleğinin mimarlık veya inşaatla hiçbir ilgisi yoktu. Önce fırıncılık yapan, ardından kısa bir süre tarım işçisi olarak çalışan Cheval, daha sonra yürüyerek posta dağıtmaya başladı. Sarayını inşa etmeye başladığında yaklaşık 12 yıldır postacılık yapıyordu. Cheval'in her gün çıktığı posta dağıtım güzergahının ise yaklaşık 30 kilometre olduğu belirtiliyor. Hayalindeki yapıyı da bu uzun yürüyüşler sırasında zihninde şekillendirmeye başladı.
Cheval'in hayatını değiştiren olay, günlük posta dağıtımı sırasında gerçekleşti. Yolda yürürken bir taşa takılan Cheval, taşın sıra dışı şeklinden etkilenerek onu incelemeye başladı.
Posta turunu tamamladıktan sonra aynı yere geri döndü ve taşı alarak evine götürdü. Ertesi gün bölgeye yeniden baktığında gözüne daha da güzel görünen başka taşlar fark etti. Bunun üzerine çevredeki ilginç taşları her gün toplamaya ve evine taşımaya başladı. Bu basit alışkanlık zamanla hayatının 33 yılını vereceği dev bir projeye dönüştü.
Cheval, eşiyle birlikte sahip olduğu Hauterives'deki arazide akşamları çalışmaya başladı. Topladığı doğal taşları bir araya getirirken kireç, çimento ve harçtan oluşan bir karışımı bağlayıcı olarak kullandı.
Ortaya çıkan yapı klasik mimari anlayışından oldukça farklıydı. Sarayda egzotik ve vahşi hayvanlar, fantastik yaratıklar, mitolojik figürler, sütunlar, merdivenler, galeriler, teraslar ve şelaleler bulunuyor. İlk bakışta birbiriyle ilgisiz görünen yüzlerce figür ve mimari unsur bir araya getirilmiş olsa da Cheval için her detayın yapının içerisinde belirli bir yeri vardı.
Sarayın birbirinden tamamen farklı kültürlere ait unsurlar barındırmasının arkasında Cheval'in mesleğinin de etkili olduğu düşünülüyor. Posta dağıtırken karşılaştığı dergilerden, kitaplardan ve kartpostallardan, ayrıca İncil'deki tasvirlerden esinlendiği belirtiliyor.
Bu nedenle sarayın egzotik bitkilerle bezeli dünyasında mumyalar, ayılar ve bir Hindu tapınağı yan yana görülebiliyor.
Cheval sarayını yaparken çevresindeki insanlar tarafından eksantrik biri olarak görülüyordu. Ancak yıllar sonra sanat, mimarlık ve yapı teknikleri üzerine çalışan uzmanlar onun çalışmalarını farklı bir gözle değerlendirmeye başladı. Cheval bugün bazı uzmanlar tarafından döneminin ötesinde teknikler kullanan bir vizyoner olarak kabul ediliyor. Özellikle betonarmenin henüz yaygınlaşmadığı bir dönemde, Cheval'in uyguladığı bazı yapı yöntemlerinin daha sonraki betonarme tekniklerini andırması dikkat çekiyor.
1879'da başladığı hayalini 1912 yılında, tam 33 yıl sonra tamamladı. Ancak Cheval'in taş toplama macerası burada sona ermedi. Hayatını adadığı sarayın içerisinde öldükten sonra gömülmek isteyen Cheval, Fransız yasalarının buna izin vermediğini öğrendi. Bunun üzerine bu kez Hauterives mezarlığında kendi mezarını inşa etmeye karar verdi.
Mezarının yapımı da tam 8 yıl sürdü. Cheval, ikinci büyük mimari hedefini de tamamladıktan iki yıl sonra hayatını kaybetti.
Cheval'in ortaya çıkardığı yapı bugün naif sanatın önemli sembollerinden biri kabul ediliyor. Adında "saray" geçmesine rağmen yapı yaşamak amacıyla kullanılabilecek bir konut niteliğinde değil. Buna karşılık her yıl yüz binlerce ziyaretçi bu sıra dışı eseri görmek için Hauterives'e geliyor.
Fransız devlet adamı ve yazar André Malraux'nun girişimleriyle yapı 1969 yılında tarihi anıt statüsüne alındı. Bir postacının yolda ayağına takılan tek bir taşla başlayan merakı, böylece 33 yıllık çalışmanın ardından Fransa'nın en sıra dışı mimari eserlerinden birine dönüştü.