Çocuğunuz Dikkat Eksikliği mi Yaşıyor Yoksa Sadece Sıkıldı mı? Farkı Anlamanın Yolları

Sıkıntı sadece o anki duruma bağlı olur ama dikkat eksikliği hayatın geneline yayılır.

Sıkılmak tamamen çocuğun içinde bulunduğu durumla ilgili oluyor. Mesela çocuğunuz matematik ödevinin başında sürekli esniyor, su içmeye kalkıyor ya da yorulduğunu söylüyor ama "Hadi parka gidiyoruz" dediğiniz an çok keyifleniyorsa o çocuk muhtemelen sadece sıkılmıştır. Dikkat eksikliği ise seçici bir şey olmuyor. Dikkat eksikliği hayatın geneline yayılan bir durum yani. Bunu yaşayan bir çocuk sadece zorlandığı derslerde değil, aynı zamanda en sevdiği oyuncakla oynarken ya da arkadaşlarıyla oyun oynarken de aniden kopup bambaşka bir şeye yönelebilir.

Önemli bir detay: Çocuğunuz görevi yapmak istemiyor mu yoksa nasıl organize olacağını mı bilmiyor?

Sıkılan çocuk genel olarak ona verilen görevi yapabilecek kapasitededir ama motivasyonu yoktur. Görev için pazarlık yapmaya çalışır ve minimum çabayla işi bitirip aradan çekilmeye bakar aslında. "Şurayı yazsam yeter mi?" der ve isteksizce de olsa yazar. Dikkat eksikliği olan çocuk ise o işi gerçekten yapmak ister ama zihni o kadar dağınıktır ki nereden başlayacağını toparlayamaz. Masaya oturur ama adımları sıraya koyamadığı için karmaşaya düşer ve günün sonunda başaramama hissiyle baş başa kalır.

Evde uygulayacağınız basit bir ödül ve motivasyon testiyle aradaki farkı kolayca görebilirsiniz. Nasıl mı?

Çocuğun hiç sevmediği bir görevin sonuna onu çok heyecanlandıracak bir ödül koyun. Sıkılan çocuk o sıkıcı işi jet hızıyla bitirip bir an önce ödülüne kavuşur. Fakat dikkat eksikliği olan çocuk o ödüle o kadar odaklanır ki aklı sürekli oraya kayar. Önündeki problemi çözmek yerine ödül hakkında konuşmaya başlar, hayallere dalar ve o görevi bir türlü bitiremez. Ödül çok büyük olsa bile o süreci yönetemez.

Çocuğun dışarıdan gelen seslere ve çevresel uyaranlara verdiği tepkiler kontrolün kimde olduğunu gösterir. Buna dikkat edin.

Bir çocuk sıkıldığında ortamda ilgisini çekecek bir şey arar. Okul eşyalarına özensiz davranması ve koltukta garip şekillere girmesi örneklerine baktığımızda kendine bir eğlence yaratma çabası olduğunu anlayabiliriz. Dikkat eksikliği yaşayan bir çocuğun zihni ise dışarıdaki uyaranlara karşı tamamen savunmasızdır. Sokaktan geçen bir arabanın sesi, odada uçan bir sinek veya aklına o an gelen alakasız bir düşünce onu anında işinden koparır. Kontrol onun elinde değildir.

Dikkat eksikliği yaşayan bir çocuğun beynini motoru çok güçlü ama frenleri zayıf bir arabaya benzetebiliriz.

Durumu kafanızda daha net canlandırmak için bu benzetmeyi kullanabilirsiniz. Dikkat eksikliği yaşayan bir çocuğun beyni çok güçlü bir motora sahip ama frenleri zayıf bir araba gibidir. Nerede duracağını ve ne zaman hızlanacağını ayarlamakta zorlanır. Sıkılan çocuk ise sadece o an o arabayı kullanmak istemeyen şofördür.

Duygusal tepkilerin şiddeti ve ani öfke belirtileri de dikkat etmeniz gereken bir diğer işaret.

Sıkılan çocuk mızmızlanır, huysuzlanır ve çevresine rahatsızlık vererek kendi sınırlarını zorlar. Amacı o anki sıkıcı durumdan kurtulmaktır. Dikkat eksikliği olan çocuk ise duygularını içeride düzenlemekte zorlandığı için incir çekirdeğini doldurmayacak bir konuya bile çok büyük tepkiler verebilir. Arkadaşlarıyla oynadığı basit bir oyunda yenilgiyi kabul edemeyip oyunu bozmak veya ufak bir uyarıda büyük bir duygusal çöküş yaşamak sıkça görülür.

Arkadaşlık ilişkilerindeki iletişim şekli ve kurallara uyma becerisi de aradaki farkı belirginleştirir.

Sıkılan çocuk arkadaşlarıyla oynarken genel oyun kurallarına uyar ve sırasını beklemeyi bilir. Sadece oyun uzun sürerse veya artık ilgisini çekmezse sıkılıp oyundan çıkar. Dikkat eksikliği yaşayan çocuklar ise sosyal ipuçlarını kaçırabilir. Karşısındaki kişi konuşurken aklına geleni unutmamak için lafa birden atlar veya kendi sırasını beklemekte çok zorlanır. Bu durum çocuğun sosyal ilişkilerinde sıklıkla yanlış anlaşılmasına yol açabilir.